Ποντιακά κάλαντα των Φώτων, σε ανάμνηση της βάπτισης του Ιησού στον Ιορδάνη

Σε ανάμνηση της βάπτισης του Ιησού στον Ιορδάνη ψάλλονται τα κάλαντα των Θεοφανίων, την παραμονή της γιορτής με την οποία κλείνουν τα Καλαντόφωτα – με αυτή την υπέροχη λέξη της ποντιακής διαλέκτου περιγράφεται το διάστημα από τα Χριστούγεννα έως τα Θεοφάνια.

Τα Καλαντόφωτα, τα καλά τα ημέρας, που όμως… σκοτεινιάζουν από ύπουλα πνεύματα τα οποία θέλουν να κάνουν κακό στους ανθρώπους.

«Από της ερήμου ο Πρόδρομος» είναι τα κάλαντα των Θεοφανίων από την περιοχή της Οινόης του Πόντου. Περιλαμβάνονται στον πρώτο δίσκο της Ορχήστρας 1919 που κυκλοφόρησε το 2021 με 10 κάλαντα.

Όπως ανέφερε στο pontosnews.gr ο ερμηνευτής της Ορχήστρας Γιάννης Μιχαηλίδης, η ιδιαιτερότητά τους είναι ότι έχουν 24 στίχους, με τον καθένα να αντιστοιχεί σε ένα γράμμα του αλφάβητου. Σε αντίθεση με τον κυρίως ελλαδικό χώρο, στον Πόντο την παραμονή των Φώτων δεν ψάλλονταν κάλαντα, εκτός από ορισμένες περιοχές του Δυτικού Πόντου, όπως στην Οινόη, όπου ήταν γνωστά τα επόμενα κάλαντα, «λόγιας» παράδοσης μάλλον.

Οι στίχοι όπως τους κατέγραψε ο Στάθης Ευσταθιάδης στο μνημειώδες έργο Τα τραγούδια του ποντιακού λαού:

Από της ερήμου ο Πρόδρομος ήλθε να βαπτίσει τον Κύριον.
Βέβαιον Βασιλέα εβάπτισε, Υιόν και Θεόν ομολόγησε.
Γηγενείς, σκιρτάτε και χαίρεσθε, τάξεις των Αγγέλων, ευφραίνεσθε.
Δόξα εν υψίστοις εκραύγαζον, Κύριον και Θεόν ομολόγησαν.
Έλεγεν ο κόσμος τον κύριον να αναγεννήσει τον άνθρωπον.
Ζήτησον και σώσον το πρόβατον, το απολωλός, ω Θεάνθρωπε.
Ήλθε, κηρυττόμενον έβλεπε, απορών εφάνη ο Πρόδρομος.
Θες μοι την παλάμην σου, Πρόδρομε, βάπτισον ευθύς τον Δεσπότην σου.
Ιορδάνη ρεύσε τα νάματα, ιν’ ανασκιρτήσει τα ύδατα.
Κεφαλάς δρακόντων συνέθλασε των κακοφρονούντων ο Κύριος.
Λέγουσιν οι Άγγελοι σήμερον, ο Χριστός τον κόσμον εφώτισεν.
Μέγα και φρικτόν το μυστήριον, δούλος τον Δεσπότη εβάπτισε.
Νους ο Ιωάννης ο Πρόδρομος μέγας, να βαπτίσει τον Κύριον.
Ξένος ο προφήτης ο Πρόδρομος, μέγας, να βαπτίσει τον Κύριον.
Όλον τον Αδάμ ανεκάλεσε ο των όλων κτίστης και Κύριος.
Παναγία, Δέσποινα του παντός, σώσον τους εις Σε προσκυνούντας νυν.
Ρείθρα Ιορδάνη, αγάλλεσθε, την πορείαν άλλως λαμβάνετε.
Σήμερον ο κτίστης δεδόξασται δι’ αυτό το μέγα μυστήριον.
Τρεις γαρ υποστάσεις εγνώκαμεν, Πατρός και Υιού και του Πνεύματος.
Υπό Αρχαγγέλων υμνούμενον, υπό Σεραφείμ δοξαζόμενον.
Φως γαρ τοις σκότει επέλαμψε, όταν ο Χριστός εβαπτίζετο.
Χαίροντες και χείρας προσάγοντες και λαμπράν πανήγυριν άδοντες.
Ψάλλοντες Χριστόν τον Θεόν ημών, δέξασθε λουτήρα βαπτίσματος.
Ο Θεός των όλων και Κύριος δώη σας υγείαν και χαίρετε.