Η «Μεγάλη Χίμαιρα» είναι το… μεγάλο φετινό τηλεοπτικό στοίχημα. Κυρίως της ΕΡΤ, αλλά και γενικότερα της εγχώριας μυθοπλασίας, αφού εκτός από τη δημόσια τηλεόραση, έχουν γίνει συμπαραγωγοί και Ιταλοί. Γι’ αυτό και στην τηλεοπτική μεταφορά του εμβληματικού βιβλίου του Μ. Καραγάτση, η ηρωίδα από Γαλλίδα γίνεται Ιταλίδα.
Όμως αυτή δεν είναι η πρώτη σειρά που βασίζεται σε βιβλίο του σπουδαίου Έλληνα δημιουργού. Μερικές μάλιστα είχαν και λίγο προβληματικό παρασκήνιο. Για να τις θυμηθούμε:
Γιούγκερμαν x2
1976. Ο μεγάλος Βασίλης Γεωργιάδης μεταφέρει στην τηλεόραση τον «Γιούγκερμαν» με πρωταγωνιστή έτερο μεγάλο, τον Αλέκο Αλεξανδράκη. Ο τελευταίος είχε στο ενεργητικό του μια τηλεοπτική επιτυχία λίγα χρόνια πριν, τον «Παράξενο ταξιδιώτη».
Η ιστορία, του ξεπεσμένου Βασίλη Κάρλοβιτς Γιούγκερμαν: από αξιωματικός του τσάρου και γόνος πλούσιας φινλανδικής οικογένειας, λόγω της Ρωσικής Επανάστασης φτάνει το 1920 στον Πειραιά ως πρόσφυγας. Εκεί σιγά-σιγά εξελίσσεται σε μέγιστο οικονομικό παράγοντα των τραπεζών και της καλής κοινωνίας – φυσικά όχι με έντιμα μέσα.
Η σειρά έκανε πρεμιέρα στην ΥΕΝΕΔ στις 17 Μαρτίου 1976· ολοκληρώθηκε σε 140 επεισόδια, ως τον Αύγουστο του 1977.
Οι κριτικές ήταν διθυραμβικές και δίπλα στον Αλεξανδράκη έπαιξε η… εθνική Ελλάδος: Από Μπέτυ Λιβανού, Νικήτα Τσακίρογλου, Μπέτυ Αρβανίτη, Ελένη Ανουσάκη, Φαίδωνα Γεωργίτση, μέχρι τους Δήμο Σταρένιο, Ρίκα Διαλυνά, Άννα Κυριακού, Τάκη Μηλιάδη, αλλά και τη Μιμή Ντενίση στον πρώτο της τηλεοπτικό ρόλο.
Και μπορεί η σειρά να είναι κομμάτι από το τηλεοπτικό παρελθόν της χώρας μας, αλλά δεν θα την βρείτε πουθενά να την δείτε. Δυστυχώς έχει σωθεί μόνο ένα επεισόδιο.
Το 2007 ο «Γιούγκερμαν» έγινε ξανά σειρά με τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη στον πρωταγωνιστικό ρόλο και προβλήθηκε από τον ΑΝΤ1.
Αν και αναμενόταν με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, το remake δεν είχε επιτυχία και διακόπηκε η προβολή του πριν ολοκληρωθεί ο προγραμματισμένος κύκλος επεισοδίων.
Ένας και… κάτι «Κίτρινος φάκελος»
Το 1981 ήταν να προβληθεί ο «Κίτρινος φάκελος». Η τηλεοπτική μεταφορά του βιβλίου του Μ. Καραγάτση είχε όλα τα εχέγγυα για να γίνει επιτυχία.
Σκηνοθέτης ο Γιώργος Μιχαηλίδης, ενώ στο καστ υπήρχαν μεταξύ άλλων οι: Ξένια Καλογεροπούλου, Νικήτας Τσακίρογλου, Ντίνα Κώνστα και Βασίλης Διαμαντόπουλος.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα είχαν γυριστεί 11 επεισόδια και είχαν παραδοθεί. Αλλά μιλάμε για το 1981 που αλλάζει η κυβέρνηση – και η διοίκηση της ΕΡΤ.
Ο «Κίτρινος φάκελος» –όπως και άλλες σειρές εκείνης της περιόδου– δεν προβλήθηκε ποτέ, διότι η νέα διοίκηση (διευθυντής προγράμματος: Βασίλης Βασιλικός) που ανέλαβε καθήκοντα στα τέλη της χρονιάς αποφάσισε να κάνει νέες αναθέσεις για σειρές και να μην προβάλει αυτές που είχαν εγκριθεί – με αποτέλεσμα τα ολοκληρωμένα επεισόδια να μείνουν στις αποθήκες της ΕΡΤ.
Παράδοξο; Υπάρχει και καλύτερο. Η σειρά σώζεται στο Αρχείο της ΕΡΤ, παρά το γεγονός ότι δεν προβλήθηκε ποτέ. (Τέτοιο σουρεαλιστικό σενάριο ούτε ο ίδιος ο Μ. Καραγάτσης θα το φανταζόταν.)
Δευτέρα 1 Οκτωβρίου 1990. Η δεύτερη σεζόν του ΑΝΤ1 ξεκινάει με μια υπερ-πετυχημένη σειρά: Τον «Κίτρινο φάκελο». Αυτή τη φορά και προβλήθηκε κανονικά και έκανε τεράστια επιτυχία.
Ο Γιώργος Κιμούλης υποδύεται τον αυτόχειρα ήρωα που στέλνει σε έναν φίλο του –επίσης συγγραφέα–, μέσα σε έναν κίτρινο φάκελο αποσπάσματα από το καινούργιο βιβλίο που ετοίμαζε, με εντολή να το τελειώσει εκείνος.
Κώστας Κουτσομύτης στη σκηνοθεσία, Βαγγέλης Γκούφας στη σεναριακή προσαρμογή, ενώ το κοινό μαθαίνει μια σπουδαία ηθοποιό που υποδυόταν την γοητευτική αλλά και αινιγματική Μαρία του έργου, την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη.
«Το μυθιστόρημα των τεσσάρων»
Και εδώ έχουμε… αριθμητική συμμετοχή του Μ. Καραγάτση, και συγκεκριμένα το ¼. Όμως αυτό έχει να κάνει με το αρχικό υλικό, δηλαδή το βιβλίο. Το Μυθιστόρημα των τεσσάρων γράφτηκε το 1958 από τέσσερις εκπροσώπους της γενιάς του ’30, τους: Άγγελο Τερζάκη, Στρατή Μυριβήλη, Ηλία Βενέζη και Μ. Καραγάτση.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ακρόπολη και υπήρχε ο εξής όρος: Να μην υπάρχει καμία συνεννόηση των συγγραφέων σχετικά με την εξέλιξη της πλοκής. Ο καθένας θα συνέχιζε την αφήγηση από εκεί που είχε αφήσει ο προηγούμενος, εκμεταλλευόμενος με όποιον τρόπο ήθελε το υλικό των προηγουμένων ενοτήτων.
Το 1981 προβλήθηκε η τηλεοπτική μεταφορά του βιβλίου, στην ΥΕΝΕΔ. Η διασκευή έγινε από τη Γαλάτεια Σαράντη και τη σκηνοθεσία ανέλαβε ο Κωστής Ζώης.
Η σειρά –που ήταν από τις πρώτες έγχρωμες παραγωγές– έκανε πρεμιέρα την Τετάρτη 7 Ιανουαρίου και τελείωσε στις 15 Απριλίου της ίδιας χρονιάς.
Η ιστορία έχει σαν επίκεντρο ένα ζευγάρι, με σχέση που χρονολογείται από την περίοδο της Κατοχής – μια Ελληνίδα και ένας Ιταλός. Στους ρόλους η Αντιγόνη Αμανίτου και ο Κώστας Σιμενός.
Μάλιστα, είχε προκαλέσει σάλο μια άκρως ρεαλιστική σκηνή. Συγκεκριμένα, όταν ο σύζυγος Γιάννης Τότσικας έπιασε επ’ αυτοφώρω τη σύζυγο Σοφία Κακαρελίδου με τον ανιψιό του και την έδεσε σε έναν ανεμόμυλο!
«Συνταγματάρχης Λιάπκιν»
Τετάρτη 3 Ιανουαρίου 1979 κάνει πρεμιέρα ο «Συνταγματάρχης Λιάπκιν». Και εδώ σκηνοθετεί ο Βασίλης Γεωργιάδης και εδώ ο ήρωας έρχεται από τις στάχτες της Οκτωβριανής Επανάστασης.
Μόνο που τώρα δεν έχουμε την άνοδο του ήρωα, αλλά το παρελθόν του που τον καταδιώκει και τον οδηγεί στην τρέλα. Και όλα αυτά στον ασφυχτικό κλοιό της Λάρισας.
Μεγάλη επιτυχία στην εποχή του, αλλά και εδώ είχαμε κάποιες ενοχλήσεις, ειδικά με μια σκηνή διαπόμπευσης της μοιχαλίδας.
Ο Πέτρος Φυσσούν ερμηνεύει τον Λιάπκιν και δίπλα του ένα καστ πρώτης γραμμής: Όλγα Πολίτου, Μπέτυ Αρβανίτη, Νικήτας Τσακίρογλου, Χρυσούλα Διαβάτη, Νέλλη Γκίνη, Άλκης Παναγιωτίδης, Δήμος Σταρένιος, Κίττυ Αρσένη.
«Το μπουρίνι»
Το «Μπουρίνι» ήταν μίνι σειρά 5 επεισοδίων που έκανε πρεμιέρα στις 28 Ιανουαρίου 1987. Ο Γιάννης Βόγλης υποδύεται ένα μεγαλοτσιφλικά που φτάνει στη Θεσσαλία συνοδευόμενος από μια πόρνη πολυτελείας εκ Γαλλίας (Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου), αλλά την παρουσιάζει στους ντόπιους ως σύζυγό του.
Μόνο που εκείνη ερωτεύεται ένα νεαρό κολίγο (Διονύσης Ξανθός). Όταν ο τσιφλικάς το μαθαίνει, την σκοτώνει και το φορτώνει στον νεαρό.
Αρχικά ο ρόλος είχε προταθεί στην Δημήτρη Παπαμιχαήλ, ενώ είχε επίσης αρνηθεί και ο Τίμος Περλέγκας.
Πάντως ο Γιάννης Βόγλης «κέντησε» στον κεντρικό ρόλο. Δίπλα του ονόματα όπως ο Χρήστος Καλαβρούζος, η Τούλα Σταθοπούλου αλλά και ο Νικόλας Άσιμος
Για την ιστορία, τη μουσική είχε γράψει ο Διονύσης Τσακνής και εδώ ακούστηκε πρώτη φορά το «Τραγούδι των γύφτων» από τον Γιώργο Κατσάρη.
«Το 10»
Το τελευταίο μυθιστόρημα του Μ. Καραγάτση έγινε σειρά το 2007 στον Alpha, την ίδια χρονιά με τον ΑΝΤ1-νικό «Γιούγκερμαν». Το βιβλίο βέβαια δεν ολοκληρώθηκε από τον συγγραφέα, αφού ο θάνατος τον βρήκε στη μέση της συγγραφής του.
Οι σεναριογράφοι της σειράς (Σταύρος Καλαφατίδης, Μαίρη Ζαφειροπούλου και Γιώργος Κρητικός) έγραψαν το τέλος της σειράς, υποψιαζόμενοι το πώς θα το ολοκλήρωνε εκείνος.
Έρωτες, πάθη και γενικότερα ιστορίες των ανθρώπων που κατοικούσαν σε μια αυλή το 1957.
Η σκηνοθέτιδα Πηγή Δημητρακοπούλου χρησιμοποίησε οπτικά αρχεία της εποχής, βάζοντας μέσα τους ήρωες.
Το δε κάστινγκ μοναδικό: Δημήτρης Καταλειφός, Ρένη Πιττακή, Μαρία Πρωτόπαππα, Μαρία Ναυπλιώτου, Βασίλης Χαραλαμπόπουλος, Ελένη Κοκκίδου, Λένα Κιτσοπούλου, αλλά και ο νεαρός Βασίλης Μπισμπίκης στην πρώτη του τηλεοπτική εμφάνιση, σε μια σειρά αριστουργηματική.
H «Μεγάλη Χίμαιρα» σε θέατρο και τηλεόραση
Ο Δημήτρης Τάρλοου, εγγονός του Μ. Καραγάτση (γιος της κόρης του Μαρίνας) μετέφερε στο θέατρο τη Μεγάλη Χίμαιρα το 2014 σημειώνοντας τεράστια επιτυχία.
Η παράσταση κράτησε 4 σεζόν, φτάνοντας να παίζεται ακόμα και μεσημέρι.
Στο ρόλο της ηρωίδας, της Μαρίνας που έρχεται ως ξένη στο νησί και διχάζει δύο αδέλφια, η Αλεξάνδρα Αϊδίνη – όχι απλά αποθεώθηκε, αλλά βραβεύτηκε κιόλας.
Και η πορεία της παράστασης δεν τελείωσε εκεί. Την περίοδο του lockdown το έργο διατέθηκε σε streaming και σημείωσε και σε αυτό το μέσο επιτυχία.
Και φτάνουμε στο σήμερα, όπου ήδη άρχισε η προβολή της τηλεοπτικής μεταφοράς του έργου από την ΕΡΤ.
Αρχικά με την έλευση του 2026 ανέβηκε στο ERTFLIX το πρώτο διπλό επεισόδιο, σημειώνοντας μέσα σε 1 εβδομάδα πάνω από 1.000.000 προβολές. Και την Κυριακή 4 Ιανουαρίου προβλήθηκε και από την τηλεόραση.
Όπως είπαμε και στην αρχή, θεωρείται η πιο ακριβή τηλεοπτική παραγωγή. Και ίσως λόγω της ελληνοῑταλικής συμμαχίας το ρόλο της «ξένης» που γίνεται η πέτρα του σκανδάλου υποδύεται η Ελληνοϊταλίδα Φωτεινή Πελούζο, τα δύο αδέλφια ο Ανδρέας Κωνσταντίνου και ο Δημήτρης Κίτσος, ενώ η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη είναι η πεθερά της Μαρίνας.
Ανάμεσα δε στο πολυπληθές καστ βρίσκουμε μεταξύ άλλων τον Δημήτρη Τάρλοου αλλά και την Αλεξάνδρα Αϊδίνη.
Οι κριτικές ήταν στην πλειοψηφία τους εγκωμιαστικές, αν και οι ρεαλιστικές ερωτικές σκηνές έκαναν ένα μικρό ιντερνετικό χαμό.
Η σειρά έχει σκηνοθετηθεί από τον Βαρδή Μαρινάκη και η σεναριακή διασκευή έγινε από τον Παναγιώτη Ιωσηφέλη που υπογράφει φέτος και το τηλεοπτικό –και ξεχωριστό– «Παιδί».
Επίσης
Και αφού βρισκόμαστε στην οπτικοποίηση των έργων του Μ. Καραγάτση, δεν θα πρέπει να παραλείψουμε και την Καταδρομή στο Αιγαίον, τη μία και μοναδική ταινία που όχι μόνο έγραψε το σενάριο αλλά σκηνοθέτησε κιόλας.
Πρόκειται για ταινία παραγωγής 1946, από τις πρώτες που είχαν σαν θέμα την Κατοχή. Ένας λοχαγός καταφέρνει να διαφύγει απ’ τους Γερμανούς, και φτάνει στο αρχηγείο Μέσης Ανατολής στο Κάιρο. Εκεί εκτός από πολεμικές επιχειρήσεις προκύπτει και έρωτας με νεαρή γυναίκα, αν και ο λοχαγός είναι παντρεμένος.
Όπως καταλαβαίνετε, ο έρωτας είχε κυρίαρχο ρόλο στις δημιουργίες του Μ. Καραγάτση.
Σπύρος Δευτεραίος
