Με προϋπολογισμό 1,5 εκατ. ευρώ και χρηματοδότηση από το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0 άρχισαν οι αναστηλωτικές εργασίες στο ιεροδιδασκαλείο Μεντρεσέ στο κυρίως κάστρο της Μυτιλήνης, έργο του 16ου αιώνα, τις οποίες πραγματοποιεί η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου.
Το κτίσμα σώζεται στο σύνολο του, είναι διώροφο κατά τα πρότυπα της οθωμανικής περιόδου εκείνων των χρόνων, ακέραιο, είναι τετράγωνο με εσωτερική αυλή και χώρους περιμετρικά διατεταγμένους σε σχήμα Π.
Το ισόγειο σύμφωνα με τις πηγές, λειτουργούσε ως δημόσιο μαγειρείο και πτωχοκομείο, το λεγόμενο ιμαρέτ σε θολοσκεπείς χώρους που βλέπουν όλοι στην εσωτερική αυλή.
Στον δεύτερο όροφο, στη βορειοανατολική γωνία του, δεσπόζει μια τετράγωνη τρουλαία αίθουσα μεγάλου ύψους. Στο μέσον της νοτιοανατολικής πλευράς διαμορφώνεται μικρή κόγχη (μιχράμπ). Πρόκειται δηλαδή για τον χώρο προσευχής και διδασκαλίας του Μεντρεσέ. Εσωτερική στοά οδηγεί στα κελιά των σπουδαστών (σοφτάδες) και των διδασκόντων (μουλάδες).
Στα οθωμανικά ιεροδιδασκαλεία, οι μουσουλμάνοι σπουδαστές διδάσκονταν το Κοράνιο, την αραβική γλώσσα, αλλά και αστρονομία και νομική.
Ενδεχομένως, το κτήριο που φέρεται να χτίστηκε από τον ονομαστό ναύαρχο του Οθωμανικού Στόλου Χαίρεντίν Μπαρμπαρόσα και ανήκε σε ίδρυμα (βακούφι) του, να λειτούργησε και ως χώρος άσκησης σουφικών ταγμάτων δερβίσηδων.
Το μνημείο αποφασίστηκε να αναστηλωθεί κατά την τελευταία επίσκεψη της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη στη Μυτιλήνη, η οποία και διαπίστωσε τα σοβαρά προβλήματα που χαρακτηρίζουν την κατάστασή του μνημείου ως επισφαλή.
Ήδη, συνεργεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου άρχισαν να πραγματοποιούν εργασίες αποκατάστασης ετοιμορροπιών στο μνημείο, ενώ εξωτερικά πραγματοποιούνται και ανασκαφικές εργασίες προκειμένου να διαπιστωθούν και αποκατασταθούν τυχόν προβλήματα στη θεμελίωση του.
Ήδη από το 2020, η Εφορεία είχε αναθέσει στο Εργαστήριο Τεκμηρίωσης – Αποκατάστασης Ιστορικών Κτηρίων και Συνόλων (ΤΑΙΚΣ) της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης μελέτες αποκατάστασης για το συγκεκριμένο μνημείο.
