pontosnews.gr
Δευτέρα, 16/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Αγάπη Κουφατσή: Η Πόντια λαϊκή ποιήτρια που αφηγήθηκε τη σφαγή της Σάντας

Στις 10 και 11 Σεπτεμβρίου του 1921 η Επτάκωμος Σάντα του Πόντου καταστράφηκε από τους κεμαλιστές, και η λαϊκή μούσα αποτύπωσε την τραγωδία

11/09/2024 - 2:35μμ
(Πίνακας της Σοφίας Αμπερίδου)

(Πίνακας της Σοφίας Αμπερίδου)

Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

Η Αγάπη Κουφατσή,1 η Μάγδα Πεντάζη (Κουζνετσίνα) και η Μάγδα Καπανά (Καμπουρίδου) ήταν ανάμεσα στις Σανταίες λαϊκές ποιήτριες που έγραφαν τους στίχους τους σε τετράδια –όπως και κάποιες Κρωμναίες– και τα έδιναν για να τα διαβάσουν οι συμπατριώτες τους. Στη Σάντα οι περισσότερες γυναίκες είχαν εξαιρετική μόρφωση – άλλωστε υπήρχε και εκπαιδευτήριο, πράγμα σπάνιο για μια ορεινή και δυσπρόσιτη περιοχή στον Πόντο.

Αυτές τις τρεις συμπεριέλαβε ο Στάθης Αθανασιάδης (Γεροστάθης) στον 2ο από τους τρεις τόμους του εμβληματικού έργου του Ιστορία και λαογραφία της Σάντας (1968).

Για την Αγάπη Κουφατσή ο μεγάλος Πόντιος λαογράφος επισημαίνει ότι οι στίχοι της «είναι τεχνικώτεροι», και κάποιοι από αυτούς έμελλε να γίνουν τραγούδια. Τα θέματά της συνήθως αναφέρονταν στην ξενιτιά και τη μοναξιά της γυναίκας που έμεινε στη Σάντα να φροντίζει την οικογένεια, όσο ο άντρας της απουσίαζε στη Ρωσία. Πέθανε νέα στην Κωνσταντινούπολη, στην καραντίνα, το καλοκαίρι του 1923.

Στο ποίημα που ακολουθεί,2 όμως, μιλά για τα τραγικά γεγονότα της 10ης προς 11η Σεπτεμβρίου του 1921, για τη σφαγή της Επτάκωμης Σάντας, περιγράφοντας την καταστροφή με λεπτομέρειες που συγκλονίζουν: «Μάνα, βάλε με στο καλάθ’ / το μολύβ’ να μη παίρ’ με / Έκλαιεν κι έλεεν ατο, / έναν μικρόν μωρόν -ι»…

Τη Σαντάς η καταστροφή
έτον τρανόν κακόν -ι
Απάν’ ατ’ς πολλά έστειλεν
η Τουρκία στρατόν -ι

Εφτά στρατιώτ’ έρθανε
τη Σάββαν την ημέραν
Διορίαν εδέκανε
ατείν’ ως τη Δευτέραν

Η διορία πριν γομών’
εκχ̌ύαν σα χωρία
Μουαγιανιάν εποίν’νανε
να ’βρήκ’νε τα παιδία

Τον μιχτάρ’ εφοβέριζαν
κι εβάλλ’ναν φυλακήν -ι
«Εσέναν θα σκοτώνομε
αν ’κ’ ευτάς ατ’ς τι͜ασλίμ -ι»

Τ’ αγούρτς εμουν εσέγκανε
απέσ’ σην εκκλησίαν
Θέ μ’, χα! τρανόν κακόν
και χα! τυρι͜αννισίαν

Τα καντήλας ετσάκωσαν
κι εποίκανε κομμάτι͜α
Κι αγούρ’ εμουν ετέρ’νανε
με δι͜ακρωμέν’ ομμάτι͜α

Οι τσ̌ετέδες πα κάποτε
έσανε παλληκάρι͜α
Τώρα όλοι ατουν έφυγαν
κι εταράγαν σ’ ορμάνι͜α

’Δέκαν τον Κάλφαν άδειαν
τον κόσμον να χαλάνει
Κορίτσ̌ι͜α εψαλάφανεν
απέσ’ σην μαχαλάν -ι

Τα χτήνι͜α όλι͜α ’μάζεψεν
από ’πέσ’ σα μαντρία
Σα μουράτι͜α τ’ επλερώθεν
απέσ’ σ’ εφτά χωρία

Τον λαόν ετοπλάεψαν
ας όλια τα χωρία
Σοι Πισ̌τοφάντων έγκανε
να ’φτάγ’ν’ ατ’ς εξορίαν

Όνταν εμάς εξέγκανε
κι εδέβαμε τ’ ορμίν -ι
και όλτς εσέγκαν σην σειράν
απέσ’ σ’ έναν γιαζίν -ι

και ο στρατός εσάρεψεν
εμάς δεξ̌ι͜ά, ζεβρι͜ά -ι
’τότ’ ο λαός εθάρρεσεν
πως όλτς εμουν θα χάν’νε

Μάνα, βάλε με στο καλάθ’
το μολύβ’ να μη παίρ’ με
Έκλαιεν κι έλεεν ατο,
έναν μικρόν μωρόν -ι

Τρανοί αξιωματικοί
και η επιτροπή -ι
εκλώσκουσαν κι εποίν’νανε
εμάς καταγραφήν -ι

Δύ’ στρατιώται έρθανε
ας σην Κιμισ̌χανάν
κι ατείν’ για τ’ εμάς έγκανε
έναν καλόν χαπάρ’

Η Κιμισ̌χανά εράευεν
όλια τ’ εφτά χωρία
Στείλτ’ ατ’ς ας έρχουνταν κι αδά
θα ’φτάγ’ ατ’ς εξορίαν

Επεκαικά εσ’κώθαμε
και με τα δά̤κρυ͜α πάμε
Όλ’ πεινασμέν’, όλ’ διψασμέν’,
’λί εμάς, ντό θα ’φτάμε;

Νύχτα επήγαμε ση Κρώμ’
και οι Κρεμέτ’ σ̌ι͜ασ̌εύ’νε
Θέ’ μ’, Εσύ αδά πρόφτασον
κορίτσ̌ι͜α ψαλαφούνε

Η Χ̌ι͜ονάρα παλλήκαρος,
κορίτσ̌’ ατέ ’κ’ εδέκεν
Εστάθεν σην πόρταν απάν’
με τον Τούρκον εντώκεν

Από μακρά ετέρ’νανε
το σεΐρ’ οι Κρεμέτ’ -ι
Ντό τρανόν κακόν έπαθαν
αβούτειν’ οι Σαντέτ’ -ι!

Επεκαικά εχπάσταμε
για την Κιμισ̌χανάν -ι
Όλτς εμουν έγκαν κι εφέκαν
αφκά σο Ταλταπάν’ -ι

Εταγουτεύτεν ο λαός
κι αργατικά ευτάμε
Αδά πα ’κι θ’ αφήν’νε μας,
’λί εμάς, πού θα πάμε;

Ελάλεσανε τον λαόν
κι εξέγκαν σ’ Ερζερούμ -ι
Σα στράτας εχάθαν ημ’σοί,
μανίτσα μ’, χα! ζουλούμ’ -ι

Σ’ Ερζερούμ πα ’κ’ εφέκανε
μαζεμέντς ολουνούς -ι
Τ’ ημ’σούς ατουν ελάλεσαν
κι εξέγκαν σο Χουνούζ -ι

Σο Χουνούζ άλλ’ επέθαναν
και άλλ’ ψυχομαχ̌ούνε
και ας σ’ έρημον τη Σαντά
νερόπον ψαλαφούνε

Οι μανάδες επέθαναν
κι εκρέμ’σαν τα μωρόπα
και το γιαζίν τη Χουνουζί’
εγόμωσαν ταφόπα

Τα παλληκάρι͜α επέθαναν
κι εκρέμ’σαν τοι νυφάδας
κι αν τύχει κι ο κόσμον ιεύ’,
ν’ αηλί και τοι χ̌ι͜οράδας

Τα δά̤κρυ͜α τουν θα πλεθύν’νε,
θα γίν’ντανε ποτάμι͜α
Θα δεβάζ’νε κα’ τη Σαντά,
όλι͜α τ’ εφτά κομμάτι͜α

Ατώρα ας αφήνομε
όλεν την εξορίαν
και ας τερούμε ντ’ ευτάγ’νε
σ’ ορμάνι͜α τα παιδία

Όλοι ατουν ετοπλαεύταν
σ’ έναν σπέλεν αφκά -ι
Τα πάθη τ’ ατεινέτερον
έσαν πάρα πολλά -ι

Απάν’ ατουν η Τουρκία
’στειλεν πολλά στρατόν -ι
Έρημοι πώς εγλύτωσαν
απ’ ατού το κακόν -ι

Άμον χαλάζ’ τα μολύβι͜α
απάν’ ατουν εσύρ’ναν
και τα μωρά τουν έσπαζαν
ατείν’ αφκά σο σπέλεν

Οι μανάδες ατουν έλεγαν,
«παιδάντ’, εμάς ακούστεν!
Σπάξτεν τα χαταλόπα μουν
και εμάς γουρταρέψτεν»

Ο Τσιρίπ’ς εχαϊκούρευεν
απάν’ σ’ έναν λιθάρι
Ας σο τούρκικον το μολύβ’
εκρεμίεν αφκά -ι

Ν’ αηλί εμέν, να χα! εμέν
για τη Τσιρίπ’ το χάλι
Ας σην κιοβτάν’ ατ’ έκοψαν
κι επέραν το κιφάλι

Οι Τουρκάντ’ εχπαράγανε,
ατείν’ πάρα πολλά -ι
Όνταν επέραν το σπελέν
και είδαν τα μωρά -ι

Είπαν τ’ αξιωματικούς,
«απάν’ ατουν ’κι πάμε!
ατείν’ είν’ αποφασισμέν’
και όλτς εμουν θα χάν’νε!»

______
1. Για την Αγάπη Κουφατσή αντλήσαμε πληροφορίες από την Εγκυκλοπαίδεια του ποντιακού ελληνισμού, εκδ. Μαλλιάρης-Παιδεία, Θεσσαλονίκη.
2. Το ποίημα παρατίθεται όπως αποδελτιώθηκε στην ιστοσελίδα pontianlyrics.gr.
ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Στιγμιότυπο από παλαιότερη εκδήλωση της «Ρωμανίας» στη Γλυφάδα (φωτ.: Facebook / Ένωση Ποντίων Γλυφάδας)
ΠΟΝΤΟΣ

Διεθνές Συνέδριο Ποντιακού Ελληνισμού στη Γλυφάδα: Ένα τριήμερο με το βλέμμα στο μέλλον

16/11/2026 - 4:41μμ
Το αρμενικό κοινοτικό ορφανοτροφείο στην πόλη της Σεβάστειας το 1902. Στο κέντρο διακρίνεται καθισμένος ο διευθυντής του ιδρύματος, Μιχράν Εφέντη Ισπιριάν (πηγή: Πρόγραμμα Houshamadyan / Συλλογή Βιβλιοθήκης Νουμπαριάν, Παρίσι/ via Seta Semsarian Karakelian)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Ντοκουμέντο του 1902: Ορφανά της Σεβάστειας που γλίτωσαν από τις σφαγές του 1894-1896 αλλά όχι κατά τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1915

16/11/2026 - 10:40πμ
(Φωτ.: facebook.com/profile.php/Πανελλήνια Ομοσπονδία Θρακικών Σωματείων)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Πανελλήνια Ομοσπονδία Θρακικών Σωματείων: Στην ιστορία πέρασε το 34ο Γνωμοδοτικό Συμβούλιο – Οι αποφάσεις

16/11/2026 - 9:23πμ
O Αδάμ Μοριάνοφ με τις μαθήτριές του. Αριστερά η κόρη του Σόνια (πηγή: athensvoice.gr)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Αδάμ Μοριάνοφ: Ο άγνωστος ιδρυτής του ελληνικού κλασικού μπαλέτου με καταγωγή από τα Σούρμενα του Πόντου

15/11/2026 - 9:19μμ
(Πηγή: Σύλλογος Ποντίων Νυρεμβέργης)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Ο Σύλλογος Ποντίων Νυρεμβέργης χορηγός της ταινίας «Λαχτάρα» του Σεμπάστιαν Χονδροκώστα

15/11/2026 - 5:16μμ
Η Τραπεζούντα γύρω στο 1915 (φωτ.: Underwood & Underwood / Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Πόντος 1919: Γύρισαν από τη Ρωσία για να ξαναγίνουν πρόσφυγες

15/11/2026 - 4:16μμ
Το κενοτάφιο για τους Έλληνες της Τρίπολης του Πόντου (φωτ.: Facebook / Vasilis Tsenkelidis)
ΠΟΝΤΟΣ

Τρίπολη του Πόντου: 110 χρόνια μετά, οι απόγονοι θυμούνται εκείνους που δεν γύρισαν

15/11/2026 - 2:44μμ
Οι... πρωταγωνιστές της εκδήλωσης «Γεύσεις Πόντου», του Ποντιακού Συλλόγου Πτολεμαΐδας (φωτ.: kozan.gr)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Πτολεμαΐδα: Από τα ωτία μέχρι το χαβίτς, οι γεύσεις του Πόντου και η βιωματική μαγειρική

15/11/2026 - 11:59πμ
Ο ιστορικός και κοινωνιολόγος Βαχάκν Νταντριάν και πίσω φάκελοι του αρχείου του (πηγή: Agos)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Από τη Γενοκτονία των Αρμενίων σε αυτή των Ελλήνων: Το πολύτιμο αρχείο Νταντριάν ανοίγει για τους ερευνητές

15/11/2026 - 11:36πμ
Η Μονή του Αγίου Ιωάννη Βαζελώνα στην πλαγιά της Ματσούκας, τον Ιούλιο του 2014 (φωτ.: Ingo Leonard / Wikimedia Commons)
ΠΟΝΤΟΣ

Μονή Βαζελώνα: Ολοκληρώθηκε ο διαγωνισμός για τις μελέτες αποκατάστασης

15/11/2026 - 9:15πμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Πυροσβέστες έξω από το εγκαταλελειμμένο κτήριο στο Ζεφύρι Αττικής, όπου βρήκαν τραγικό θάνατο δύο συνάδελφοί τους. Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: EUROKINISSI / Τατιάνα Μπόλαρη)

Ζεφύρι: Από εισπνοή καπνού ο θάνατος των δύο πυροσβεστών – Τι ερευνά η Πυροσβεστική

13 λεπτά πριν
Δεύτερη ημέρα του τριήμερου εορτασμού για την 53η επέτειο από την εξέγερση του Πολυτεχνείο (φωτ.: EUROKINISSI / Τατιάνα Μπόλαρη)

Πολυτεχνείο 2026: Κλείνουν τρεις σταθμοί του μετρό – Τα μέτρα της ΕΛΑΣ για την πορεία

37 λεπτά πριν
Στιγμιότυπο από παλαιότερη εκδήλωση της «Ρωμανίας» στη Γλυφάδα (φωτ.: Facebook / Ένωση Ποντίων Γλυφάδας)

Διεθνές Συνέδριο Ποντιακού Ελληνισμού στη Γλυφάδα: Ένα τριήμερο με το βλέμμα στο μέλλον

59 λεπτά πριν
(Φωτ.: ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΝΤΙΩΝ ΕΥΞΕΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΑΛΜΥΡΟΥ «ΔΑΥΙΔ ΜΕΓΑΣ ΚΟΜΝΗΝΟΣ» ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΝΤΙΩΝ ΕΥΞΕΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΑΛΜΥΡΟΥ «ΔΑΥΙΔ ΜΕΓΑΣ ΚΟΜΝΗΝΟΣ»/Facebook)

Μεγάλη γιορτή της ποντιακής νεολαίας ετοιμάζεται στον Αλμυρό

1 ώρα πριν
Οι επτά δήμαρχοι έξω από το Μαξίμου, πριν από τη συνάντηση με τον πρωθυπουργό για τους συντελεστές δόμησης. Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026   (φωτ.: EUROKINISSI / Γιάννης Παναγόπουλος)

Συντελεστής δόμησης: Φρένο Μητσοτάκη μετά τις αντιδράσεις των δημάρχων – Τι αλλάζει

2 ώρες πριν
Η γέφυρα της Κριμαίας, στο Στενό του Κερτς, μετά τη νυχτερινή επίθεση με ουκρανικά drones, σε φωτογραφία που αναρτήθηκε στο Χ. Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026 (πηγή: NEXTA)

Καταιγίδα ουκρανικών drones στη Ρωσία: Χτύπημα στη γέφυρα του Κερτς, συναγερμός σε 16 περιφέρειες

2 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV