Με όχημα τη σμυρνέικη διάλεκτο στο έργο του Λαογραφικά Β – Τα σινάφια τση Σμύρνης, ο γιατρός και συγγραφέας Δημήτριος Αρχιγένης (1900-1987) μάς παρουσιάζει ακόμα ένα σινάφι, αυτό των μουσικών, που διακρίνονταν σε παιγνιδιατώρους και οι τραγουδιστάδες.
≈
Παιχνίδια ηλέανε το γκρουπ από τρεις τέσσερις παιγνιδιατώροι, που αυτοί ήτανε ο σαν’τουριέρης, ο βιολονίστας για μαντολινίστας και ο μπασαδόρος.
Ο σαν’τουριέρης ήτο απαραίτητος για να παίζει το καν’το (μελωδία στα ιταλικά) του μουσικού κομματιού και τσι γαρνιτούρες (συμπληρωματικά στολίδια), προπαντώς στσοι αμανέδες.
Ένας για δύο βιολονίστες για να παίζουνε το καν’το και να βοηθούνε έτσι τον τραγουδιστή.
Στη θέση του βιολονίστα ημπορούσε να ‘τανε ένας μαντολινίστας, με μαντολίνο, μάντολα, κόψε είτες και κίτελι (ικί-τέλι, δύο σύρματα στα τουρκικά), δηλαδή λύρα πολίτικια.
Ο μπασαδόρος, με βιολοντσέλο γιά με μπάσα βιόλα για να ντουμπλαίρνει (να παίζει ταυτόχρονα) το καν’το σε χοντρές νότες, είτες να παίζει τσι χοντρές νότες τσι μεζούρας του τέμπου. Στη θέση του ημπορούσε να ήτανε ένας κιθαρίστας.
Ένας γιά δύο τραγουδιστάδες, δηλαδής, ένας άντρας γιά δύο άντροι, μια γυναίκα γιά δύο γυναίκες, είτες ένας άντρας και μια γυναίκα. Και ο ένας από τσοι δύο ηκρατουσε κι ένα τέφι που το χτυπούσε για να δίνει τόνο στο ρυθμό.
Οι παιγνιδιατώροι και οι τραγουδιστάδες είχανε οι πιότεροι το παρατσούκλι τως, σα καλλιτεχνικό όνομα που μ’ αυτό ήτανε γνωστοί. Στη Σμύρνη είχε αρκετοί παιγνιδιατόροι και τραγουδιστάδες.
Θα σας παρουσιάσωμε τσοι πιο ξακουστοί σαντουριέρηδοι:
• Το Αλεκάκι, ο Αλέκος.
• Το Ασκεράκι, ο Γιώργος με το παράνομα Σαρίδης. Στο 1967 ήτανε 63 χρονώ κ’ ήπαιζε ακόμας κι εδώ σαν’τουρι.
• Ο Γιαννακός.
• Ο Δημοστένης.
• Ο Καραβάς ο Γιώργος με το παρατσούκλι Τσάμης που ήπαιζε και κανονάκι, δηλαδή μικρό σαντούρι. Είχε και μπακάλικο πιο ‘κει απ’ τον καφενέ του αδερφού του του Γιάννη, στον Απάνω Μαχαλά, κοντά στον Άη Γιάννη τοn Θεολόγο τση Σμύρνης.
• Ο Καρνουνοπουλος ο Ευθύμης, που υστερνά πτο 1922 ήπαιζε στη Σαλονίκη, στον καφενέ του Καφαντάρη του Νίκου, του Σμυρνιού νταή.
• Ο Κλεόβουλος που κι αυτός ηγκατεστάθηκε εδώ, στο Άργος. Κ’ ήτονε πολυγυρευάμενος για το λάγνο σαντούρι του.
• Ο Κόνσολας ο Ερμόλαος, Άη Τρυφωνιώτης.
• Ο Μελισσινός ο Ευάγγελος.
• Ο Μερσινίδης Νταραγασιώτης, από το Νταραγάσι προάστιο τση Σμύρνης.
• Ο Μποντόζης ο Σωτήρης, πατέρας του Σάββα, που ‘παιζε και εδώ έναν καιρό στη Νίκαια του Πειραιά και το Μποντοζάκι. Ήτονε από το Μερσινλί προάστιο τση Σμύρνης. Το χοντρό δάκτυλο και στα δύο χέρια του έλειπε και ήπιανε τσολάκικα (κουλά) τσι δύο μπαγκέτες άμα τσι χτυπούσε απάνω στσι χορδές του σαντουριού. Ηπέθανε αιχμάλωτος των Τούρκων το 1923.
• Ο Μπρασάμης ο Κώστας, ο πολύς ο πεθερός του Στρατηγοπουλου που ‘χε εστιατόριο στη Νίκαια του Πειραιά μετά.
• Ο γέρο Ογδόντας ο Γιώργης, με το παράνομα Δραγάτσης που ήπαιζε και βιολοντσέλο.
• Το Ογδοντάκι ο Χαράλαμπος, γιος του γέρο Ογδόντα.
• Ο Σαββόπουλος ο Δημητρός.
• Ο Σουρλού ο Οβανές (Γιάννης) ο Αρμένης που’ χε δίπλα του και το ναργκιλέ του. Ήπαιζε και μαντόλα.
• Ο Σοφιός ο Παναγιώτης, του Γκιανγκί το αδέρφι.
• Το Τσιριγωτάκι ο Θόδωρας, σαντούρι και τραγούδι.
• Το Φιστιξηδάκι ο Μανώλης, γιος του Γιώργη του γέρο Φιστιξή με το παράνομα Χρυσαφάκης. Ο γέρος ήπαιζε βιολοντσέλο.
• Το Φιστιξηδάκι ο Χρήστος, αδερφός του Μανώλη.
• Ο Φούλης ο Γιανγκος, Άη Δημητριώτης .
• Ο Φούντας ο Παναγιώτης.
• Το Φραγκί ο Πέτρος (Φράγκος).
Νίκος Καραμπουρνιώτης
