Χολέρα κι ευλογιά αποδεκάτισαν τη Σμύρνη, το 1913

Μοιραία χρονιά ήταν και το 1913 για τη Σμύρνη αφού η πόλη επλήγη απο δύο επιδημικές ασθένειες, ευλογιά και χολέρα, από τον Φεβρουάριο έως και τον Οκτώβριο.

Η ευλογιά χτύπησε κυρίως τις λαϊκές συνοικίες της Τσικουδιάς, των Μορτάκων, του Αγίου Κωνσταντίνου, του Αγίου Βουκόλου, του Χατζηστέλιου και του Εργάτ παζάρ ενώ η χολέρα εμφανίστηκε γύρω στα μέσα Ιουλίου, αρχικά στο Μπας Οτουράκ.

Όπως αναφέρει ο επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σεγιέντ Μοχαμάντ Ταγκί Σχαριάτ Παναχί σε δημοσίευσή του με τίτλο «Επιδημία Χολέρας στη Σμύρνη, 1913» στην Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, Μ. Ασία, ως υπεύθυνοι της διασποράς της χολέρας θεωρήθηκαν μουσουλμάνοι πρόσφυγες από τη Μακεδονία. Παρά τα μέτρα η επιδημία εξαπλώθηκε με γρήγορους ρυθμούς…

≈

Στα μέσα Ιουλίου 1913 εμφανίστηκε επιδημία χολέρας στη Σμύρνη. Δεν επρόκειτο για τη μόνη επιδημική ασθένεια που έπληξε την πόλη την περίοδο αυτή, καθώς οι κάτοικοι ήδη υπέφεραν από την επιδημία ευλογιάς που είχε ξεσπάσει στις αρχές Φεβρουαρίου του 1913.

Εξάπλωση της επιδημίας

Η χολέρα μεταφέρθηκε στη Σμύρνη από μουσουλμάνους πρόσφυγες από τη Μακεδονία. Τα πρώτα κρούσματα εμφανίστηκαν στο Μπας Οτουράκ. Αμέσως μετά τη συνεδρίαση της υγειονομικής επιτροπής άρχισαν την απολύμανση της περιοχής της Μπας Οτουράκ και οι κάτοικοί της μεταφέρθηκαν σε 40 σκηνές στο Κιζίλ-Τσουλού στον Πάγο.

Ως λοιμοκομείο αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθεί το νοσοκομείο των μεταδοτικών νοσημάτων που βρισκόταν στη συνοικία Τεπεντζηκίου. Η Δημαρχία της Σμύρνης ζήτησε από τις αρχές του βιλαετίου για την καταπολέμηση της χολέρας έγκριση πίστωσης 5.000 λιρών.

Στις 20 Ιουλίου απαγορεύτηκε η είσοδος στο λιμάνι της Σμύρνης στο ατμόπλοιο «Μάγδα» που ερχόταν από τη Θεσσαλονίκη και την Καβάλα και μετέφερε περίπου 700 μουσουλμάνους πρόσφυγες από διάφορες περιφέρειες της Μακεδονίας.

Προφυλάξεις

Η υγειονομική υπηρεσία επέβαλε μέτρα για τα τρόφιμα και το νερό. Τα καφενεία και τα οινοπωλεία υποχρεώθηκαν να χρησιμοποιούν βραστό νερό. Η ύδρευση της Άνω Συνοικίας είχε διακοπεί από τη Δημαρχία και οι κάτοικοι υπέφεραν από λειψυδρία.

Το Ανώτατο Συμβούλιο (μετζλίς) του βιλαετίου αποφάσισε να εξεταστούν τα νερά των πηγών Οσμάν Αγά ή Βεζίρ Σουγιού. Οι δρόμοι στους οποίους είχαν παρουσιαστεί κρούσματα ασβεστώθηκαν. Περίπου 500 Εβραίοι μεταφέρθηκαν και εγκαταστάθηκαν σε σκηνές στα υψώματα του Κιατίπογλου κοντά στην πόλη, όπου θα έμεναν σε απομόνωση.

Η δημοτική επιθεώρηση υγείας διέταξε να κλείσουν όλα τα μολυσμένα χάνια και τα ξενοδοχεία· η λειτουργία τους θα επιτρεπόταν μετά την απολύμανση και την ιατρική εξέταση. Πολλά κρεοπωλεία και παντοπωλεία έκλεισαν επειδή δεν εφάρμοζαν τα υγειονομικά μέτρα.

Στις 24 Ιουλίου, για την καλύτερη περίθαλψη των ασθενών, η Σμύρνη χωρίστηκε σε οκτώ τμήματα, την υγειονομική επίβλεψη των οποίων ανέλαβαν 101 γιατροί.

Στις 25 Ιουλίου η Μητρόπολη εξέδωσε εγκύκλιο που ανέθετε στις ενορίες να συλλέξουν χρήματα για την αγορά ασβέστη και απολυμαντικών ειδών, ενώ σε περίπτωση ανάγκης καλούνταν να συνεισφέρουν και τα εκκλησιαστικά ταμεία. Η εγκύκλιος όριζε επίσης να επιβλέπονται οι απολυμάνσεις των δρόμων και άλλων σημείων και να γίνονται υποδείξεις στις οικογένειες σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων καθαριότητας.

Στις 29 Ιουλίου ξεκίνησε η λειτουργία του λοιμοκομείου του αγγλικού νοσοκομείου, αλλά δεχόταν μόνο ξένους υπηκόους.

Στις 31 Ιουλίου, ύστερα από επίσκεψη και ιατρικό έλεγχο έκλεισαν πολλά καταστήματα και χάνια της εβραϊκής συνοικίας. Στα χάνια του Ζεκιέ αποτεφρώθηκαν τα παραπήγματα των μουσουλμάνων αχθοφόρων, που είχαν μετατραπεί σε μολυσμένες εστίες. Για να εμποδίσουν την εξάπλωση της επιδημίας, οι αρχές τοποθέτησαν σε κάθε σπίτι που είχε πλήξει η νόσος φρουρούς στρατιώτες, οι οποίοι απαγόρευαν την επαφή με τους ενοίκους.

Τα θύματα

Στις 17 Αυγούστου πέθανε ο αρχιραβίνος της Σμύρνης από την ασθένεια. Τα περισσότερα θύματα κατά τον Αύγουστο σημειώθηκαν μεταξύ 15 και 21 του μήνα, οπότε πέθαναν 23 άτομα.

Στις 7 Σεπτεμβρίου, με εγκύκλιο της Μητρόπολης αναβλήθηκε η έναρξη των μαθημάτων στα σχολεία λόγω των διαστάσεων που είχε λάβει η επιδημία. Από τις 13 Σεπτεμβρίου άρχισε η χορήγηση αντιχολερικών εμβολίων.

Υπεύθυνοι του εμβολιασμού των κατοίκων είχαν οριστεί οι γιατροί Κουτούβαλης, Λογοθέτης και Χουσνή μπέης.

Στις 17 Σεπτεμβρίου με εγκύκλιο της Μητρόπολης ορίστηκε η έναρξη των μαθημάτων για την επομένη.

Στις 22 Σεπτεμβρίου η Δημαρχία αποφάσισε την εγκατάσταση απολυμαντηρίου το οποίο θα απολύμαινε τα έπιπλα των μετοικούντων από τη μια συνοικία σε άλλη, τα παλιά ενδύματα κ.λ.π. πριν πουληθούν στην Αγορά Μπιτ-παζάρ.

Καθώς οι μαθητές από το φόβο της επιδημίας δεν είχαν προσέλθει στα σχολεία, στις 22 Σεπτεμβρίου ο μητροπολίτης με νέα εγκύκλιό του ζήτησε να επιστρέψουν οι μαθητές στα σχολεία, προσθέτοντας ότι η χολέρα βρισκόταν σε ύφεση και ότι δεν υπήρχε λόγος ανησυχίας.

Από το τέλος Σεπτεμβρίου δεν εμφανίστηκαν νέα κρούσματα στην πόλη και τελικά η επιδημία έσβησε στις αρχές Οκτωβρίου.

Συνολικά στη διάρκεια της επιδημίας στη Σμύρνη παρουσιάστηκαν 284 κρούσματα, εκ των οποίων τα 166 ήταν θανατηφόρα. ^[1]

Shariat-Panahi S. Mohammad T.

• Πηγή: Shariat-Panahi S. Mohammad T., «Επιδημία Χολέρας στη Σμύρνη, 1913», 2002, Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, Μ. Ασία.
• Σημ.: Έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του πρωτότυπου.

---

1. Βλ. Αμάλθεια 3 Οκτωβρίου 1913. Ο Σολομωνίδης αναφέρει 300 κρούσματα από τα οποία τα 181 ήταν θανατηφόρα· βλ. Σολομωνίδης, Χ., Η ιατρική στη Σμύρνη: Ασκληπιεία, σχολές, το Γραικικό Νοσοκομείο, επιδημίες, γητειές, γιατροσόφια, γιατροί, φαρμακεία (Αθήνα 1955), σελ. 74.