Σκόρδα, μαντζούνια, «τελετουργικά», φυσικά φάρμακα από φυτά, και άλλα τόσα. Στη λαογραφική παράδοση των Ποντίων βρίσκουμε δεκάδες «λύσεις» σε ιατρικά προβλήματα, σε εποχές που δεν υπήρχε πρόσβαση σε γιατρούς – από την αντίστοιχη ανάγκη, στην Ελλάδα αναδύθηκαν οι κομπογιαννίτες, με το χαρακτηρισμό τότε να έχει κάθε άλλο παρά αρνητική χροιά.
Λίγα είναι γνωστά για την οργανωμένη περίθαλψη στον Πόντο· γνωρίζουμε όμως ότι στις 30 Οκτωβρίου 1911 υπεγράφη το συμφωνητικό λειτουργίας του «Ακρίτειου» στην Τραπεζούντα.
Το νοσοκομείο χτίστηκε με δαπάνες του μεγάλου ευεργέτη Παναγιώτη Ακρίτα. Το συμφωνητικό συνυπογράφει ο Αλκιβιάδης Σουμελίδης, ο οποίος ανέλαβε τη θέση του αρχιάτρου, ενώ ήταν και επικεφαλής της διοίκησης.
Ο Αλκιβιάδης Σουμελίδης, σύμφωνα με το Γενικό Μητρώον Φοιτητών Εθνικού Πανεπιστημίου (μετεξέλιξή του είναι το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών), ολοκλήρωσε τη φοίτησή του το 1895, σε ηλικία 24 ετών. Με καταγωγή από τη Βαρενού Χαλδίας, τελείωσε το 1890 τη Μεγάλη του Γένους Σχολή με άριστα. Στην Ιατρική Αθηνών είχε τον αύξοντα αριθμό 508.
Σύμφωνα με το ντοκουμέντο που έχει στην κατοχή της η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών –το συμφωνητικό είναι χειρόγραφο–, ο Παναγιώτης Ακρίτας παραδίδει το νοσοκομείο εν λευκώ στον Αλκιβιάδη Σουμελίδη, για οκτώ χρόνια, από την 1η Ιανουαρίου 1912 έως το τέλος του Δεκεμβρίου του 1920.
Εκτός από το κτήριο και τον εξοπλισμό, ο ευεργέτης δεσμεύτηκε για τη θέρμανση, καθώς και ότι θα δίνει 500 οθωμανικές λίρες το χρόνο, σε τέσσερις δόσεις.
Από τη μεριά του ο Αλκιβιάδης Σουμελίδης δεσμεύτηκε να έχει πάντα στη διάθεση του Παναγιώτη Ακρίτα 12 κλίνες την ημέρα, για άπορους ασθενείς. Τους δέκα που είχαν παθολογικά προβλήματα ή χρειάζονταν χειρουργείο τους επέλεγε ο ευεργέτης, και τους υπόλοιπους ο αρχίατρος. Μάλιστα, στο συμφωνητικό αναφέρεται ρητά ότι μόνο θα υποδεικνύονται οι έχοντες ανάγκη, και ότι δεν θα υπάρχει καμία παρέμβαση στο ιατρικό κομμάτι.
Στο «Ακρίτειον» είχαν πρόσβαση όλοι, χριστιανοί και μουσουλμάνοι, ωστόσο ο Αλκιβιάδης Σουμελίδης είχε δικαίωμα να αρνηθεί την περίθαλψη όσων είχαν μολυσματικές νόσους, καθώς και σε ασθενείς με ψυχικές ή ανίατες νόσους.
Ντοκουμέντα από το νοσοκομείο της Τραπεζούντας δώρισαν στο Μουσείο Ποντιακού Ελληνισμού της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών δύο από τα παιδιά του αρχιάτρου, ο Απόστολος Σουμελίδης και η Κορίννα Σουμελίδου – μάλιστα ήταν από τους πρώτους δωρητές κειμηλίων:
Η ψυχή του «Ακρίτειου» σκοτώθηκε το 1915 κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Επτά χρόνια αργότερα, η χήρα του Θάλεια Τζανιχίτου μαζί με τα παιδιά της Απόστολο, Παρυσάτιδα (Μεταξά), Σοφία (Παρηγόρη) και Κορίννα, έφθασε στην Αθήνα.
Περιγράφοντας την περίοδο που ήταν σε εξέλιξη η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, στο έργο του Οι τελευταίες ημέρες της Τραπεζούντας, ο Δημήτριος Φυλλίζης αναφέρει ότι αφού επισκευάστηκε το ταχύτερο δυνατό, στο νοσοκομείο της πόλης εγκαταστάθηκαν οι γιατροί, οι φαρμακοποιοί και οι νοσοκόμοι του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, «όταν επροχώρησε το έργον της παλινοστήσεως». Μάλιστα, προς τιμήν της αποστολής παρατέθηκε γεύμα στην Ελληνική Λέσχη.
Επικεφαλής ήταν ο γιατρός Κατεχάκης, ανιψιός του Έλληνα αρμοστή στην Κωνσταντινούπολη. Όταν εκείνος αποχώρησε, τη διεύθυνση του νοσοκομείου ανέλαβαν ο χειρουργός Γεώργιος Οικονομίδης και ο παθολόγος Π. Ταλιανίδης.
«Δυστυχώς, παρά τας υπηρεσίας του ΕΕΣ προς τον πληθυσμόν, ανεξαρτήτως εθνικότητος των πασχόντων, οι Τούρκοι από ημέρας εις ημέραν διετίθεντο εχθρικώτερον προς αυτόν, ήρχισε δε να διαδίδεται με επιμονήν, ότι εσχεδιάζετο από μέρους των νυκτερινή επίθεσις κατά του Νοσομομείου και των ιατρών και αδελφών του Ιδρύματος.
»Προς τόνωσιν του ηθικού του προσωπικού, ενθυμούμαι ότι εκ περιτροπής εμέναμεν μετά του κ. Ι. Μασόν (Γάλλου υπηκόου) τας νύκτας εις το Νοσοκομείον, το οποίο εκείτο αρκετά μακράν, έξω της πόλεως.
»Όταν όμως τα πράγματα επήραν επικίνδυνον μορφήν, ο Γάλλος Αρμοστής κ. Λεπισιέ επενέβη και παρέλαβεν εις το προξενείον του όλον το προσωπικόν του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού και εκείθεν το επεβίβασε γαλλικού αντιτορπιλλικού, το οποίον τους μετέφερεν εις Κωνσταντινούπολιν. Επειδή δε εκινδύνευε να συλληφθή και ο χρηματίσας Ταμίας του Ιδρύματος Παρ. Γραμματικόπουλος, δια το έγκλημα το οποίον έκαμε να υπηρετήση ανιδιοτελώς τον ΕΕΣ, μετά πολλών κινδύνων κατώρθωσε και αυτός να φύγη εις Κωνσταντινούπολιν, δια να σωθεί».
