Νέα ταυτοποίηση προσώπου από τα πρόσφατα φωτογραφικά ντοκουμέντα της εκτέλεσης των 200 κομμουνιστών κρατουμένων την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, φέρνει στο φως την ιστορία ενός ακόμη ανθρώπου που μέχρι σήμερα παρέμενε μια εγγραφή σε κατάλογο θυμάτων.
Πρόκειται για τον Ανέστη Λαζαρίδη, γεννημένο στη Μικρά Ασία το 1911, ο οποίος ζούσε στην Ελευσίνα μαζί με τη μητέρα και τον αδελφό του, στον Συνοικισμό.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ο Ανέστης Λαζαρίδης είχε συλληφθεί ήδη από το 1936 λόγω της πολιτικής του δράσης και κρατήθηκε στην Ακροναυπλία κατά την περίοδο της δικτατορίας Μεταξά.
Στα χρόνια της Κατοχής εντάχθηκε ενεργά στην Αντίσταση και συγκαταλέγεται στα ιδρυτικά μέλη του ΕΑΜ στην Ελευσίνα. Στις 29 Απριλίου 1944 συνελήφθη κατά τη διάρκεια του μπλόκου της πόλης από τις γερμανικές δυνάμεις, βασανίστηκε και μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου.
Λίγες ημέρες αργότερα, την 1η Μαΐου, εκτελέστηκε μαζί με άλλους 199 κρατούμενους ως αντίποινα για αντιστασιακή ενέργεια στους Μολάους.
Το όνομά του είναι καταγεγραμμένο τόσο στο μνημείο των θυμάτων του μπλόκου της Ελευσίνας όσο και στην αναμνηστική πλάκα των εκτελεσμένων της Καισαριανής, ωστόσο η πιθανή αναγνώρισή του σε φωτογραφικό στιγμιότυπο της τελευταίας πορείας προς τον τόπο εκτέλεσης προσδίδει νέα διάσταση στη μνήμη: από το συλλογικό στο προσωπικό.
Οι Μικρασιάτες στην Αντίσταση
Η περίπτωση του Ανέστη Λαζαρίδη δεν αποτελεί μεμονωμένο παράδειγμα. Ιστορικές μελέτες έχουν δείξει ότι οι πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής συγκρότησαν σημαντικό τμήμα των λαϊκών στρωμάτων των μεγάλων αστικών κέντρων και ιδιαίτερα της Αθήνας και του Πειραιά. Η κοινωνική επισφάλεια, η οικονομική περιθωριοποίηση και η εμπειρία βίαιου εκτοπισμού λειτούργησαν ως παράγοντες που ευνόησαν τη μαζική συμμετοχή τους σε αντιστασιακές οργανώσεις κατά τη διάρκεια της Κατοχής.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η παρουσία προσφύγων από τη Μικρά Ασία ανάμεσα στους 200 εκτελεσμένους της Καισαριανής αντανακλά ευρύτερες κοινωνικές διεργασίες της εποχής.
Όπως δήλωσε σε συνέντευξή του που πρόκειται για δημοσιευθεί στο pontosnews ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης, «οι Μικρασιάτες είναι η ατμομηχανή του ΕΑΜικού αντιστασιακού κινήματος σε Αθήνα και Πειραιά, και όχι μόνο. Είναι καταλυτική παρουσία τους. Θυμάμαι, όταν είχα ρωτήσει τον Μανώλη Γλέζο γιατί πρωτοστατούν οι πρόσφυγες, μου απάντησε: “Γιατί πολύ απλά, δεν άντεχαν δεύτερη καταστροφή σε 18 χρόνια”».
Οι φωτογραφίες που ήρθαν πρόσφατα στο φως συνεχίζουν να μελετώνται από ιστορικούς και ερευνητές – η υπουργός Λίνα Μενδώνη δήλωσε σήμερα ότι «είναι αυθεντικές». Το σύνολο της συλλογής φωτογραφιών Τ.de Craene / H. Heuer κηρύχθηκε μνημείο από το υπουργείο Πολιτισμού κατόπιν γνωμοδότησης του Κεντρικού Συμβούλιου Νεωτέρων Μνημείων, ενώ για τα 262 αρχεία υπεγράφη προσύμφωνο με τον συλλέκτη.
