Ανάμεσα σε δεκάδες σημαίες του Πόντου και λάβαρα ποντιακών συλλόγων από διάφορα σημεία της Ελλάδας, εκατοντάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν το απόγευμα της Δευτέρας 19 Μαΐου στην πλατεία Αγίας Σοφίας της Θεσσαλονίκης για να αποτίσουν φόρο τιμής στα στα 353.000 αθώα θύματα των τραγικών γεγονότων αλλά και στους εκατοντάδες χιλιάδες ξεριζωμένους από τα εδάφη του Πόντου.
Στην εκδήλωση μνήμης που οργάνωσε για μια ακόμη χρονιά η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος (ΠΟΕ) οι Θεσσαλονικείς και οι Πόντιοι της Βόρειας Ελλάδας τίμησαν την 106η επέτειο από τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, επιμένοντας ότι η ιστορία δεν μπορεί να παραγραφεί και διατρανώνοντας το αίτημά τους για διεθνή αναγνώριση του εγκλήματος.
Η εκδήλωση της ΠOΕ άρχισε με επιμνημόσυνη δέηση που έψαλαν για τα αθώα θύματα ο αρχιμανδρίτης και γενικός αρχιερατικός επίτροπος της μητρόπολης Θεσσαλονίκης Φώτιο Ζαρζαβατσάκη και ο πατέρας Γεώργιος Χειλάς από τον ιερό ναό Της Του Θεού Σοφίας μπροστά από το άγαλμα της Πόντιας Μάνας – μνημείο της Γενοκτονίας του ποντιακού ελληνισμού, στη συμβολή των οδών Αγίας Σοφίας και Ερμού.
Στη συνέχεια κατέθεσαν στεφάνια ο α’ αντιπρόεδρος της ΠΟΕ Αλέξανδρος Εφραιμίδης, ο υφυπουργός Εσωτερικών και αρμόδιος για θέματα Μακεδονίας και Θράκης Κώστας Γκιουλέκας, η περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας Αθηνά Αηδονά, ο αντιπεριφερειάρχης της μητροπολιτικής ενότητας Θεσσαλονίκης Κώστας Γιουτίκας, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης, ο Κύπριος πρόξενος στη Θεσσαλονίκη Κωνσταντίνος Πολυκάρπου, ο εκπρόσωπος της Αρμενικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης Χοβίκ Κασαπιάν, ο δήμαρχος Νεάπολης-Συκεών Σίμος Δανιηλίδης, η πρόεδρος της Μέριμνας Ποντίων Κυριών Ανατολή Δημητριάδου και εκπρόσωποι των ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης.
Στο μνημείο τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή και ακούστηκε ο εθνικός ύμνος από την μπάντα της Ελληνικής Αστυνομίας, ενώ ακολούθησαν οι χαιρετισμοί στην κεντρική εξέδρα της εκδήλωσης.
«Δε ζητούν δικαίωση μόνο τα 353.000 θύματα της γενοκτονίας του ποντιακού ελληνισμού, δικαίωση ζητάει παγκόσμια ιστορία» υπογράμμισε ο υφυπουργός Κώστας Γκιουλέκας και πρόσθεσε ότι «αυτά τα εγκλήματα, είναι εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και, εάν θέλει η Τουρκία να συγκαταλέγεται στα πολιτισμένα κράτη, πρέπει να τα αναγνωρίσει και να ζητήσει συγγνώμη στη μνήμη των θυμάτων».
«106 χρόνια μετά, 353.000 ψυχές ζητούν δικαίωση, όχι για μία, αλλά για δύο γενοκτονίες, την πρώτη που έγινε πριν από 106 χρόνια και τη δεύτερη, αυτή που συνεχίζεται με τη μη διεθνή αναγνώριση» δήλωσε από την πλευρά του ο δήμαρχος Στέλιος Αγγελούδης.
«Στεκόμαστε με σεβασμό στη μνήμη των εκατοντάδων χιλιάδων θυμάτων του ποντιακού ελληνισμού, που εξοντώθηκαν κατά τρόπο απάνθρωπο και αποτρόπαιο» επεσήμανε η περιφερειάρχης Αθηνά Αηδονά και πρόσθεσε ότι συγχρόνως, υποκλινόμαστε στο μεγαλείο και στη δύναμη ψυχής των Ελλήνων του Πόντου που διασώθηκαν και κουβάλησαν τις μνήμες και τον πολιτισμό τους ως παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές, συμβάλλοντας καθοριστικά στην πρόοδο της σύγχρονης Ελλάδας. Σε όλη την Ελλάδα, αλλά εδώ στην Κεντρική Μακεδονία και στη Θεσσαλονίκη ακόμη περισσότερο, οι πληγές είναι ανοιχτές. Και οι πληγές αυτές δεν επουλώνονται, όσο η ιστορική αλήθεια δεν αναγνωρίζεται καθολικά. Δεν ξεχνάμε. Δεν σιωπούμε. Αγωνιζόμαστε μέχρι τέλους για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού».
«Κάνουμε το αυτονόητο, ενώνουμε τις φωνές μας και συνεχίζουμε να διεκδικούμε την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας» δήλωσε ο αντιπεριφερειάρχης της μητροπολιτικής ενότητας Θεσσαλονίκης, Κώστας Γιουτίκας.
«Σκύβουμε το κεφάλι για τους 353.000 δολοφονημένους προγόνους μας, αλλά παράλληλα σφίγγουμε τη γροθιά και βροντοφωνάζουμε να αναγνωρισθεί η γενοκτονία. Είμαστε εδώ για να ανανεώσουμε τον όρκο τιμής στη μνήμη τους, η ιστορία δεν μας επιτρέπει να είμαστε οπουδήποτε αλλού» τόνισε μεταξύ άλλων ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ποντιακών Σωματείων νομού Θεσσαλονίκης της ΠΟΕ, Παύλος Γαλεγαλίδης.
Ο εκπρόσωπος της Αρμενικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης Χοβίκ Κασαπιάν σημείωσε ότι «ο αγώνας για το δικαίωμα στη μνήμη και την αναγνώρισή της τελικά από την ίδια την Τουρκία δεν είναι ένας εύκολος στόχος, όπως συμβαίνει με κάθε είδους εθνικό πρόβλημα» και συμπλήρωσε ότι «η αναγνώριση του εγκλήματος της Γενοκτονίας και η επιστροφή τουλάχιστον των εθνικών μνημείων του Πόντου ως μορφή συμβολικών αποζημιώσεων θα πρέπει να αποτελεί πανεθνική επιλογή και εθνική στρατηγική».
Ο κεντρικός ομιλητής, πρόεδρος κυπριακής κοινότητας Γαλλίας και υπόλοιπης Ευρώπης, πολιτικός επιστήμονας, διεθνολόγος, Ευαγόρας Μαυρομάτης αναφέρθηκε στη λαμπρή και μακραίωνη παρουσία των Ελλήνων του Πόντου στις πατρογονικές εστίες τους «πριν κοπεί να βάναυσα το νήμα της ιστορίας τριάντα αιώνων», λέγοντας: «Οικοδόμησαν σημαντικούς θεσμούς και συνεισέφεραν στην ανθρωπότητα λαμπρές προσωπικότητες, που διακρίθηκαν στην παιδεία, τον πολιτισμό, στο εμπόριο και στην οικονομία, έχτισαν περικαλλείς εκκλησίες, δημιούργησαν εφημερίδες, θέατρα και λέσχες, ίδρυσαν το περίφημο φροντιστήριο της Τραπεζούντας. Έχτισαν, στις έξι μητροπόλεις του Πόντου, 1047 σχολεία, με 76.000 μαθητές και μαθήτριες και 1.250 δασκάλους λειτούργησαν 1.130 ναούς και 22 μοναστήρια και 1.650 παρεκκλήσια».
Ο Ευαγ. Μαυρομάτης υπογράμμισε ότι η Τουρκία είναι υπόλογη για τα εγκλήματα που έγιναν τότε στον Πόντο, τονίζοντας ότι «όσο δεν καταγγέλλεται, θα συνεχίζει στην ίδια πορεία, όπως κάνει ήδη με την παράνομη εισβολή και κατοχή τμήματος της Κύπρου» και συνέχισε:
«Θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για τη διεθνή αναγνώριση της γενοκτονίας των Ποντίων. Να αναγνωρίσει η Τουρκία τις γενοκτονίες που προκάλεσε και να ζητήσει συγγνώμη από τα θύματα. Να μη βιώσει ο ελληνισμός άλλες γενοκτονίες, νέες ήττες, καινούργιους ξεριζωμούς» κατέληξε.
Στη συνέχεια ανέβηκε στη σκηνή η χορωδία «Ευαγόρας Αμμοχώστου» από την Κύπρο, η οποία ερμήνευσε μεταξύ άλλων και το «Τσάμπασιν», συνοδεία του Δημήτρη Ορφανίδη στη λύρα και του Νίκου Φιλιππίδη στο νταούλι.
Η εκδήλωση συνεχίστηκε με Σέρρα από τον νεαρό Αρσένιο Ορφανίδη στο τραγούδι και χορευτές επί σκηνής, συνοδεία των Δημήτρη Ορφανίδη στη λύρα και του Νίκου Φιλιππίδη στο νταούλι.
Τέλος, αναγνώστηκε το ψήφισμα προς την Τουρκία από τον πρόεδρο της Συντονιστικής Επιτροπής Νεολαίας της ΠΟΕ Γιώργο Χατζηκυριακιδη.
Πορεία στο τουρκικό προξενείο
Με συνθήματα όπως «Το αίμα των αθώων δεν στεγνώνει, δημόσια συγγνώμη οι γενοκτόνοι», «Να μπει μεσ’ στα σχολεία του Πόντου η ιστορία, να μάθει ο κόσμος όλος για τη γενοκτονία» και «Πόντος, Κύπρος, Αρμενία, όχι άλλη γενοκτονία», «Και σήμερα και αύριο και όσο χρειαστεί, η γενοκτονία θα αναγνωριστεί», «Τους νεκρούς μας δεν ξεχνούμε, αναγνώριση ζητούμε» ο κόσμος κατευθύνθηκε με πανό και λάβαρα στο τουρκικό προξενείο.
Εκεί, ο Ευαγ. Μαυρομάτης, συνοδευόμενος από τον Αλ. Εφραιμίδη και τον Σίμο Δανιηλίδη επιχείρησαν να επιδώσουν ψήφισμα, ωστόσο αυτό δεν κατέστη δυνατό και εκπρόσωπος της ΕΛΑΣ πρότεινε να κολληθεί το ψήφισμα σε παρακείμενο δέντρο.
Ο Αλ. Εφραμίδης αρνήθηκε να το κολλήσει στο δέντρο και δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «πρόκειται για ένα χαρτί προς έναν λαό που μας αδικεί. Εμείς στο δέντρο δεν το βάζουμε ως απόγονοι των γενοκτονηθέντων και προτιμούμε να τους το στείλουμε ταχυδρομικώς».
Από την πλευρά του, ο Ευαγ. Μαυρομάτης χαρακτήρισε τη μη επίδοση του ψηφίσματος «ντροπή» και «ύβρη στους νεκρούς», τόσο τους Πόντιους, όσο και τους Αρμένιους και τους Ασσύριους.
