Ερήνη Τορνεσάκη: Μια Μικρασιάτισσα Κρητικοπούλα στα βραβεία Grammy, με ριζίτικο τραγούδι

Την γνωρίσαμε πριν από έναν χρόνο περίπου, όταν με αφορμή την Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, στις 14 Σεπτεμβρίου του 2024, δηλαδή, ανάρτησε στη σελίδα της στο facebook φωτογραφία των Μικρασιατών προσφύγων προπαππούδων της.

Τότε γράφαμε «Η τραγουδίστρια που σύστησε τα σμυρναίικα στους Κινέζους – Και τους μάγεψε».

Τον περασμένο Σεπτέμβριο συμμετείχε στη μεγάλη παράσταση της Περιφέρειας Κρήτης «Φως – Μια μικρασιατική ιστορία», έναν φόρο τιμής στις γυναίκες-ηρωίδες που ήρθαν από τη Μικρασία με τα παιδιά τους, ενώ οι άνδρες τους είχαν ήδη σκοτωθεί. Εν ολίγοις, τις μικρασιατικές ρίζες της τις τιμά σε  κάθε ευκαιρία, όπως και τις κρητικές άλλωστε – από τα Καλέσα και τις Αρχάνες.

Η Ερήνη Τορνεσάκη γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Ηράκλειο. Στο σπίτι της υπήρχε πάντα μουσική, όχι μόνο γιατί η μητέρα της ήταν καθηγήτρια Μουσικής, αλλά και γιατί και η ίδια άρχισε πιάνο στα 6 και βιολοντσέλο στα 13.

Όπως της αρέσει να λέει, ήξερε από μικρή ότι θέλει να γίνει τραγουδίστρια. Kαι αυτή η αγάπη της για το τραγούδι, μαζί με την αγάπη για τον τόπο της, την οδηγούν σήμερα στα βραβεία Grammy με ένα τραγούδι-«σπλάχνο» της Κρήτης, το ριζίτικο «Σε ψηλό βουνό» που όλοι γνωρίσαμε και αγαπήσαμε από τον αξέχαστο Νίκο Ξυλούρη.

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και την Ουρανία Μωραΐτη, η Ερήνη ανέφερε ότι η πρώτη της συμμετοχή στα Grammy ήταν το 2023, όπου συμμετείχε στο δίσκο Crisálida του Danilo Pérez και των Global Messengers, ο οποίος πήρε υποψηφιότητα.

«Φέτος υπέβαλα για τα Grammy ένα ριζίτικο τραγούδι, το “Σε ψηλό βουνό”. Το έκανα γιατί θέλω να αναδείξω την άυλη πολιτιστική κληρονομιά της Κρήτης και της Ελλάδας στον μεγαλύτερο μουσικό θεσμό του κόσμου, αλλά και να περάσω το μήνυμα πως οι γυναίκες έχουν θέση και φωνή στο ριζίτικο τραγούδι, κάτι που ακόμη δεν θεωρείται αυτονόητο», λέει η ερμηνεύτρια που μοιράζει το χρόνο της και τη ζωή της ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κρήτη.

Η ψηφοφορία για τα βραβεία γίνεται αποκλειστικά από τα μέλη της Ακαδημίας των Grammy. Ο πρώτος γύρος έχει ήδη ολοκληρωθεί, και οι υποψηφιότητες θα ανακοινωθούν στις 7 Νοεμβρίου. «Οι νικητές θα ανακοινωθούν στην τελετή απονομής, την 1η Φεβρουαρίου 2026. Είτε περάσει είτε όχι, είμαι πολύ χαρούμενη που “τέρατα” της μουσικής βιομηχανίας άκουσαν το ριζίτικο αυτό καθώς εξέταζαν τις υποψηφιότητες.

»Αυτό για μένα είναι ήδη μια νίκη» ανέφερε η Ερήνη.

Σπούδασε στην Αγγλία, και πιο συγκεκριμένα στο British & Irish Institute of Modern Music. Λίγα χρόνια αργότερα συνεργάστηκε με το Cirque du Soleil, ως η μόνη τραγουδίστρια στο σόου «KURIOS» για τρία χρόνια, μια εμπειρία που την δίδαξε πολλά για τη σκηνή και την πειθαρχία. Στη συνέχεια έκανε μεταπτυχιακό στο Berklee College of Music με πλήρη υποτροφία.

«Ξεκίνησα με την κλασική και τη μικρασιατική μουσική, αλλά πάντα με γοήτευαν και άλλα είδη – η ποπ, η ροκ, η τζαζ. Πλέον, μέσα από τη δουλειά μου συνδυάζω την ελληνική παραδοσιακή μουσική –ιδιαίτερα την κρητική και τη μικρασιάτικη–, με τη σύγχρονη και την τζαζ, προσπαθώντας να δημιουργώ μια γέφυρα ανάμεσα στην παράδοση και τον σύγχρονο κόσμο», λέει.

^{Η ανάρτηση με την οποία την γνωρίσαμε}

«Η μουσική της καρδιάς μου βρίσκεται στις ρίζες μου –στη Μικρά Ασία και στην Κρήτη– αλλά αντλεί και από το διεθνές περιβάλλον στο οποίο ζω και δημιουργώ. Όταν κλείνω τα μάτια, ακούω τη φωνή της παράδοσης, αλλά με ήχους και αισθητική που ανήκουν στο σήμερα. Πιστεύω πως η παραδοσιακή ελληνική μουσική στο εξωτερικό γνωρίζει ανανέωση, η “ρίζα” γίνεται αφετηρία για διάλογο με τον κόσμο, κι εμείς οι νεότεροι καλλιτέχνες προσπαθούμε να ξαναορίσουμε τι σημαίνει ελληνική μουσική μέσα στο παγκόσμιο πλαίσιο».

Για την Ερήνη η παράδοση δεν είναι κάτι μουσειακό, είναι ζωντανή και εξελισσόμενη.

Το ριζίτικο, για παράδειγμα, το προσεγγίζει με όργανα όπως βιολοντσέλο και φωνητικά, με αυτοσχεδιασμό, και πάντα χωρίς να χάνει –όπως τονίζει– το σεβασμό στην αυθεντική του μορφή. «Είναι λίγο σαν τη “δημιουργική παραδοσιακή κουζίνα”: κρατάς τη ρίζα, αλλά την μεταμορφώνεις με αγάπη και φαντασία».

Η Ερήνη Τορνεσάκη, αναμένοντας την ανάδειξη των υποψηφιοτήτων, λέει πως ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, σκοπεύει να συνεχίσει τις διεθνείς συναυλίες και προγράμματα διαπολιτισμικού διαλόγου σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ένας αυθεντικός τρόπος να μιλήσει μέσα από τις μουσικές και τα τραγούδια, για όσα αγαπά και όσα ορίζει ως βάση της.

«Η Κρήτη είναι η αφετηρία μου, η βάση της ψυχής μου. Εκεί βρίσκονται οι πρώτες μουσικές μου αναμνήσεις και η πηγή της έμπνευσής μου. Στόχος μου είναι να φέρω αυτή τη μουσική στον κόσμο και να δημιουργήσω εμπνευσμένη από αυτήν», λέει, και μας κλείνει ραντεβού για την ερχόμενη Παρασκευή, 7 Νοεμβρίου, που θα μάθουμε αν θα είναι υποψήφια για Grammy.

Όσο για τα μελλούμενα; Τον Απρίλιο του 2026 θα συμμετάσχει στις μεγάλες ομογενειακές εκδηλώσεις για την 25η Μαρτίου στις ΗΠΑ, όπως έχει ήδη ανακοινωθεί.