Ήταν μόλις 30 ετών ο Δημήτρης Ψαθάς όταν το 1937 κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο με τίτλο Η Θέμις έχει κέφια. Νεαρός συντάκτης του δικαστικού ρεπορτάζ, τότε, κατάφερε να εντυπωσιάσει με τη φρέσκια γραφή του και το πηγαίο χιούμορ που ήταν διάχυτο στις σελίδες του βιβλίου του.
Η επιτυχία ήταν τόσο μεγάλη που η πρώτη έκδοση εξαντλήθηκε πριν καν παρουσιαστεί ενώ η δεύτερη απέσπασε θετικά σχόλια από σπουδαίους λογοτέχνες, κριτικούς και δημοσιογράφους της εποχής όπως ο Γρηγόρης Ξενόπουλος, ο Παύλος Νιρβάνας και ο Σπύρος Μελάς.
Με αφορμή την 46η επέτειο του θανάτου αυτού του σπουδαίου λογοτέχνη, στις 13 Νοεμβρίου 1979, θυμόμαστε μια από τις ιστορίες στο πρώτο συγγραφικό εγχείρημά του, που αν μη τι άλλο έχει και… αέρα Τραπεζούντας.
Και ας μην ξεχνάμε ότι ένα από αυτά που διεκδικεί ακόμα και σήμερα, 120 χρόνια από τη γέννησή του, ο πάντα επίκαιρος Δημήτρης Ψαθάς είναι το χαμόγελο στα χείλη μας…
≈
Ήρχετο, δήθεν, να υπανδρευθή την μητέρα μου και είχε στο μάτι εμένα…
Οι ασχημότεροι άντρες έχουν, συνήθως, τις ωραιότερες γυναίκες. Ήφαιστοι του κακού καιρού καμαρώνουν πλάι σε Αφροδίτες. Ποιος θα το αμφισβητήση; Οι μεγαλύτεροι κατακτηταί των καρδιών έχουν κάτι μούτρα!…
Αν, έξαφνα, ακούσετε τα κατορθώματα του κατηγορουμένου, χωρίς να δήτε τον ίδιον, θα πήτε ότι έφεραν στο τριμελές έναν Ερμή. Κι’ όταν ρίξετε το βλέμμα σας στην φάτσα του θα σταυροκοπηθήτε και θα πήτε:
Μέγας ει, Κύριε, και θαυμαστά τα έργα σου αλλά όλο το σεξ απήλ σε τέτοια μούτρα το έχεις εξαντλήσει;
Περίπου σαραντάρης. Φάτσα σκαμμένη απ’ τα χρόνια. Μύτη που κατεβαίνει σαν ακρωτήριο απ’ τις απόκρημνες κατηφοριές μετώπου απεράντου. Μουστάκια ποντικίσια απ’ τα δεξιά και τ’ αριστερά του ακρωτηρίου. Καθώς καλείται ν’ απολογηθή, γλυκύτατο χαμόγελο σταλάζει απ’ τα χείλια του! Μια τούφα μαλλιών πέφτει στο μέτωπό του. Σηκώνει το χέρι του με κίνηση αργή και την τραβά με κοκεταρία προς τα πίσω.
– Εμπρός, λέγε.
– Αούτα τα μαλλία μου όλο πέφτουν απές στα μάτια μου.
– Τι έκανε λέει;
– Τίποτε. Για τα μαλλία μου λέω.
– Για τα μαλλία σου; Και ποιος σ’ ερώτησε για τα μαλλία σου;
Αλλά ο κατηγορούμενος δεν στενοχωριέται. Βγάζει τσατσάρα και προσπαθεί να τακτοποιήση τα μαλλιά του.
Όπου απορεί, βέβαια, ο πρόεδρος του τριμελούς:
– Τι κάνεις εκεί! Για κομμωτήριο το πέρασες εδώ;
Ο άνθρωπος όμως με ψυχραιμία τοποθετεί πάλι την τσατσάρα στην τσέπη του γιλέκου, στρίβει λιγάκι το μουστάκι και απευθύνεται στον πρόεδρο με το ίδιο γλυκό χαμόγελο Ναρκίσσου:
– Δεν ημπορούσα να σε κοιτάζω.
– Από που είσαι;
– Από την Χολομάνναν.
– Πώς; Πώς;
– Από την Χολομάνναν. (Απορεί). Δεν την ηξέρεις;
(Διαφωτίζει). Κοντά στην Τραπεζούνταν έν’. (Συμπεραίνει). Πόντιος, δηλαδή!
– Α, Πόντιος!
– Αμή; (φουσκώνει). Τι σε λέω τόσην ώραν! (Αναλύει). Ασήν καρδίαν του Πόντου μέσα δηλαδή!
Το εξωτερικό του, κατ’ αρχήν, προδιαθέτει ευχάριστα κάθε ανύποπτο. Αλλά η ιστορία και οι περιπέτειές του που ιστορήθηκαν από σειρά μαρτύρων, έχουν μαζέψει εκεί στην εισαγγελική έδρα πυκνά σύννεφα. Τι τροπική ιδιοσυγκρασία, Ύψιστε!
Καζανόβας τρομερός, θραύση έκανε ανάμεσα στον θηλυκόκοσμο του Πολυγώνου.
Δυό φορές παντρεμένος, δυό φορές χωρισμένος, με τη ζωή γεμάτη από περιπέτειες για τρίτη φορά διαπραγματευόμενος γάμο με μια χήρα, έπιασε σχέσεις με την κόρη της, που άρχισαν σαν πατρικά χαϊδολογήματα και κατέληξαν στο ανεπανόρθωτο!
Μηνύτρια η μητέρα, έφτασε στο δικαστήριο με το μίσος συζύγου απατημένης περισσότερο, παρά με τον
καημό μητέρας πληγωμένης. Τα είπε και σηκώθηκαν οι τρίχες του ακροατηρίου.
Αλλά πολύ πιο ενδιαφέρουσα στάθηκε η κατάθεση της κόρης, που έδωσε συναρπαστικές λεπτομέρειες της δράσεως του κατηγορουμένου. Όταν της ζητήθηκε να περιγράψη τα εις βάρος της κατορθώματα του Πόντιου κατακτητού συνώψισε την στρατηγική του σε λίγα λόγια:
– Ήρχετο, δήθεν, να υπανδρευθή την μητέρα μου και είχε στο μάτι εμένα.
– Κι’ εσύ τι έκανες;
– Τι να κάνω;
– Εμένα ρωτάς;
– Όχι, δηλαδή!…
– Για λέγε, λοιπόν.
– Εις την αρχή δεν κατάλαβα τίποτις (ποτέ δεν καταλαβαίνουν στην αρχή τα θηλυκά), ύστερα άρχισε να με φέρνη γλυκά, καταΐφια, μπακλαβάδες και λουκούμια. Δεν έβαζα κακό στο μυαλό μου! (Ποτέ δεν βάζουν κακό στο μυαλό τους τα θηλυκά).
Ύστερα άρχισε να με λέη «Παναήλα μου, εγώ εσένα θέλω να υπανδρευθώ και όχι την μαμά σου».
– Τα είπες της μαμάς σου;
– Όχι.
– Γιατί;
– Για να μη την συγχύσω!
– Λοιπόν;
– Τον έλεγα αυτά είναι ανοησίες και να κοιτάη την μαμά μου και να με αφήνη εμένα που δεν ήμουν για τα μούτρα του. Αλλά όσο τον έλεγα έτσι, εγώ, τόσο εκείνος κουβαλούσε στο σπίτι τα γλυκά. Ε, τι να κάνω κι’ εγώ;
– Τάτρωγες;
– Nαι.
– Γιατί;
– Για να μην συγχύσω την μαμά μου.
Και ακόμη, για να μη συγχύση την μαμά της, υποχωρούσε, διαρκώς, έως ότου από υποχώρηση σε υποχώρηση έφτασε στο σημείο όπου επλήρωσε πανάκριβα τα προσφερόμενα γλυκά κι’ εσύγχυσε μια και καλή την καημένη την μαμά της.
Σ’ αυτόν τον τόνο έγινε η κατάθεση. Κι’ εξετέθησαν όλα εκείνα, για τα οποία κατηγορείται ο Καζανόβας και για τα οποία τον καλεί το δικαστήριο ν’ απολογηθή. Δεν απολογείται μονάχα με το στόμα. Αλλά και με την έκφραση. Με τα μάτια. Με τα χέρια. Με κινήσεις επεξηγηματικές. Με το γλυκό χαμόγελο που ανθεί κάτω απ’ την μύτη του και που εξηγεί κάτι από την καταπληκτική επιτυχία του στα ερωτικά πεδία:
– Ακούς τι λέγουν τα κακά στόματα, κ. πρόεδρε; Ψέματα σε λέγουν! Εγώ δεν είπα, όχι. Δυό φορές υπαντρεύτηκα. (Απορεί). Αλλά δηλαδή, εγώ φταίω; (διαφωτίζει). Την μίαν καρή μου την εχώρισα!
– Ποιαν εχώρισες;
– Την καρή μου.
– Τι παναπή αυτό;
– Α, την καρή μου, την γυναίκα μου, δηλαδή. Η άλλε η καρή μου με εχώρισεν (δογματίζει). Αλλά, τζάνουμ, χωρίς γυναίκαν κεπορεί να κάνη ο άνθρωπον.
– Και γιατί χώρισες;
– Η πρώτη η καρή μου ήταν πολλά βόκος!
– Τι ήταν;
– Βόκος, κ. πρόεδρε, βλάκας, δηλαδή. Δεν εκατελάμβανε, (επεξηγεί). Η άλλε καρή μου ήταν πολλά έξυπνη (δογματίζει). Ο άντρας δεν πρέπει να παίρνη γυναίκαν ούτε πολλά βόκον ούτε πολλά έξυπνη (αναλύει). Διότι η δεύτερη γυναίκα μου με εκατελάμβανε πολύ καλά και διά τούτο εφήκε με.
– Τι σου έκανε;
– Με εφήκε.
– Σ’ αφήκε, θες να πης.
– Ε ναί. Όνταν, λοιπόν, εχώρισα και με την άλλεν την γυναίκα μου έπρεπε να παίρνω άλλεν (απορεί και εξίσταται). Κακόν είναι τσάνουμ;
– Συντόμευε.
– Το λοιπόν εζήτηξα να ευρίσκω μίαν γυναίκαν να υπαντρευτώ. (Μειδιά επεξηγηματικά). Διότι εγώ, τουλάχιστον, χωρίς γυναίκαν δεν ημπορώ να κάνω! Κατέλαβες; Ευρήκα, λοιπόν, την χήραν την Ευτυχίαν και την εγάπησα. (Μειδιά αυτάρεσκα). Και εκείνη με εγάπησεν. Αλλά η Ευτυχίτσα είχεν και έναν κορίτσι, την δεσποινίς Παναήλαν. (Μειδιά θριαμβευτικά και στρίβει το μουστάκι). Με εγάπησεν και η Παναήλα!
– Τόσο ωραίος είσαι;
– Δεν ηξεύρω. Οι γυναίκες αγαπούνεμε και για τούτο ευρίσκω την μπελιά μου! Εγώ τίποτε δεν έκανα. Επήγαινα στο σπίτι για την μάνναν της, με έφερνεν βόλταν η κόρη της. (Απορεί).
Τι να την κάνω; (Διαφωτίζει). Τίποτε δεν την έκανα! (Συμπεραίνει). Ο,τι εγέντον εγέντον, χωρίς να το καταλάβω, να, μα την Παναίαν, αν σε λέω ψέματα!
Το θράσος του προκαλεί τον θαυμασμό του ακροατηρίου. Αλλά τον θαυμασμόν αυτόν δεν τον συμμερίζεται και το δικαστήριο. Έξη μήνες φυλακή του επιβάλλεται. Ο Πόντιος Καζανόβας, ωστόσο, δεν στενοχωριέται για την καταδίκη. Άλλο είναι που τον τρώει:
— Έξη μήνες! Και τι θα γίνουμαι εγώ χωρίς γυναίκαν έξη μήνες!…
Δημήτρης Ψαθάς
