Με ιδιαίτερη λαμπρότητα τιμήθηκε στο γενικό Προξενείο της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη η Εθνική Επέτειος της 28ης Οκτωβρίου 1940.
Παρόντες ήταν όλα τα στελέχη του γενικού Προξενείου με επικεφαλής τον πρέσβη Κωνσταντίνο Κούτρα, γενικό πρόξενο, καθώς και πολλοί ομογενείς Κωνσταντινουπολίτες και Έλληνες πολίτες που ζουν και εργάζονται στην Πόλη, οι οποίοι προσήλθαν για να αποδώσουν φόρο τιμής στους ήρωες του έπους του ’40.
Οι εκδηλώσεις κορυφώθηκαν στον αίθριο χώρο του γενικού Προξενείου με την τέλεση επίσημης δοξολογίας και κατάθεση στεφάνου στο Μαρμάρινο Μνημείο των πεσόντων Κωνσταντινουπολιτών κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Της δοξολογίας προεξήρχε, ως εκπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου, ο μέγας πρωτοσύγκελος του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Αρχιμανδρίτης Γρηγόριος.
Κατά την προσφώνησή του, ο πρέσβης Κωνσταντίνος Κούτρας απηύθυνε μήνυμα ενότητας, εθνικής υπερηφάνειας και ιστορικής μνήμης, υπογραμμίζοντας ότι το «ΟΧΙ» του 1940 παραμένει ορόσημο ελευθερίας και παράδειγμα ηρωισμού και αντίστασης απέναντι σε κάθε μορφή βίας και ολοκληρωτισμού. Ο πρέσβης σημείωσε ακόμη ότι η γνώση του παρελθόντος και η συνείδηση της Ιστορίας αποτελούν πυξίδα για τη διαμόρφωση του μέλλοντος της χώρας.
Μια σελίδα Ιστορίας: Το πλοίο «Ευαγγελίστρια»
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, έγινε ειδική αναφορά στη μνήμη των Κωνσταντινουπολιτών που έδωσαν τη ζωή τους στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με συγκινητική μνεία στο πλοίο «Ευαγγελίστρια», το οποίο βυθίστηκε στις 4 Ιουλίου 1941. Το πετρελαιοκίνητο χιώτικο σκαρί, που μετέφερε 78 εθελοντές Κωνσταντινουπολίτες και πενταμελές πλήρωμα, χτυπήθηκε από το βρετανικό υποβρύχιο «Torbay» κοντά στο Ακρωτήρι Καφηρέας και βυθίστηκε αύτανδρο.
Ο ιστορικός ερευνητής Νίκος Μιχαηλίδης, Κωνσταντινουπολίτης και ο ίδιος, έχει αναδείξει την ιστορία των εθελοντών μέσα από δύο βιβλία του. Όπως ο ίδιος αναφέρει, ο Άγγλος κυβερνήτης του υποβρυχίου όχι μόνο δεν κατηγορήθηκε, αλλά βραβεύτηκε με το ανώτερο μετάλλιο «Victoria Cross» και τιμήθηκε με τον τίτλο του «Sir».
Μια ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή της εκδήλωσης αποτέλεσε η παρουσίαση πιστού αντιγράφου του πλοίου «Ευαγγελίστρια», φιλοτεχνημένου από τον άρχοντα χαρτουλάριο του Οικουμενικού Πατριαρχείου Νίκο Μιχαηλίδη. Το έργο, προσφορά στο γενικό Προξενείο, δημιουργήθηκε με σεβασμό και ευαισθησία προς την ιστορική μνήμη και θα κοσμεί εφεξής τον χώρο του Προξενείου ως σύμβολο συνέχειας, τιμής και αιώνιας μνήμης.
Ο πρέσβης Κωνσταντίνος Κούτρας ευχαρίστησε θερμά τον δημιουργό, λέγοντας: «Η δωρεά σας αποτελεί γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Είναι πράξη που ενώνει τη μνήμη με τη συνέχεια, την έρευνα με το συναίσθημα». Ανταποδίδοντας, ο Νίκος Μιχαηλίδης αναφέρθηκε στην ιστορική έρευνά του και στο βιβλίο του «Στο δρόμο προς την Αλήθεια», το οποίο περιγράφει τα δραματικά γεγονότα της βύθισης του πλοίου. Ευχαρίστησε επίσης τον γενικό πρόξενο για τη στήριξή του στην ανάδειξη της ιστορικής μνήμης, σημειώνοντας:
«Η Ευαγγελίστρια δεν είναι απλώς ένα πλοίο, είναι ένα κομμάτι ψυχής των Κωνσταντινουπολιτών».
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με κατάθεση στεφάνου στο Μαρμάρινο Μνημείο των πεσόντων Κωνσταντινουπολιτών και με την ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου, μέσα σε κλίμα συγκίνησης, υπερηφάνειας και βαθιάς ευγνωμοσύνης προς τους ήρωες που κράτησαν ζωντανή την ελληνική ψυχή στην Πόλη.
