Στην ιστορική πλέον έκδοση του Στάθη Ευσταθιάδη Τα τραγούδια του ποντιακού λαού – Πολύτιμο κεφάλαιο της λαογραφίας μας, και στο κεφάλαιο «Το σατιρικό πνεύμα» φιλοξενούνται οι στίχοι του τραγουδιού «Μάνα, ‘κί παίρω».
Τους στίχους στην ποντιακή διάλεκτο συνοδεύει έμμετρη απόδοση στη νεοελληνική από τον ίδιο τον Στάθη Ευσταθιάδη, αλλά και γλωσσάρι.
Στο σύντομο επεξηγηματικό σημείωμα διαβάζουμε: «Ο λαϊκός ποιητής, με το στόμα της κοπέλας, σατιρίζει τα διάφορα επαγγέλματα. Το μέτρο είναι τροχαϊκό, και ο στίχος πότε δεκατετρασύλλαβος και πότε δεκαεξασύλλαβος».
Μάνα, ’κί παίρω
[Μάνα, δεν παίρνω]
Μάνα, ’κί παίρω ποπάν, πάντα δεβάζ’ ’ς σην οτάν,
[Μάνα, δεν παίρνω παπά, πάντα ψάλλει στον οντά,]
μάνα, ’κί παίρω πακάλ, όθεν θέλ’τς εμέν εγκάλ’.
[δεν παίρνω μπακάλη εγώ, πες το αν θες και στον Θεό]
Μάνα, ’κί παίρω σαράφ’, απάν’ ατ’ ξάι ’κ’ έχ’ ινσάφ’,
[Μάνα, δεν παίρνω σαράφη, βουτηγμένο στο χρυσάφι]
τοπλαεύ’ τα λίρας όλια και κλώσκεται ατός πόλια.
[και τις λίρες τις μαζεύει, με σπατάλη τις ξοδεύει]
’Κί παίρω μεϊχανετσήν, ρακίν απάν’ ατ να ξύν’,
[Δεν μου κάνει ο ταβερνιάρης, μες στα ούζα ο βρομιάρης,]
’κί παίρω ’γώ απατσήν, αγαπά την καλατσήν.
[και τον ράφτη δεν τον παίρνω, φλυαρεί και υποφέρω.]
’Κί παίρω κουντούρατσην, ’δέν κι εφτάει χωρίς ελτσήν,
[Τι να κάνω τον τσαγκάρη, με το τίποτα μετράει,]
’κί παίρω και καφετσήν, ’ς σα σαχτάρια τ’ ημ’σόν ξύν’.
[καφετζή, δεν έχω άχτι, το μισό ρίχνει στη στάχτη.]
Μάνα, ’κί παίρω ταχτσήν, ’ς σα μέσα τ’ φυλάτ’ αρσήν,
[Χτίστη δεν τον θέλω πάλι, στη μέση του το μέτρο βάλλει,]
μάνα, ’κί παίρω τιλκιάρ’ κρούει τ’ αξινάρ’ με τ’ εφκιάρ.
[μαραγκό; θα κάνω λάθος, το τσεκούρι χτυπάει με πάθος.]
’Κί παίρω ’γώ τεμιρτσήν, έχ’ ατός σίδερον ψην,
[Δεν παίρνω ούτε σιδερά, έχει σίδερο καρδιά,]
μάνα, φουρουντσήν ’κί παίρω, πάντα ξύλα εγώ θα φέρω.
[τον φουρνάρη δεν τον παίρνω, πάντα ξύλα θα του φέρνω.]
Μάνα, αραπατσήν ’κί παίρω, πάει, πόθ’ έρται, ’κί ξέρω,
[Αγωγιάτη δεν τον παίρνω, πάει, πότε θα ‘ρθει δεν το ξέρω,]
εγώ ’κί παίρω τσοπάνον, νεβραμένος κάθαν βράδον.
[δεν παίρνω και τον τσοπάνη, βρεγμένος θα ‘ρθει το βράδυ.]
’Κί παίρω αλσβεριτσήν, άλλο να μη εβγαίν’ η ψη μ’.
[Ούτε κι αλισβεριτζή, γιατί θα μου βγει η ψυχή.]
Τον ουστάπασην ’κί παίρω, μαστόρ’τς να κλαινίζ’ ’κί θέλω,
[Αρχιμάστορα δεν παίρνω, χτίστες ν’ αδικεί δεν θέλω,]
’κί αγαπώ και τον διατρόν, γεράδας πάντα λαρών’.
[τον γιατρό δεν τον γυρεύω, όλο λέει πληγές γιατρεύω.]
Εγώ παίρω λυριτσήν, γουρπάν’ σ’ ατουνού την ψην,
[Εγώ παίρνω τον λυράρη, η ψυχή του κεχριμπάρι,]
λυριτσήν και τραγωδιάνον, πάντα ευρίεται ’ς σον πάλλον,
[λυριτζή που τραγουδάει, στα τσιμπούσια το γλεντάει,]
ατός παίζ’ κι εγώ χορεύω κι αρ αέτσ’ θα κετσινεύω.
[θα μου παίζει, θα χορεύω, κι έτσι όλα τα γυρεύω.]
Το τραγούδι έχει διασωθεί και ακούγεται ακόμα και σήμερα με τον τίτλο «Εγώ παίρω λυριτζήν».
