Τα 130 χρόνια του Αθλητικού Συλλόγου Ταταούλων – Σημείο αναφοράς για έναν ελληνισμό που επιμένει

Η κοπή της βασιλόπιτας του Αθλητικού Συλλόγου Ταταούλων στην Κωνσταντινούπολη αποτέλεσε φέτος περισσότερο από ένα εθιμικό ξεκίνημα για τη νέα χρονιά. Σε έναν ελληνισμό που μειώνεται αριθμητικά αλλά επιμένει θεσμικά, η τελετή στο ιστορικό κτήριο των Ταταούλων λειτούργησε ως υπενθύμιση· ο Σύλλογος συμπληρώνει φέτος 130 χρόνια ζωής και παραμένει σημείο αναφοράς για τη Ρωμιοσύνη της Πόλης.

Το ιστορικό κτήριο

Για τη ρωμαίικη παρουσία στην Κωνσταντινούπολη, τα Ταταύλα –το σημερινό Kurtuluş των Τούρκων– είναι ένας τόπος με κοινωνικό κεφάλαιο, συλλόγους, σχολεία, εκκλησίες και αθλητικά σωματεία, όπου ο ελληνισμός συνδιαμόρφωνε την αστική ζωή της Πόλης.

Στο στενό πίσω από την πλατεία, κοντά στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου και το κοινοτικό σχολείο, στέκει μέχρι σήμερα το κτήριο που στεγάζει το Σύλλογο.

Ο σχεδιασμός του φέρει την υπογραφή του Νικόλαου Πάρλου, ενώ η αυλόπορτα, τα σκαλιά και η εσωτερική αίθουσα θυμίζουν περισσότερο αρχοντικό παρά αθλητικό χώρο.

Οι προθήκες με κύπελλα και μετάλλια, οι φωτογραφίες στους τοίχους και η πατίνα του χρόνου σχηματίζουν ένα άτυπο μουσείο της Ρωμιοσύνης.

Παρά τη συρρίκνωση της ομογένειας, το κτήριο παραμένει ανοιχτό, ζωντανό και λειτουργικό. Τα μέλη και οι φίλοι του Συλλόγου το αντιμετωπίζουν όχι μόνο ως αθλητική εγκατάσταση, αλλά ως «σπίτι».

Η πρώτη σπίθα: ο Μενέλαος Καροτσιέρης

Η ιστορία του Συλλόγου ξεκινά πίσω στη δεκαετία του 1870, όταν ο νεαρός Μενέλαος Καροτσιέρης στήνει αυτοσχέδιο γυμναστήριο με μονόζυγα και σιδερένια μπάρα πίσω από το υδραγωγείο. Αυτό που αρχικά έμοιαζε με προσωπική απόπειρα άθλησης εξελίχθηκε σε συλλογικό ενδιαφέρον, καθώς νέοι της γειτονιάς άρχισαν να συσπειρώνονται γύρω του.

Η κοινότητα, αναγνωρίζοντας την αξία της προσπάθειας, παραχώρησε εγκαταλελειμμένο ξύλινο κτίσμα. Έτσι, το 1896 ιδρύθηκε ο Αθλητικός Γυμναστικός Σύλλογος «Ηρακλής» – το θεμέλιο του σημερινού Αθλητικού Συλλόγου Ταταούλων.

Από τον Ηρακλή στους Ολυμπιακούς

Η δυναμική του Συλλόγου δεν άργησε να γίνει γνωστή πέρα από τα σύνορα της Κωνσταντινούπολης.

Με πρωταγωνιστές τα αδέλφια Αλιπράντη και τον ίδιο τον Καροτσιέρη, η ομάδα είχε παρουσία στους ενδιάμεσους Ολυμπιακούς του 1906 στην Αθήνα.

Οι επιτυχίες αυτές σήμαναν για τους κατοίκους των Ταταούλων κάτι πολύ παραπάνω από αθλητικά μετάλλια: ήταν η δημόσια αναγνώριση μιας κοινότητας που έβλεπε τα παιδιά της να πρωταγωνιστούν σε διεθνές επίπεδο.

Παράλληλα, ο Σύλλογος απέκτησε τμήματα ενόργανης γυμναστικής, πάλης, ποδηλασίας, πυγμαχίας, μπάσκετ, βόλεϊ και σκακιού.

Το μπάσκετ αποτέλεσε ειδική περίπτωση: η ομάδα κυριάρχησε επί επτά χρόνια στο τοπικό πρωτάθλημα, ενώ ο Διονύσιος Σακαλάκης κλήθηκε στην Εθνική Τουρκίας και συμμετείχε στους Ολυμπιακούς του Βερολίνου το 1936.

Οι κρίσιμες μεταβάσεις και η μετονομασία

Μετά το 1922 και τη Μικρασιατική Καταστροφή, η ονομασία του Συλλόγου αλλάζει σε Αθλητικός Σύλλογος Ταταούλων. Το 1929, η μεγάλη πυρκαγιά που κατέστρεψε περίπου 500 σπίτια στα Ταταύλα επηρέασε δραματικά την κοινότητα. Το ιστορικό κτήριο σώθηκε, αλλά η γειτονιά μετονομάστηκε σε Kurtuluş και μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού μετακινήθηκε.

Ο Σύλλογος άλλαξε χρώματα και επωνυμία για να παραμείνει εν λειτουργία, ενώ η οικονομική αποδυνάμωση οδήγησε σε δυσκολίες. Παρ’ όλα αυτά, παρέμεινε ανοιχτός και… παραγωγικός.

Καθοριστικό στοιχείο της ταυτότητας του Συλλόγου υπήρξε το γεγονός ότι για δεκαετίες λειτουργούσε ως «αθλητική κυψέλη». Παιδιά από 7 έως 12 ετών περνούσαν από τις αίθουσες καθημερινά μετά το σχολείο, μαθαίνοντας όχι μόνο αθλητισμό αλλά και κοινωνική πειθαρχία, συνεργασία και έκφραση.

Οι παιδικοί αγώνες, τα παιχνίδια και οι ετήσιες επιδείξεις στο χώρο του υπογείου διαμόρφωσαν γενιές με βαθιά σχέση με το Σύλλογο – το γεγονός αυτό εξηγεί και την αντοχή του στο χρόνο.

Η μετεγκατάσταση της Μεγάλης του Γένους Σχολής

Σήμερα, ο ελληνισμός της Πόλης αριθμεί λίγες χιλιάδες ψυχές, οι περισσότερες ηλικιωμένες. Ωστόσο, η πρόσφατη απόφαση να μετεγκατασταθεί προσωρινά η Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή στα Ταταύλα για τρία χρόνια, λόγω έργων ενίσχυσης της στατικότητας στο κτηριακό συγκρότημα του Φαναρίου, δημιουργεί ένα ενδιαφέρον νέο κεφάλαιο.

Η γειτνίαση του σχολείου με το ιστορικό κτήριο του Συλλόγου δεν είναι απλώς πρακτική. Σηματοδοτεί την πιθανότητα επιστροφής της νεολαίας στον χώρο – στοιχείο ταυτότητας για κάθε ζωντανή κοινότητα.

Το ενδεχόμενο οι μαθητές να αθλούνται στο Σύλλογο, όπως έχει ήδη συζητηθεί, προσθέτει μια παιδαγωγική διάσταση που ξεπερνά την επετειακή συγκυρία των 130 χρόνων.

Στη φετινή εκδήλωση για τη βασιλόπιτα, παρουσία μελών, φίλων, ομογενειακών φορέων και του μητροπολίτη Ταταούλων Στέφανου Δινίδη (ο οποίος ήταν αθλητής του σωματείου), υπήρχε μια αίσθηση συνέχειας που δεν μπορεί να περιγραφεί με αριθμούς. Τυχερός της χρονιάς ο πρόεδρος, εξαιρετικά αγαπητός σε όλους, Ντίνος Μπελαλίδης.

Ο Σύλλογος χτίζει μνήμη, ιστορία και αντοχή. Κάθε τέτοια… μάζωξη λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η Ρωμιοσύνη δεν υπάρχει μόνο στο παρελθόν, αλλά διατηρεί θεσμούς στο παρόν.