Το ιστορικό Ζωγράφειο Λύκειο, φάρος των ελληνικών γραμμάτων στην Κωνσταντινούπολη, ιδρύθηκε το 1893. Σύμφωνα με την απόφαση της Κοινότητας Σταυροδρομίου πήρε το όνομα «του μεγαθύμου χορηγού του, ευγνωμοσύνης και τιμής ένεκα», του πεφωτισμένου μεγαλοεπιχειρηματία Χρηστάκη Ζωγράφου, που παραχώρησε στην κοινότητα το υπέρογκο ποσό των 10.000 χρυσών λιρών με στόχο να ιδρυθεί ένα σχολείο σύγχρονο και προοδευτικό.
Από τότε πέρασαν 131 χρόνια. Οι σημερινοί Ζωγραφειώτες δεν ξέχασαν τον μέγα ευεργέτη τους και ταξίδεψαν στη γη του Χρηστάκη Ζωγράφου, στα Ιωάννινα.
Επισκέφθηκαν τη Ζωσιμαία Σχολή, το Αργυρόκαστρο, το Κεστοράτι –τόπο καταγωγής του Χρηστάκη Ζωγράφου– και τα πρώτα Ζωγράφεια Διδασκαλεία, για να αποτίσουν φόρο τιμής στον ιδρυτή τους. Ήταν το δεύτερο ταξίδι που πραγματοποίησαν στη γενέτειρα του Ηπειρώτη μεγάλου ευεργέτη. Το πρώτο ήταν την Άνοιξη του 2015, 10 χρόνια πριν.
Το οδοιπορικό ξεκίνησε την Τρίτη 22 Απριλίου. Πρώτος σταθμός ήταν το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης «Θεόδωρος Παπαγιάννης», όπου τους Ζωγραφειώτες περίμενε ο ίδιος ο γλύπτης, τους ξενάγησε στα εκθέματα του Μουσείου και τους μίλησε με θέρμη για το χωριό Ελληνικό, την ιστορία του και τους ανθρώπους του.
Το βράδυ της ίδιας μέρας στον Πολιτιστικό Χώρο «Δημήτρης Χατζής» πραγματοποιήθηκε εκδήλωση με θέμα «Γιάννενα-Κωνσταντινούπολη – Γέφυρες παιδείας και πολιτισμού, τότε και τώρα».
Το πρωί της Τετάρτης 23 Απριλίου οι Ζωγραφειώτες επισκέφτηκαν το Πρότυπο Λύκειο της Ζωσιμαίας Σχολής, το σχολείο όπου φοίτησε ο Χρηστάκης Ζωγράφος και άλλοι επώνυμοι Ηπειρώτες. Εκεί τους υποδέχτηκαν θερμά η διευθύντρια, μαθητές και εκπαιδευτικοί, και παρόλο που το σχολείο ήταν κλειστό λόγω διακοπών, τους ξενάγησαν και τους τίμησαν.
Σε κλίμα συγκίνησης πραγματοποιήθηκε στη συνέχεια στο Δημαρχείο Ιωαννίνων η επίσημη τελετή υποδοχής των μαθητών, αποφοίτων και φίλων του Ζωγραφείου Λυκείου Κωνσταντινούπολης, που ταξίδεψαν στη γενέτειρα του Μεγάλου Ηπειρώτη Ευεργέτη Χρηστάκη Ζωγράφου.
Ο δήμαρχος Ιωαννίνων Θωμάς Μπέγκας καλωσόρισε εγκάρδια τα μέλη της αποστολής, τονίζοντας τη σημασία της παρουσίας τους, τον συμβολικό αλλά και τον ουσιαστικό χαρακτήρα της επίσκεψης.
Από τη μεριά του ο Γιάννης Δεμιρτζόγλου, διευθυντής του Ζωγραφείου Λυκείου Κωνσταντινούπολης, Άρχων Μ. Ρεφερενδάριος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, τόνισε τη σημασία της επίσκεψης στην πατρίδα των μεγάλων ευεργετών του έθνους και ιδιαίτερα στη γη του ιδρυτή της σχολής. Εξέφρασε την ιδιαίτερη χαρά του για την ενίσχυση της σχέσης των δύο κοινοτήτων, υπογραμμίζοντας ότι το Ζωγράφειο συνεχίζει να ζει χάρη στη στήριξη των φίλων από την Ελλάδα.
Αναφέρθηκε στις προσπάθειες διατήρησης της ελληνικής ταυτότητας στην Πόλη μέσα σε δύσκολες συνθήκες. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «όλοι μαζί κυνηγάμε ένα θαύμα επιβίωσης», για να διατηρηθεί ζωντανή η φλόγα των Ελλήνων στην Κωνσταντινούπολη.
Με λόγια βαθιάς ευγνωμοσύνης και συγκίνησης, υπογράμμισε πως «το Ζωγράφειο είναι ένα αστέρι που λάμπει τη νύχτα» και κάλεσε τους Έλληνες να συνεχίσουν να στηρίζουν την προσπάθεια: «Κάθε ελληνική ψυχή είναι κέρδος για μας».
Ακολούθησε ξενάγηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων και το απόγευμα της ίδιας ημέρας επισκέφθηκαν το Σουφαρί Σαράι (Ιστορικό Αρχείο Ηπείρου) και στην έκθεση για τους ευεργέτες, ενώ αργότερα παρακολούθησαν τη μουσική εκδήλωση «Μουσική Ζωγραφιά», με την Ορχήστρα Ποικίλης Μουσικής του Δημοτικού Ωδείου Ιωαννίνων, που ήταν αφιερωμένη στο Ζωγράφειο.
Την Πέμπτη 24 Απριλίου ταξίδεψαν στην Αλβανία. Προορισμός τους το Κεστοράτι, η ιδιαίτερη πατρίδα του ιδρυτή. Εκεί τους περίμεναν κάτοικοι του γειτονικού χωριού Δοξάτι, που είχαν πληροφορηθεί το ταξίδι τους. Η υποδοχή τους ήταν ιδιαίτερα θερμή και συγκινητική. Τους κέρασαν ηπειρώτικα γλυκά, τραγούδησαν και χόρεψαν ηπειρώτικα παραδοσιακά τραγούδια μαζί με τους Ζωγραφειώτες στο προαύλιο των Ζωγράφειων Διδασκαλείων, αφηγήθηκαν ιστορίες για τον Χρηστάκη Ζωγράφο και την οικογένειά του και μοιράστηκαν τους προβληματισμούς και τις αγωνίες τους.
Ακολούθησε επίσκεψη στο Αργυρόκαστρο και στο Δήμο Δρόπολης, όπου τους Ζωγραφειώτες περίμενε ο δήμαρχος Δημήτρης Τόλης, ο οποίος μαζί με τους εκλεκτούς συνεργάτες του έκαναν το ταξίδι στην Αλβανία πιο εύκολο κι ευχάριστο. Τέλος πραγματοποιήθηκε στάση στο νεκροταφείο του χωριού Βουλιαράτες, όπου κείτονται οι πρώτοι πεσόντες στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο. Στο έρημο νεκροταφείο έψαλλαν όλοι μαζί το «Χριστός Ανέστη».
Την Παρασκευή 25 Απριλίου στο πρόγραμμα ήταν ο αρχαιολογικός χώρος της Δωδώνης και το αρχαίο θέατρο, ενώ η τελευταία στάση έγινε στο Μέτσοβο, την πατρίδα των μεγάλων ευεργετών Αβέρωφ και Τοσίτσα.
Προηγήθηκε το πρωί της ίδιας μέρας η επίσκεψη του διευθυντή του Ζωγραφείου, Γιάννη Δεμιρτζόγλου, του προέδρου του Συνδέσμου των Εν Ελλάδι Ζωγραφειωτών Νίκου Κόλμαν και του μαθητή Ανδρέα Σκαρλάτου στην πρύτανη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, καθηγήτρια Άννα Μπατιστάτου.
Το ξεχωριστό αυτό ταξίδι μνήμης και τιμής θα μείνει για πάντα χαραγμένο στις καρδιές των μαθητών και μαθητριών του Ζωγραφείου, των εκπαιδευτικών και των αποφοίτων και φίλων που τους συντρόφευσαν.
