Ως θρησκευτικό νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου αναγνωρίζεται η θρησκευτική κοινότητα των Μπεκτασήδων-Αλεβιτών μουσουλμάνων Θράκης, σύμφωνα με σχέδιο νόμου που υπογράφει η υπουργός Σοφία Ζαχαράκη και έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση η οποία θα ολοκληρωθεί στις 22 Ιουλίου.
Έδρα ορίζεται η Ρούσσα της τοπικής κοινότητας Μικρού Δερείου της δημοτικής ενότητας Ορφέα του Δήμου Σουφλίου της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου.
Τα μέλη της θρησκευτικής κοινότητας διατηρούν τα δικαιώματα που προβλέπονται στις διατάξεις για την προστασία των μειονοτήτων της Συνθήκης της Λοζάνης και στην ελληνική νομοθεσία, και δεν εφαρμόζεται για αυτά το σχετικό άρθρο περί της δικαιοδοσίας, των αρμοδιοτήτων και των καθηκόντων των Μουφτήδων Θράκης.
Επίσης συστήνεται μη κρατικό νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, κοινωφελές και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, με την επωνυμία «Διαχειριστική Επιτροπή Βακουφίων Μπεκτασήδων-Αλεβιτών Μουσουλμάνων Θράκης το οποίο εποπτεύεται από τον υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Βασική αποστολή του νομικού προσώπου είναι η διοίκηση των βακουφίων και η διαχείριση των κτηρίων, οικοπέδων, κτημάτων και γενικώς κάθε είδους αστικών, αγροτικών και δασικών ακινήτων, των κινητών περιουσιακών στοιχείων και των προσόδων που έχουν αφιερωθεί.
Με το ίδιο σχέδιο νόμου ρυθμίζονται θέματα που αφορούν τους χώρους λατρείας και την εκπαίδευση.
«Η αναγνώριση της θρησκευτικής κοινότητας των Μπεκτασήδων-Αλεβιτών μουσουλμάνων Θράκης θεωρείται ως μια γενναία κίνηση υψηλής στρατηγικής σημασίας στα θέματα θρησκευτικής ελευθερίας» σημειώνεται από το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού.
Ο Αλεβιτισμός στην Ελλάδα, οι θεολογικές διαφορές
Η Ελλάδα πριν από την υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών το 1922 αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα Αλεβίτων-Μπεκτασήδων της νοτιοανατολικής Μεσογείου, με παρουσία από τον 14ο αιώνα και με πολλούς τεκέδες (μουσουλμανικό μοναστήρι, τόπος συνάθροισης) από την Κρήτη μέχρι την Θράκη, ελάχιστοι από τους οποίους δυστυχώς σώζονται μέχρι σήμερα.
Η θρησκευτική κοινότητα πλέον δεν αριθμεί παραπάνω από 3.500 άτομα.
«Στην Ελλάδα έχουμε έναν πολύ ζωντανό Αλεβιτισμό, με ανθρώπους που κρατούν ακόμα ζωντανά ήθη, έθιμα, παραδόσεις και πνευματισμό αιώνων που σε άλλες περιοχές των Βαλκανίων, όπου υπάρχουν ανάλογες κοινότητες, κοντεύουν να ατονήσουν ή και να αναδιαμορφωθούν αλλοιώνοντας όμως έτσι την κουλτούρα και την παράδοση», σύμφωνα με τον ερευνητή, δημοσιογράφο και συγγραφέα Βαγγέλη Αρεταίο.
Οι 3.500 περίπου Αλεβίτες-Μπεκτασήδες μουσουλμάνοι ζουν σήμερα στην ευρύτερη περιοχή της ορεινής Ρούσας του Δήμου Σουφλίου και κατανέμονται σε δέκα μεγάλα χωριά (Γονικό, Μέγα Δέρειο, Μεσημέρι, Πετρόλοφος, Μυρτίσκη, Χλόη, Σιδηρώ, Μικράκιο, Κισσός).
«Αυτές οι κοινότητες», υπογραμμίζει ο Βαγγέλης Αρεταίος, «έχουν μια οργάνωση από τις παλιότερες στο χώρο του Αλεβιτισμού τόσο στην Τουρκία όσο και στη νότια Βαλκανική. Πρόκειται δηλαδή για διευρυμένες οικογένειες που συγκροτούν μια “οτζάκ”, όπως λέγονται στην τουρκική γλώσσα. Σε καθένα από τα χωριά υπάρχουν μια ή δυο μεγάλες οικογένειες και από εκεί και μετά ξεκινάει η διάρθρωση της πυραμίδας.
»Το κάθε οτζάκ έχει το δικό του χώρο λατρείας (τζεμ-εβί) και υπάρχει ένα συμβούλιο όπου συμμετέχουν όλα τα οτζάκ των χωριών που διαχειρίζεται τα κοινά. Πρόκειται για μια απόλυτα αυθεντική οργάνωση της κοινωνίας, όπου διατηρούν αυτούσια την ιεραρχία της ευρύτερης οικογένειας και που σήμερα δεν συναντάται αλλού σε αυτόν τον βαθμό».
Οι Αλεβίτες-Μπεκτασήδες έχουν σημαντικές θεολογικές διαφορές με τους υπόλοιπους σουνίτες μουσουλμάνους, κυρίως στην ισότητα αντρών και γυναικών.
Άνδρες και γυναίκες προσεύχονται μαζί, οι γυναίκες έχουν λόγο και άποψη μέσα στην κοινωνία και την οικογένεια. Ο μπεκτασισμός διακρίνεται από έναν βαθύτερο εσωτερικισμό και βασικός στόχος όσων των ασπάζονται είναι να αλλάξουν τον εαυτό τους, να περιορίσουν το εγώ και μέσα από τη δική τους αλλαγή, να βελτιώσουν την κοινωνία.
Πιστεύουν ότι μέσα από την εσωτερική ατομική αλλαγή θα προκύψει το γενικότερο καλό, το καλό του κοινωνικού συνόλου. Όλο αυτό είναι ένα πραγματικό βίωμα για τους πιστούς, που προσπαθούν να το κάνουν πράξη σε κάθε πτυχή της καθημερινότητάς τους. Βασική τους επιδίωξη είναι να ακολουθήσουν με συνέπεια αυτόν τον πνευματικό δρόμο που θα τους οδηγήσει στην επίτευξη του στόχου τους.
«Εδώ έχουμε μια εκδοχή του Ισλάμ που πνευματικά είναι περισσότερο ανθρωποκεντρική, πρεσβεύει την εσωτερική πρόοδο μέσω της καταπολέμησης του εγωισμού», σημειώνει με έμφαση ο Βαγγέλης Αρεταίος.
