Προεδρική Απόφαση (presidential determination) για την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας σε τρία αμυντικά προγράμματα των ΗΠΑ υπέγραψε ο Τζο Μπάιντεν – οι Προεδρικές Αποφάσεις έχουν ισχύ νόμου στις ΗΠΑ.
Η συμμετοχή της Κύπρου εκτιμάται ότι θα συμβάλει στον εκσυγχρονισμό των Ένοπλων Δυνάμεων της, στην ενίσχυση της διαλειτουργικότητας με το ΝΑΤΟ, καθώς και στην περαιτέρω ενδυνάμωση των σχέσεων ασφαλείας με την Ουάσινγκτον.
Ειδικότερα, πρόκειται για μια στρατηγική απόφαση του Λευκού Οίκου που θα επιτρέψει για πρώτη φορά την ένταξη της Κύπρου:
• Στο Πρόγραμμα Διεθνών Πωλήσεων Στρατιωτικού Υλικού (FMS).
• Στο Πρόγραμμα Παροχής Πλεονάζοντος Αμυντικού Υλικού (EDA).
• Στα Προγράμματα που προσφέρουν εκπαίδευση και εξοπλισμό στις δυνάμεις ασφαλείας ξένων χωρών (Title 10 Security Assistance Programs).
Πηγές στην Ουάσινγκτον είπαν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι πρόκειται για μια έμπρακτη αναγνώριση του κρίσιμου περιφερειακού ρόλου που επιτελεί η Κύπρος στον τομέα της ασφάλειας. Ανέφεραν ακόμα ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη αποτελεί ένα ακόμα ιστορικό βήμα στην αναβάθμιση των αμυντικών σχέσεων των δύο χωρών.
Τυπικά η Κύπρος δεν μπορεί να έχει τη συγκεκριμένη συνεργασία με τις ΗΠΑ, καθώς δεν έχει επιτευχθεί ακόμα η μόνιμη άρση του εμπάργκο πώλησης όπλων (περιορισμοί ITAR) – χρειάζεται ψηφοφορία στο Κογκρέσο. Ωστόσο, οι δικηγόροι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ εκτίμησαν ότι ο Τζο Μπάιντεν ήταν σε θέση να δώσει τη λύση μέσω Προεδρικής Απόφασης.
Πρόγραμμα Διεθνών Πωλήσεων Στρατιωτικού Υλικού
Το πρόγραμμα Διεθνών Πωλήσεων Στρατιωτικού Υλικού (FMS) υλοποιείται σε διακυβερνητικό επίπεδο (government-to-government) και στην ουσία επιτρέπει στην αμερικανική κυβέρνηση να εγκρίνει τη μεταφορά αμυντικού εξοπλισμού, υπηρεσιών και εκπαιδεύσεων σε ξένες χώρες.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξετάζει και εγκρίνει τις εκάστοτε περιπτώσεις διεθνών πωλήσεων στρατιωτικού υλικού και στη συνέχεια η Υπηρεσία Συνεργασίας για την Ασφάλεια στην Άμυνα, η οποία υπάγεται στο υπουργείο Άμυνας, προχωρεί στην υλοποίηση τους.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ καθορίζει εάν μια χώρα είναι επιλέξιμη, ενώ υπουργός Εξωτερικών αποφασίζει αν θα στηρίξει μια πώληση και σε ποιο βαθμό.
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ χρησιμοποιεί το σύστημα εξαγορών του υπουργείου Άμυνας για να αγοράσει τον εξοπλισμό και στη συνέχεια με την ξένη κυβέρνηση υπογράφουν Επιστολή Προσφοράς και Αποδοχής (LOA).
Πρόγραμμα Πλεονάζοντος Αμυντικού Υλικού
Το συγκεκριμένο πρόγραμμα δίνει τη δυνατότητα σε ξένες χώρες να λαμβάνουν αμυντικό υλικό των αμερικανικών Ένοπλων Δυνάμεων που θεωρείται πλεονάζον από το υπουργείο Άμυνας.
Το κόστος μπορεί να είναι μειωμένο ή μηδενικό, εάν κριθεί ότι κάτι τέτοιο εξυπηρετεί τους στόχους εθνικής ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής.
Στόχος αυτού του προγράμματος είναι οι ΗΠΑ να βοηθήσουν κρίσιμους εταίρους να εκσυγχρονίσουν τις Ένοπλες Δυνάμεις τους, ενισχύοντας παράλληλα τη διαλειτουργικότητα τους.
Προγράμματα Βοήθειας Ασφαλείας του Τίτλου 10
Πρόκειται για προγράμματα που παρέχουν εκπαίδευση και εξοπλισμό σε ξένες χώρες, για να βοηθήσουν τις δυνάμεις ασφαλείας τους. Η ευθύνη της διαχείρισης βρίσκεται στο αμερικανικό Υπουργείο Άμυνας και στόχος είναι η προώθηση των συμφερόντων ασφάλειας των ΗΠΑ.
Ειδικότερα, στοχεύει:
• Στην παροχή βοήθειας σε ξένες χώρες ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις απειλές και να συμμετέχουν σε κοινές αποστολές και προσπάθειες.
• Στη δημιουργία σχέσεων που προωθούν τα συμφέροντα ασφαλείας των ΗΠΑ.
• Στην παροχή πρόσβασης σε ξένες Ένοπλες Δυνάμεις σε καιρό ειρήνης και τη δυνατότητα επιχειρήσεων έκτακτης ανάγκης.
