Την ώρα που οι έδρες Ελληνικών Σπουδών στα γερμανικά πανεπιστήμια απειλούνται με αφανισμό, το πρόγραμμα μεταπτυχιακών Ελληνικών Σπουδών «Bessarion Project», η πρωτοβουλία που ξεκίνησε πριν από τέσσερα χρόνια στη διάρκεια του «Διεθνούς Συνεδρίου για το Έγκλημα της Γενοκτονίας», δεν έμεινε απλώς στα χαρτιά και στα σχέδια των εμπνευστών του, αλλά έλαβε και επισήμως πιστοποιητικό γέννησης.
Από τις 8 του περασμένου Νοεμβρίου (οπότε και τελέστηκαν τα εγκαίνιά του), το Ερευνητικό Κέντρο Bessarion για τον Ελληνικό Πολιτισμό στεγάζεται στο πανεπιστήμιο Friedrich Schiller της Ιένας ως τμήμα του Ινστιτούτου Σλαβικών, Βαλκανικών και Καυκασιανών Σπουδών.
Το Κέντρο ονομάστηκε προς τιμήν του μεγάλου Βυζαντινού ουμανιστή λογίου της Αναγέννησης Βησσαρίωνα του Τραπεζούντιου, ο οποίος αφιέρωσε τη ζωή του στην προσπάθεια διατήρησης και διάδοσης της ελληνικής γραμματείας μετά την Άλωση – κάτι που ταιριάζει απολύτως με τους στόχους και τα ερευνητικά πεδία του προγράμματος, καθώς θα προσφέρει στους μελετητές μια μοναδική ευκαιρία να διερευνήσουν την ποικιλομορφία των διαλέκτων της ελληνικής γλώσσας (κρητική, ποντιακή, θρακιώτικη κτλ.), τη μαρτυρία των οθωμανικών πηγών για τον ελληνισμό της Ανατολίας, και την επιβίωση των τοπικών εθιμικών συμπεριφορών στην Ελλάδα.
Επικεφαλής είναι ο καθηγητής δρ Τέντε Καλ (Thede Kahl), διδάκτωρ Σλαβολογίας και Γεωγραφίας, τακτικός καθηγητής στα πανεπιστήμια της Βιέννης και της Ιένας, καθώς και μέλος της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών και της Academia Europaea, ένθερμος ελληνιστής, και κατά πάγια δήλωσή του Ρωμιός.
Όπως ήταν αναμενόμενο, ο δρ Καλ εξέφρασε τον ενθουσιασμό του για τα εγκαίνια του Κέντρου:
«Είμαι ευτυχής που μπορώ να εγκαινιάσω το Ερευνητικό Κέντρο Bessarion για τον Ελληνικό Πολιτισμό στην Ιένα. Το Κέντρο αυτό θα αποτελέσει σπουδαίο στήριγμα για τους μελετητές και τους φοιτητές, και είμαι βέβαιος ότι θα συμβάλει σημαντικά στη μελέτη του νεοελληνικού πολιτισμού».
Το Κέντρο θα φιλοξενεί επίσης ποικίλες εκδηλώσεις όπως διαλέξεις, σεμινάρια και εργαστήρια για την προώθηση της μελέτης του ελληνικού πολιτισμού, αλλά θα παρέχει και μια πλατφόρμα για δημοσίευση ερευνητικών εργασιών και βιβλίων που σχετίζονται με το αντικείμενο αυτό.
Στα εγκαίνια παρευρέθηκαν και απηύθυναν χαιρετισμό ο βουλευτής και εκπρόσωπος του CDU Άλμπερτ Βάιλερ (Albert Weiler), ο καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής και Λατινικής Φιλολογίας δρ Ράινερ Τιλ (Rainer Thiel), καθώς και o αγγειοχειρουργός δρ Σάββας Αποστολίδης και o νομικός-οικονομολόγος Ιωάννης Σταμάτης ως επικεφαλής των κύριων χορηγών AHEPA Φρανκφούρτης και της Ελληνικής Κοινότητας Φρανκφούρτης, αλλά και ως εκπρόσωποι του εποπτικού συμβούλιου του ιδρύματος «Ελληνικό Σπίτι» Φρανκφούρτης, καθώς και οι εμπνευστές του Προγράμματος Bessarion Σύλβια Παναγιωτίδου-Σάντσες (εκ μέρους του Συλλόγου Ποντίων Νυρεμβέργης) και Αναστασία Κασαπίδου-Ντικ (εκ μέρους της Μόνιμης Επιτροπής για τη Γενοκτονία, της ΟΣΕΠΕ).
Στους χαιρετισμούς που απηύθυναν, όλοι οι ομιλητές τόνισαν τη σημασία των Νεοελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Ιένας, χαρακτηρίζοντας το Κέντρο μια μεγάλη ευκαιρία προώθησης της μελέτης του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στην Ευρώπη.
Κεντρικοί εισηγητές ήταν ο Χρήστος Καφάσης, ιστορικός-βυζαντινολόγος του Πανεπιστημίου Ludwig Maximilian του Μονάχου, και ο δρ Καλ με τους συναδέλφους του Αντρέα Πασκάρου και δρ Σωτήριο Ρουσιάκη.
Στην εισαγωγή του ο Χρ. Καφάσης χαρακτήρισε τον Βησσαρίωνα «οραματιστή μιας ενωμένης Ευρώπης κάτω από μια ενιαία χριστιανική Εκκλησία και έναν πολιτισμό βασισμένο στις αξίες της ελληνικής κλασικής αρχαιότητας». Ο δρ Καλ υπογράμμισε την πλούσια συλλογή αρχειακού υλικού που διαθέτει η Ιένα, επισημαίνοντας τη σημασία της για τις σύγχρονες ελληνικές σπουδές, ενώ οι συνεργάτες του Ρουσιάκης και Πασκάρου αναφέρθηκαν στις μεθοδολογίες επιστημονικής αξιολόγησης του καταγραφόμενου γλωσσολογικού υλικού.
Στην τελετή των εγκαινίων παρευρέθηκαν επίσης ο Χρήστος Περπερίδης (δικηγόρος, μέλος της AHEPA Μονάχου και συντονιστής θεμάτων Ποντιακού Ελληνισμού της AHEPA Ευρώπης), ο Παύλος Ευθυμιάδης (επιχειρηματίας και πρόεδρος του συλλόγου Ελλήνων Γουνοποιών Γερμανίας «Προφήτης Ηλίας» Φρανκφούρτης, υπεύθυνος για την επικοινωνία της πρωτοβουλίας συγκέντρωσης χρημάτων για το Ερευνητικό Κέντρο Bessarion στην περιοχή της Φρανκφούρτης) ο Λάζαρος Γεωργουσόπουλος (μέλος της AHEPA Φρανκφούρτης), και Δημήτρης Λαμπρόπουλος (συντονιστής του Συλλόγου Ποντίων Νυρεμβέργης και υπεύθυνος επικοινωνίας της πρωτοβουλίας για τη δημιουργία του ερευνητικού κέντρου από το 2019).
Ιδιαίτερη τιμή για τους συντελεστές της εκδήλωσης αποτέλεσε η παρουσία του Ελληνοαρμένιου επιχειρηματία και πολιτικού ακτιβιστή Παύλου Γκουλόγλου. Οι ενέργειές του είχαν ως αποτέλεσμα το 2016 να τοποθετηθεί μνημείο για τη Γενοκτονία των Αρμενίων, Ασσυρίων και Ελλήνων της Μικράς Ασίας σε κεντρικό σημείο της Ιένας, στο Grünfläche am Saalufer, στην ιστορική γέφυρα Camsdorfer.
