Το αλώνισμα στον Πόντο και η «τελετουργία» του – Τι θεωρούσαν «κρίμα»

Ο θερισμός άρχιζε μετά την εορτήν των Αγίων Αποστόλων και εγίνετο από γυναίκας με τα καγάνα (δρέπανα). Τα δέματα μετεφέροντο και εστοιβάζοντο εντός του αλωνίου εις θεμώνα (θημωνιές). Το αλώνι εκαθαρίζετο και ισοπεδούτο. Πρώτα εποτίζετο και κατόπιν εκυλινδρίζετο με το κυλίντρ’ (λίθινο κύλινδρον). Έπειτα κατέστρωναν τ’ αλών’, δηλ. έστρωναν τα στάχυα.

Ο αλωνισμός εγίνετο με το τουκάν’ (τυκάνη) και εσύρετο από βόδια.

Αυτά αφίνοντο ελεύθερα να τρώγουν στάχυα κατά την διαδρομήν των. Δεν εφιμώνοντο. Αυτό εθεωρείτο κρίμαν, γιατί από τα νύχια τους τρώγομε ψωμί.

Όταν εκόπτεο το επάνω στρώμα του αλωνιού, έκλωθαν τ’ αλών’ πέντε δέκα φοράς με το δικρόν’, ώστε να έλθουν στην επιφάνεια τα άκοπα στάχυα. Όταν ετελείωνε το κόψιμο, εμάζευαν το υλικό με την ρουκάναν, είδος συσσωρευτήρος, και με το τσουχαβέλ’, μεγάλη σκούπα από χαμόκλαδα. Αφού εκουμουλίαζαν τ’ αλών’ (εμάζευαν εις σωρόν) επερίμεναν τον αέρα διά το λίκμισμα. Τα παιδιά ετραγουδούσαν

αέρα αέρα, φύσηξον,
θα δίω σε κρύον νερόν
και παρχαρί’ χορτάρα.

Και εβόρριζαν τ’ αλών’ με το λεγμετέρ’ (το ελίκμιζαν με το λικμητήριον).

Αγαθάγγελος Φωστηρόπουλος

•Πηγή: Αγαθάγγελος Φωστηρόπουλος, «Το αλώνισμα», Αρχείον Πόντου, Τόμος 14 (1949), Επιτροπή Ποντιακών Μελετών.
• Σημ.: Έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του πρωτότυπου.