«Horonevi» ή όπως μεταφράζεται στα ελληνικά «Χορόσπιτο», ονομάζεται το διάσημο πολιτιστικό κύτταρο της Κωνσταντινούπολης, που αποτελεί πόλο έλξης για όσους ενδιαφέρονται για τον χορό και τον πολιτισμό του Εύξεινου Πόντου εδώ και μια εικοσαετία. Ιδρυτής ο Aclan Sezer Genç, γιος του βιρτουόζου λυράρη Ali Genç με καταγωγή από το τουρκόφωνο χωριό Soldoy της Ματσούκας περιφέρειας Τραπεζούντας, και ένας από τους διασημότερους διεθνώς δασκάλους και ερευνητές των χορών της Μαύρης Θάλασσας.
Το «Horonevi» αποτελεί μετεξέλιξη των μαυροθαλασσίτικων χορευτικών σχολών της Κωνσταντινούπολης, που εντοπίζονται στην πόλη, τουλάχιστον, από τη δεκαετία του 1940.
Η σχολή εδώ και είκοσι χρόνια έχει καταφέρει να εξοικειώσει τους Κωνσταντινουπολίτες κάθε ηλικίας και καταγωγής με την πλούσια πολιτιστική παράδοση του Ευξείνου Πόντου. Εντός της διδάσκονται οι χοροί κυρίως της περιφέρειας Τραπεζούντας με έμφαση στην περιοχή της Ματσούκας αλλά όχι μόνο.
Εδώ μαθαίνεις να χορεύεις τίκια, σίκσαρα και τον χορό των μαχαιριών. Εδώ μπορεί κανείς να εξοικειωθεί και με την ιδιαίτερη μουσικοχορευτική παράδοση του Χεμσίν και του Ριζαίου, υπό τους ξεσηκωτικούς ήχους του αγγείου και τα άγρια επιφωνήματα του αρχιχορευτή. Εδώ μαθαίνεις τους στρωτούς χορούς της Τόνγιας, σαν να βρίσκεσαι σε πραγματικό παρχάρι.
Κωνσταντινουπολίτες με καταγωγή από διάφορα μέρη της Τουρκίας μαθαίνουν να αγαπούν τη λύρα και το αγγείο και να χορεύουν αριστοτεχνικά ξεκινώντας πολλές φορές από το μηδέν. Τα τμήματα είναι πολλά καθώς ο ολοένα αυξανόμενος αριθμός των χορευτών δεν μπορεί να χωρέσει στην αίθουσα της σχολής στην οδό Süleyman Paşa 30. Επισκέπτες από άλλες πόλεις έρχονται να μάθουν από τον καλύτερο, ενώ ο Aclan Sezer Genç πλέον διατηρεί σελίδα στο YouTube, όπου διδάσκει αναλυτικά μέσα από σειρά βίντεο.
Τη Σχολή επισκέπτονται και Πόντιοι από την Ελλάδα, με σκοπό να μάθουν και να έρθουν σε επαφή με τα αδέρφια από τη Μαύρη Θάλασσα.
Αλλά και η ίδια η «Horonevi» έχει επισκεφτεί την Ελλάδα στο πλαίσιο εκδρομών, και ιδίως για να παραστεί σε διάφορα ποντιακά γλέντια, στα οποία κλέβει τις εντυπώσεις.
Η εργασία του χοροδιδάσκαλου Aclan δεν περιορίζεται στην αίθουσα του χορού. Μέσα από άρθρα και συνεντεύξεις στην τηλεόραση μιλά την παράδοση της Μαύρης Θάλασσας, μοιράζεται γνώση και θέτει προβληματισμούς. Έχει γράψει βιβλίο με τίτλο Soldoy. Bir horon efsanesi (μετ.: Soldoy. Ένας θρύλος του χορόν).
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ομορφιά του χορόν κρύβεται μέσα στην απλότητα, στη λιτότητα και στον λαϊκό του χαρακτήρα. Πώς όμως γίνεται ένας λαϊκός χορός με αγροτική προέλευση από το παρελθόν να διαδοθεί τόσο σε ένα σύγχρονο αστικό κέντρο όπως η Κωνσταντινούπολη, όπου ζει σχεδόν το 80% του πληθυσμού της Τουρκίας; Οι λόγοι είναι πολλοί· η ανάγκη για ψυχαγωγία, για τον πολιτισμό, για κοινωνικοποίηση, για την αίσθηση του ανήκειν κ.ά.
Δεν μπορούμε να μην παραλληλίσουμε αυτό το φαινόμενο με τη διάδοση που έχει ο ποντιακός χορός στην Ελλάδα, ανάμεσα στους μη ποντιακής καταγωγής Έλληνες αλλά και ξένους. Η στενή επαφή, η ταχύτητα, η απλότητα και ο ζωηρός εκρηκτικός του χαρακτήρας είναι που τον κάνουν ιδιαίτερα αγαπητό.
Ένας άλλος Ματσουκαίος –ο λαογράφος İsmet Zeki Eyüboğlu– διαπιστώνει ότι ο μαυροθαλασσίτικος χορός είναι βγαλμένος από τον τρόπο ζωής, την κοινωνική δομή, τη διάθεση και τη συμπεριφορά των ιθαγενών λαών της Μαύρης Θάλασσας. Σημειώνει σχετικά ότι: «Ο άνθρωπος της Μαύρης Θάλασσας είναι νευρικός, θυμώνει εύκολα, είναι ανήσυχος, παρορμητικός, άστατος και σε συνεχή κίνηση, ταραγμένος. Θυμώνει γρήγορα και χάνει εύκολα τον έλεγχο. Όταν μιλάει και διασκεδάζει, κουνάει συνέχεια τα χέρια του, τα μπράτσα και τα πόδια του. Οι άνθρωποι της Μαύρης Θάλασσας μιλούν με όλο τους το σώμα.»
Ο Aclan Sezer Genç δηλώνει ότι ένας από τους στόχους της σχολής του είναι η σωστή διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της Μαύρης Θάλασσας και η μεταβίβασή της στις επόμενες γενιές σε κατά το δυνατόν αναλλοίωτη μορφή.
Δεδομένου ότι η βίωση της αυθεντικής αγροτικής ζωής σήμερα είναι πλέον αδύνατη, καθώς οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν σε αστικά κέντρα, η ακριβής μετάδοση της πολιτιστικής κληρονομιάς του παρελθόντος στις νέες γενιές είναι μια δύσκολη πρόκληση, η οποία βαραίνει τους χοροδιδασκάλους.
Έχει συγκεντρώσει ένα αρχείο με διάφορες φιγούρες και παραλλαγές του χορού «σίκσαρα» (σέρρα) από παλιούς χορευτές, πολλοί από τους οποίους πλέον δεν ζουν. Έχει κάνει λεπτομερείς καταγραφές και βάσει αυτών εντάσσει τις διάφορες φιγούρες σε μια ενιαία χορευτική παράσταση. Αντίστοιχη δουλειά γίνεται στην Ελλάδα από τους χοροδιδασκάλους, που παρουσιάζουν στις παραστάσεις ενότητες από 3-4 φιγούρες της σέρρας, όπως έχουν καταγραφεί από διάφορους χορευτές διαφόρων περιοχών. Το επιπλέον και το διαφορετικό που έκαναν οι χοροδιδάσκαλοι στην Τουρκία είναι να ονοματίσουν τις διάφορες φιγούρες και παραλλαγές με ονόματα χορευτών που ήταν η πηγή της καταγραφής.
Εντός της σχολής «Horonevi» λειτουργεί ένα ιδιαίτερο τμήμα παραστάσεων, το «Maçka horon» όπου νέοι διδάσκονται και δίνουν χορευτικές παραστάσεις ειδικά με τους χορούς της Ματσούκας και ιδίως του χωριού Soldoy. Εμφανίζονται σε λαογραφικές εκδηλώσεις, γάμους και χοροεσπερίδες, καταπλήττοντας το κοινό με τις χορευτικές τους ικανότητες στη «σίκσαρα» και στο χορό των μαχαιριών, τον λεγόμενο «biçak horon».
Αναφερόμενος ειδικά στον χορό της Ματσούκας, ο δάσκαλος Aclan γράφει: «[…] με την αισθητική του αρμονία μάς κάνει να νιώθουμε μέσα μας το ρυθμικό τρέμουλο από την κορφή ως τα νύχια, να γλιστράμε τα πόδια μας και να φτάνουμε στο αποκορύφωμα του ενθουσιασμού με το κούνημα των ώμων κατά το χαμήλωμα του σώματος».
Σημαντική δραστηριότητα-θεσμός της σχολής «Horonevi» είναι οι τακτικές χοροεσπερίδες.
Αρχικά διοργάνωνε χορευτικές βραδιές με 15-20 άτομα εντός του χώρου της, αλλά καθώς η συμμετοχή αυξανόταν, άρχισε να τις διοργανώνει σε μεγάλους εξωτερικούς χώρους, κυρίως σε κέντρα.
Έτσι προέκυψαν οι «βραδιές του χορόν», οι οποίες γίνονται κάθε μήνα στην Κωνσταντινούπολη και στις οποίες συμμετέχουν από 150 ως 200 άτομα.
Στις εκδηλώσεις αυτές δεν παραλείπουν να έρχονται κατά καιρούς επισκέπτες από την Ελλάδα, λυράρηδες και χορευτές.
Με τον ήχο της λύρας χέρια και καρδιές σμίγουν, το εμπόδιο της διαφορετικής γλώσσας ξεπερνιέται, καθώς μιλά η κοινή γλώσσα της ψυχής. Της ψυχής της Μαύρης Θάλασσας…
