Ψάχνοντας στα ψηφιακά αρχεία της Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, αισθανθήκαμε τυχεροί γιατί είχαμε την ευκαιρία να ξεφυλλίσουμε ένα τεύχος του περιοδικού Αστήρ του Πόντου.
Για τους γραφίστες και τους λάτρεις της τυπογραφίας, το περιοδικό αυτό ήταν μισό τυπογραφικό (16σέλιδο), σε σχήμα 24×17, μονόχρωμο (α/μ) και από τις πληροφορίες που αντλήσαμε από την κεφαλίδα του, διένυε το δεύτερο έτος ζωής του: «Έτος Β’. Εν Τραπεζούντι τη 1η Αυγούστου 1886. Τεύχος 31».
Κάτω από τον στιλιζαρισμένο λογότυπο με τον αστέρα και την plain γραμματοσειρά, προσαρμοσμένη σε ελλειψοειδείς καμπύλες –στοιχείο μάλλον πρωτοποριακό για την εποχή εκείνη, τέλη του 19ου αιώνα–, με κεφαλαιογράμματη γραφή, υπήρχε άλλη μια σημαντική πληροφορία: «ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΝ ΣΥΓΓΡΑΜΑ ΕΚΔΙΔΟΜΕΝΟΝ ΚΑΘ’ ΕΒΔΟΜΑΔΑ».
Το 1886 λοιπόν, χρονολογία που οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας που ήρθαν μετέπειτα κυνηγημένοι από τον Πόντο μπουσουλούσαν ως βρέφη ή δεν είχαν γεννηθεί ακόμα, υπήρχε στην Τραπεζούντα έντυπο με πλούσια θεματολογία, δίστηλο, με αξιοπρεπές layout, το οποίο μάλιστα εκδίδονταν κάθε εβδομάδα ανελλιπώς. Εκδότες του ήταν ο Θ. Γραμματικόπουλος και ο Ι.Α. Παρχαρίδης. Τυπωνόταν στο τυπογραφείο του Δ. Ξιφιλίνου και του Γ. Σοφιανού.
Ανάμεσα στα γλωσσολογικά, φιλοσοφικά, ειδησιογραφικά κι άλλα ενδιαφέροντα θέματα της ύλης του, σταθήκαμε με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον στην δημοσίευση ενός Ισολογισμού.
Δεν ήταν ο Ισολογισμός ενός οποιοδήποτε φορέα, αλλά της Μητρόπολης Τραπεζούντας, του «μαρτυρικού» Αγίου Γρηγορίου Νύσσης, του ναού που ξεριζώθηκε και αυτός, όπως και οι άνθρωποι που συγχρωτίζονταν στην αυλή και στο εσωτερικό του, «για να μην θυμίζει η Τραπεζούντα τίποτα από το ελληνορθόδοξο παρελθόν της», σύμφωνα με το σκεπτικό των ιθυνόντων νοών της Γενοκτονίας.
Ο «Ισολογισμός» που δημοσιεύτηκε στο εν λόγω τεύχος, ήταν μια απλή οικονομική κατάσταση που παρουσίαζε τα έσοδα (ενεργητικό) και τα έξοδα (παθητικό) του ναού κατά το οικονομικό έτος 1885-1886.
| ΕΣΟΔΑ | ||||
| 1885 | Ιουνίου 2. | Μετρητά παραδοθέντα παρά των πρώην επιτρόπων | 760 | |
| 1886 | Ιουνίου 2. | Άθροισμα εισπραχθέντων καθ’ όλον το έτος | 19.111 | |
| 1886 | Ιουνίου 2. | Εισπρακτέα δι’ εν 40λείτουργον | 108 | |
| Μερικό σύνολο | 19.979 | |||
| 1886 | Ιουνίου 2. | Αξία κηρίων μεταχειρισμένων και αμεταχειρίστων και λεβάντας | 1.653,75 | |
| Σύνολο εσόδων | 21.632,75 |
| ΕΞΟΔΑ | ||||
| 1886 | Ιουνίου 2. | Εις τον πρωτοψάλτην Ν. Γούταν | 4.649,85 | |
| 1886 | Ιουνίου 2. | Εις τον ψάλτην Παναγ. Παπά Βασιλείου | 522 | |
| 1886 | Ιουνίου 2. | Εις τον ψάλτην Ελευθέριον | 170 | |
| 1886 | Ιουνίου 2. | Εις την επίτροπον Λεμόναν | 470 | |
| 1886 | Ιουνίου 2. | Εις τον κανδηλάπτην Γ. Δαμιανίδην | 780 | |
| 1886 | Ιουνίου 2. | Εις τους νεκροθάπτας | 780 | |
| 1886 | Ιουνίου 2. | Ταμείον Δημογεροντίας | 280 | |
| 1886 | Ιουνίου 2. | Ταμείον των Σχολείων καθυστερούμενα | 1.875 | |
| 1886 | Ιουνίου 2. | Ετησίαν εισφοράν | 3.477,50 | |
| 1886 | Ιουνίου 2. | Πληρωμή τόκου χρέους 30 λιρών εις Παλάσσαν Παπαδίαν | 380 | |
| 1886 | Ιουνίου 2. | Πληρωμή τόκου χρέους εις Θ. Παρηγόρην | 216 | |
| 1886 | Ιουνίου 2. | Αγορά κηρού και δαπάνην προς μεταποίησιν αυτού εις κηρία | 5.312,75 | |
| 1886 | Ιουνίου 2. | Τους νεκροθάπτας της αγίας Μαρίνης | 100 | |
| 1886 | Ιουνίου 2. | Ελάδια και άλλα διάφορα έξοδα | 567 | |
| Σύνολο εξόδων | 19.580,50 | |||
| Προς εξίσωσιν αξία κηρίων | 1.653,75 | |||
| Μετρητά | 398,50 |
Η εικόνα που μας δίνεται μέσα από τη συγκεκριμένη λογιστική απεικόνιση της λειτουργίας του μεγαλύτερου εκκλησιαστικού ιδρύματος στον Πόντο, είναι αυτή ενός θετικού ισολογισμού. Βέβαια μπορεί τα έσοδα να υπερτερούν ελάχιστα (μόλις 2.052,25 γρόσια από τα οποία πληρώνει «εις εξίσωσιν αξίας κηρίων» τα 1653,75 και μένουν 398,5) από τα έξοδα, όμως ας μην ξεχνάμε πως η Μητρόπολη δεν ήταν επιχείρηση για να έχει σκοπό την κερδοφορία, αλλά ένας φορέας που είχε εκτός από πνευματική, πολιτιστική και φιλανθρωπική δράση· επομένως η στόχευση των διοικητών της ήταν πρωτίστως οι ισοσκελισμένοι ισολογισμοί ώστε να συνεχίζεται να παράγεται απρόσκοπτα έργο χωρίς να υπάρχουν ζημίες.
Πέρα όμως από τα νούμερα, τα οποία μετά από 140 ακριβώς χρόνια λίγη σημασία έχουν, ας εστιάσουμε στους ανθρώπους.
Εκ πρώτης διακρίνουμε δύο γυναικεία ονόματα. Η Λεμόνα1 ήταν επίτροπος του μητροπολιτικού ναού κατά το λογιστικό έτος 1885-1886 και μάλιστα η θέση της ήταν αμειβόμενη με το καθόλου ευκαταφρόνητο ποσό των 470 γροσίων,2 εάν συγκρίνουμε την αμοιβή της με αυτή του απλού ψάλτη, πολλώ δε μάλλον με των νεκροθαφτών! Η Μητρόπολη λοιπόν της Τραπεζούντας, είχε αναθέσει διοικητικά καθήκοντα σε μια γυναίκα, και αυτό ας το λάβουμε υπόψη όταν μιλάμε για τη θέση της γυναίκας στον Πόντο!
Ένα ακόμα γυναικείο όνομα διακρίνουμε με έκπληξη στο παθητικό του ισολογισμού. Πρόκειται για την παπαδιά Παλάσσα (όνομα που το συναντάμε στον Πόντο αλλά και στην Κωνσταντινούπολη), η οποία είχε δανείσει στη Μητρόπολη 30 λίρες.
Η πρεσβυτέρα Παλάσσα μάλλον δεν ήταν τυχαίο πρόσωπο, αλλά είχε μεγάλη οικονομική επιφάνεια για να είναι σε θέση να δανείζει (με το αζημίωτο βέβαια) τη Μητρόπολη Τραπεζούντας!
Τέλος δεν θα μπορούσαμε να μην σχολιάσουμε την δεύτερη μεγαλύτερη δαπάνη μετά την αγορά πρώτης ύλης για την κατασκευή κεριών, την αμοιβή του πρωτοψάλτη της Μητρόπολης, ο οποίος ονομάζονταν Ν. Γούτας. Το ποσό των 4.649,85 που έδινε η Μητρόπολη στον πρωτοψάλτη της αφενός αποδεικνύει πόσο μεγάλη σημασία είχε η μουσική και η ψαλμωδία για τους Πόντιους, και αφετέρου είναι ένα ενδεικτικό στοιχείο για την αξιοσύνη του εν λόγω ψαλμωδού που μάλλον ήταν ο κορυφαίος την εποχή εκείνη στον Πόντο.
Η διαφάνεια και η οργάνωση των προγόνων μας ήταν αξιομνημόνευτη. Μακάρι οι σημερινές γενιές Ποντίων να κρατούσαν τα χαρακτηριστικά εκείνα που έκαναν τους προγόνους μας τόσο ξεχωριστούς!
