Διακήρυξη με σκοπό να εδραιωθεί η κατάπαυση του πυρός στη Λωρίδα της Γάζας, μερικές ώρες μετά την ανταλλαγή ομήρων και κρατουμένων ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χαμάς υπέγραψε μαζί με τους ηγέτες της Αιγύπτου, του Κατάρ και της Τουρκίας ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κάνοντας λόγο περί «υπέροχης μέρας για τη Μέση Ανατολή» στη σύνοδο που πραγματοποιήθηκε στην Αίγυπτο.
Το κείμενο διακήρυξης λειτουργεί εν είδει εγγύησης για τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Οι τέσσερις χώρες δεσμεύονται να «επιδιώξουν όραμα ειρήνης» στη Μέση Ανατολή και εξαίρουν τις «προόδους που επιτεύχθηκαν» στην εφαρμογή «διευθετήσεων» για «διαρκή ειρήνη» στη Γάζα.
«Το έγγραφο θα αναφέρει λεπτομερειακά τους κανόνες και τις διατάξεις και πολλά ακόμη πράγματα», δήλωσε ο κ. Τραμπ, επαναλαμβάνοντας – δυο φορές – «θα τηρηθεί». Δεν έκανε καμιά περαιτέρω διευκρίνιση.
Όμως για να διαρκέσει η ειρήνη αναλυτές και διπλωμάτες εκτιμούν ότι ο Τραμπ θα πρέπει να διατηρήσει την πίεση στον άνθρωπο την υποστήριξη του οποίου θα χρειαστεί στις επόμενες φάσεις του σχεδίου του: στον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Κάτι που οι αναλυτές δεν θεωρούν ανεδαφικό, δεδομένης της μεγάλης δημοτικότητας του προέδρου των ΗΠΑ στο Ισραήλ. «Ο ισχυρότερος μοχλός πίεσης που διαθέτει ο Τραμπ είναι ότι είναι πολύ πιο δημοφιλής στο Ισραήλ από τον Νετανιάχου», εκτιμούν, «και κατά συνέπεια μπορεί είτε να υποστηρίξει το πολιτικό μέλλον του Νετανιάχου είτε να το σαμποτάρει». Οι εκλογές του επόμενου έτους στο Ισραήλ θα μπορούσαν να αλλάξουν τους πολιτικούς υπολογισμούς του Νετανιάχου με τρόπο που είναι δύσκολο να προβλεφθεί.
«Τέλειωσε ο μακρύς εφιάλτης»
Ο Ντόναλντ Τραμπ, που παρουσίασε το σχέδιο για την κατάπαυση του πυρός στον παλαιστινιακό θύλακο στα τέλη Σεπτεμβρίου, συμπροέδρευσε στη σύνοδο στο Σαρμ ελ Σέιχ με τον αιγύπτιο πρόεδρο Άμπντελ Φάταχ αλ Σίσι, παρόντων πολλών ξένων ηγετών — χωρίς όμως ούτε τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, ούτε τη Χαμάς.
Ο αιγύπτιος πρόεδρος ανήγγειλε πως η χώρα του θα φιλοξενήσει διεθνή σύνοδο για την ανοικοδόμηση της Λωρίδας της Γάζας, χωρίς όμως να ξεκαθαρίσει την ημερομηνία.
Νωρίτερα, σε επίσκεψη – αστραπή στην Ιερουσαλήμ, ο αμερικανός πρόεδρος τόνισε απευθυνόμενος σε μέλη της Κνέσετ, της ισραηλινής Βουλής, πως τέλειωσε ο «μακρύς εφιάλτης» για το Ισραήλ και τους Παλαιστίνιους. «Δεν είναι μόνο το τέλος του πολέμου, είναι το τέλος της εποχής του τρόμου και του θανάτου», είπε ακόμη αξιώνοντας οι Παλαιστίνιοι να εγκαταλείψουν «για πάντα τον δρόμο της τρομοκρατίας».
Την τέταρτη ημέρα της κατάπαυσης του πυρός στη Λωρίδα της Γάζας, που έχει υποστεί πελώρια καταστροφή έπειτα από δυο χρόνια πολέμου, το παλαιστινιακό ισλαμιστικό κίνημα Χαμάς άφησε ελεύθερους τους τελευταίους 20 ομήρους στη ζωή που κρατούσε, με αντάλλαγμα την αποφυλάκιση 1.968 παλαιστινίων κρατουμένων από το Ισραήλ.
Στην «πλατεία των ομήρων» στο Τελ Αβίβ, σκηνές αγαλλίασης εκτυλίχτηκαν όταν επιβεβαιώθηκε πως απελευθερώθηκαν οι όμηροι.
«Είναι υπέροχο και συνταρακτικό το ότι επιτέλους έγινε», είπε η Σέλι Μπαρ Νιρ, 34 ετών. «Οι όμηροι επιστρέφουν επιτέλους στα σπίτια τους».
«Ζωή μου, είσαι η ζωή μου, είσαι ήρωας», είπε η Εϊνάβ Ζανγκάουκερ σφίγγοντας στην αγκαλιά της τον γιο της Ματάν, χαμογελαστό μετά την απελευθέρωσή του, σύμφωνα με βίντεο που δημοσιοποίησε ο ισραηλινός στρατός.
Στη Ραμάλα, στη Δυτική Όχθη, έκρηξη χαράς συνόδευσε στην άφιξη των λεωφορείων με τους παλαιστίνιους κρατούμενους που αφέθηκαν ελεύθεροι. Ο Μάχντι Ραμαντάν είπε πως ένιωσε σαν να «ξαναγεννήθηκε» μετά την αποφυλάκισή του. Άλλα λεωφορεία έφτασαν στη Λωρίδα της Γάζας, όπου τους επιβαίνοντες υποδέχθηκαν χιλιάδες άνθρωποι που ανέμιζαν παλαιστινιακές σημαίες κι λάβαρα της Χαμάς.
Ειρηνευτικός ρόλος Ερντογάν και για την Ουκρανία
Επιστρέφοντας στην Ουάσιγκτον από τη Μέση Ανατολή, ο αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε σε δημοσιογράφους που τον συνόδευαν στο προεδρικό αεροσκάφος την εκτίμησή του ότι ο τούρκος ομόλογός του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα μπορούσε να διαδραματίσει κομβικό ρόλο στην προσπάθεια να τερματιστεί ο πόλεμος ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία.
Δύσκολη η δεύτερη φάση των διαπραγματεύσεων
«Είναι ώρα να επιτραπεί να εισέλθει ανθρωπιστική βοήθεια σε μεγάλη κλίμακα, ιδίως υπ’ ευθύνη της UNRWA», έκρινε χθες ο γενικός διευθυντής του Γραφείου Αρωγής και Έργων των Ηνωμένων Εθνών για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες στην Εγγύς Ανατολή, ο Φιλίπ Λαζαρινί.
Η πρώτη φάση του αμερικανικού σχεδίου προέβλεπε, πέρα από την κατάπαυση του πυρός και την απόσυρση των ισραηλινών στρατευμάτων από συγκεκριμένους τομείς της Λωρίδας της Γάζας, πως θα επιστρέψουν μέσα σε 72 ώρες οι τελευταίοι 47 όμηροι που κρατούνταν στη Γάζα, 27 από τους οποίους είναι νεκροί.
Όμως ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε πως παρέλαβε μόλις τέσσερις σορούς ομήρων μέσω ΔΕΕΣ χθες: «Η Χαμάς υποχρεούται να τηρήσει τη συμφωνία και να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για την επιστροφή όλων των αποβιωσάντων ομήρων».
Η Χαμάς από την άλλη εξήρε «την απελευθέρωση των παλαιστινίων κρατουμένων στις φυλακές της κατοχής», κάνοντας λόγο για «εθνική επιτυχία στον δρόμο προς την πλήρη απελευθέρωση».
Το σχέδιο Τραμπ προβλέπει μεταγενέστερη φάση κατά την οποία η Χαμάς θα αποκλειστεί από την εξουσία στον παλαιστινιακό θύλακο, όπου ανέλαβε τη διακυβέρνηση το 2007, και θα αφοπλιστεί.
Το παλαιστινιακό ισλαμιστικό κίνημα ωστόσο κάθε άλλο παρά έχει συναινέσει στον αφοπλισμό του και εξακολουθεί να αξιώνει την πλήρη απόσυρση των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων από τη Λωρίδα της Γάζας. Ο ισραηλινός στρατός λογαριάζει πως ελέγχει σήμερα το 53% του θυλάκου.
Στέλεχος της Χαμάς προειδοποιούσε προχθές πως επίκειται «δύσκολη» δεύτερη φάση των διαπραγματεύσεων.
Το σχέδιο Τραμπ αφήνει πολλά ζητήματα εκκρεμή και καμία πλευρά δεν συμφώνησε στην πραγματικότητα με τα ψιλά γράμματα κάθε όρου. Αυτή η ασάφεια ήταν το κλειδί για να πειστούν και οι δύο πλευρές να υπογράψουν, αλλά την ίδια ώρα αυτό σημαίνει επίσης ότι οι πιο δύσκολες διπλωματικές διαπραγματεύσεις μόλις ξεκινούν.
