Με κόκκινο παντελόνι, ξύλινο ραβδί και μια μάσκα που θυμίζει παγανιστική λιτανεία, ο «Διάβολος» των Μωμόγερων έκλεψε και φέτος την παράσταση στην Ανατολή Ιωαννίνων. Παρά τη βροχή και το τσουχτερό κρύο, το πλήθος ακολούθησε το δρώμενο μέσα στους δρόμους της πόλης, με μουσικούς, παραδοσιακές φορεσιές, πειράγματα και αναπαραστάσεις που κουβαλούν τη μνήμη του ποντιακού πολιτισμού.
Ανήμερα των Θεοφανίων, η Αδελφότητα Ποντίων και Μικρασιατών Ηπείρου έφερε και πάλι στο προσκήνιο ένα έθιμο που οι πρόσφυγες του Πόντου μετέφεραν σχεδόν έναν αιώνα πριν.
Σάτιρα, γονιμότητα, αναγέννηση και λίγη θεατρική υπερβολή συνθέτουν το κλίμα μιας παράδοσης που άντεξε στον χρόνο και συνεχίζει να λειτουργεί ως ζωντανός μηχανισμός συλλογικής μνήμης.
Ο «Διάβολος» παραμένει ο αδιαμφισβήτητος πρωταγωνιστής: πότε «κερνάει», πότε παίζει με στάμνες και μουσικά όργανα, και πότε εμφανίζεται με… κότες αγκαλιά. Γύρω του, οι υπόλοιποι Μωμόγεροι κρατούν τα θέματα της… τελετουργίας και του χορού (φυσικά)!
Το δρώμενο, αναγνωρισμένο ως κομμάτι της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, δείχνει πως η ποντιακή παράδοση δεν είναι απλώς κάτι που αφηγείται το παρελθόν. Στην Ανατολή αυτό συνέβη μέσα σε λάσπες, ομπρέλες και αλκοόλ – όπως συμβαίνει άλλωστε με όλα τα έθιμα βιώνονται στο σήμερα.
