Συνυφασμένα με τη ζωή των αγροκτηνοτροφικών οικογενειών στον Πόντο ήταν και παραμένουν τα παρχάρια, τα εκτεταμένα οροπέδια όπου ξεκαλοκαίριαζαν άνθρωποι και κοπάδια. Τα θερινά βοσκοτόπια στην ιστορική πατρίδα εκτείνονται στις πλαγιές των Ποντικών Άλπεων. Και στην Ελλάδα όμως παραμένουν σημείο συνάντησης – διάσημο είναι το πανηγύρι που γίνεται στα παρχάρια του Αγίου Δημητρίου Κοζάνης.
Το «Λάλεμαν τη παρχαρομάνας», όπως ονομάζεται, φέτος επιστρέφει την Κυριακή 30 Ιουνίου.
Λάλεμαν στην ποντιακή διάλεκτο είναι το κάλεσμα σε ένα ευχάριστο γεγονός, συνήθως σε γάμο. «Το λάλεμαν τη παρχαρομάνας» είναι το κάλεσμα της Ένωσης Ποντίων Ματσούκας σε μια εκδήλωση-θεσμό που χρονολογείται από τη δεκαετία του 1980.
Η… παράδοση απαιτεί υπαίθριο γλέντι που θα αρχίσει στις 12 το μεσημέρι και θα διαρκέσει μέχρι το τελευταίο φως του ήλιου, απαραιτήτως και ποντιακά εδέσματα που ετοιμάζουν οι παρχαρομάνες στα καλύβια τους. Φυσικά η καλή παρέα, οι αφηγήσεις ιστοριών και το κέφι θεωρούνται εκ των ων ουκ άνευ.
Το τραγούδι στο οποίο αναφέρεται ο τίτλος της εκδήλωσης, όπως το παραθέτει ο Στάθης Ευσταθιάδης στην ανθολογία του Τα τραγούδια του ποντιακού λαού, είναι το εξής:
Παρχαρομάνα ελάλεσεν και ’ς σον παρχάρ’ ελάτε,
εγώ τα χιόνια έλυσα και τα χορτάρια έγκα.
Παρχαρομάνα ελάλεσεν, έχ’ κι έρχουν’ οι ρομάνες,
έχ’ κι έρχουντανε οι τσιοπάν’, τραγωδούν και συρίζ’νε
κι όλ’ έχ’νε τα σιλάχια ’τουν σ’ ωμία κρεμαγμένα.
Εμπρικές πάν’ τα πρόγατα κι άλλ’ απ’ οπίσ’ τ’ αρνόπα,
δεξιά, ζεβριά κι ολόερα πάν’ τα λαγγωσκυλόπα
κι άλλ’ εμπροστά ’ς σο σιρίν το γεσιαλίν το κριάρι,
π’ έχ’ τα τρανά τα κέρατα και χαλκοπούλ’ κωδώνι
κι όνταν σαλεύ’ να πορπατεί, θαρρείς τα στράτας σείουν. […]
Εν αναμονή της επερχόμενης διοργάνωσης, ας δούμε ένα μοναδικό ντοκουμέντο:
