Σημαντικά και σπάνια κειμήλια Ποντίων στην Καλαμαριά, στο μουσείο της Αδελφότητας Κρωμναίων

Περίπου 300 από τα συνολικά 614 κειμήλια που διαθέτει η Αδελφότητα Κρωμναίων Καλαμαριά –όλα δωρεές μελών της και όλα από την περιοχή της Κρώμνης στην ιστορική πατρίδα–, εκτίθενται σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο στις διώροφες εγκαταστάσεις της, στην οδό Πουλαντζάκη 40 στην Καλαμαριά.

Πρόκειται για ένα πλουσιότατο μουσείο τεράστιας ιστορικής αξίας, γεμάτο με μνήμες που «γεννούν» αισθήματα συγκίνησης. Διαμορφώθηκε από ειδικούς πριν από περίπου έναν χρόνο και το επόμενο διάστημα θα ανοίξει τις πύλες του για το ευρύ κοινό – αρχικά για τα σχολεία.

Όπως λέει στο pontosnews.gr ο πρόεδρος της Αδελφότητας Αναστάσιος Αντωνιάδης, στο σωματείο υπήρχε εδώ και χρόνια ένας χώρος όπου είχαν τοποθετηθεί κάποια κειμήλια-εκθέματα από την Κρώμνη. Ωστόσο, ο συνολικός αριθμός τους δεν ξεπερνούσε τα 60-70, ήταν τοποθετημένα άτακτα και πολλά βρίσκονταν μέσα σε φελιζόλ.

Πλέον ειδικοί μουσειολόγοι τοποθέτησαν με τάξη πενταπλάσιο αριθμό εκθεμάτων σε σχέση με το παρελθόν, τα έβαλαν ανά κατηγορία και ανέδειξαν το χώρο με κατάλληλο φωτισμό.

Τα υπόλοιπα κειμήλια που δεν χώρεσαν στο μουσείο είναι τοποθετημένα με προσοχή σε ντουλάπες και σεντούκια· φιλοδοξία των ανθρώπων της Αδελφότητας είναι να βρεθεί ένας ακόμα μεγαλύτερος χώρος, ώστε να εμπλουτιστεί η συλλογή που θα μπορεί να βλέπει το ευρύ κοινό.

«Αισθάνομαι πολύ μεγάλη ευχαρίστηση για το γεγονός ότι καταφέραμε και διαμορφώσαμε έναν τόσο τακτοποιημένο μουσειακό χώρο. Καθημερινά έρχομαι στις εγκαταστάσεις της Αδελφότητας, τον βλέπω και αισθάνομαι ξεκούραση και αγαλλίαση. Προς το παρόν μπορούν να απολαμβάνουν το μουσείο μόνο τα μέλη και οι φίλοι της Αδελφότητάς μας, αλλά άμεσα θα το ανοίξουμε στο κοινό και θα ξεκινήσουμε από τα σχολεία. Τις ξεναγήσεις θα κάνει ειδική μουσειολόγος. Αισθάνομαι μεγάλη χαρά που τα κειμήλια από τους προγόνους μας πήραν τη θέση που τους αξίζει», τονίζει στο pontosnews.gr ο Αναστάσιος Αντωνιάδης.

Τα εκθέματα του μουσείου

Ένα ευρύχωρο παραλληλόγραμμο με πολύ καλό φωτισμό είναι το μουσείο της Αδελφότητας Κρωμναίων Καλαμαριάς.

Ο επισκέπτης, ξεκινώντας την περιήγηση αριστερά από την πόρτα, το πρώτο που θα δει είναι διάφορα εργόχειρα και κεντήματα από γυναίκες της Κρώμνης, καθώς και τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν. Πάνω από τα εργόχειρα βρίσκονται φωτογραφίες γυναικών-δημιουργών καθώς και μελών των οικογενειών τους.

Δίπλα βρίσκεται ένα εικονοστάσι –είχαν σχεδόν όλα τα ποντιακά σπίτια–, στέφανα γάμου, ένα πανέμορφο νυφικό και μία κούνια στην οποία κοιμήθηκαν παιδιά τεσσάρων γενεών. Ένα ραδιόφωνο των ετών πριν τον ξεριζωμό από τις πατρογονικές εστίες, ένα φωτιστικό κι ένα ρολόι-διακοσμητικό ολοκληρώνουν τα αντικείμενα της συγκεκριμένης ενότητας.

Γυναικείες φορεσιές, μεταξύ των οποίων και μία μεταξωτή από την Τραπεζούντα καθώς και εργαλεία με τα οποία επεξεργάζονταν οι Πόντιες το μαλλί, όπως το λανέρ’, περιλαμβάνει η επόμενη ενότητα, για να ακολουθήσει αυτή στην οποία ο επισκέπτης βλέπει εργαλεία για τη γη καθώς και αντικείμενα συγκέντρωσης του σιταριού, όπως ένα καζάνι και ένα σερομίλ.

Μεταξύ των δύο ενοτήτων υπάρχει μία κεμετζέ παλαιότερη των 100 χρόνων, με την οποία έπαιζε μουσικούς σκοπούς και ποντιακά τραγούδια ο λυράρης Σαββέλης Γιακουστίδης, ο οποίος είχε γεννηθεί στην Ίμερα του Πόντου.

Η μία πλευρά του χώρου του μουσείου ολοκληρώνεται με την ενότητα που περιλαμβάνει διάφορα μαγειρικά σκεύη, όπως το σιρκέτσ’ (τρυπητό), το ζύμωτρον (ξύλινη σκάφη για ζύμωμα) και την πινακωτή.

Στην άλλη πλευρά οι επισκέπτες διακρίνουν την αντρική φορεσιά της Κρώμνης και οικοσκευές της νοικοκυράς στον Πόντο. Μεταξύ άλλων υπάρχουν: χαλκοτσούκαλο, εντσερέ, λαγήνα, γάβανα, καβλάκ’, χάλκινο δίλαβον, και διάφορα ποτήρια και φλυτζάνια.

Η επόμενη ενότητα περιλαμβάνει απολυτήρια και φωτογραφίες μαθητών από σχολεία της περιοχής του Πόντου, και κυρίως του Φροντιστηρίου Τραπεζούντας.

Τεράστιας αξίας έγγραφα

Ίσως η πιο σημαντική  ενότητα του μουσείου της Αδελφότητας Κρωμναίων Καλαμαριάς, αναφορικά με την ιστορική της αξία, είναι αυτή που υπάρχει στο κέντρο του χώρου και περιλαμβάνει διάφορα έγγραφα και βιβλιαράκια, «ηλικίας» 100-150 ετών.

Μεταξύ άλλων ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τη Μαύρη Βίβλο Διωγμών και Μαρτυρίων, την Ιστορία και Στατιστική της Τραπεζούντας, διάφορα γραμματόσημα του Πόντου, διακριτικά των μαθητών του Φροντιστηρίου Τραπεζούντας αλλά και το δελτίο ταυτότητας του Πόντιου βουλευτή του Οθωμανικού Κοινοβουλίου Ματθαίου Κωφίδη.

Επίσης, στην ίδια ενότητα υπάρχουν πέτρες από το μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη Βαζελώνα και ένας σταυρός των Θεοφανίων.

«Μας γεμίζει όλους μας μεγάλη χαρά το γεγονός ότι με όλα αυτά τα κειμήλια θα μπορεί να μεταλαμπαδευτεί σε νεότερες γενιές ένα κομμάτι της ιστορίας του Πόντου, της ιστορίας των προγόνων μας. Όλα αυτά τα κειμήλια μάς τα άφησαν κάποιοι άλλοι και είναι χρέος μας να τα προφυλάξουμε και να τα αναδείξουμε», υπογραμμίζει ο Αναστάσιος Αντωνιάδης.

Να σημειωθεί ακόμα ότι, εκτός από τα κειμήλια που εκτίθενται στο μουσείο και τα άλλα που φυλάσσονται στις εγκαταστάσεις (φορεσιές, φωτογραφίες, κτλ.), η Αδελφότητα Κρωμναίων Καλαμαριάς διαθέτει και περίπου 1.000 βιβλία σχετικά με τον Πόντο.

Ιδιαίτερης αξίας είναι το τετράδιο στο οποίο έχουν καταγραφεί Πόντιοι πρόσφυγες που έφτασαν με τα καράβια στο Καραμπουρνάκι και πέρασαν από τη βάσανο του λοιμοκαθαρκτηρίου. Στο τετράδιο υπάρχουν ονόματα από το 1921 και έπειτα.

Τέλος, στην αίθουσα εκδηλώσεων της Αδελφότητας Κρωμναίων Καλαμαριάς δεσπόζει μια πανέμορφη μικρογραφία της Παναγίας Σουμελά.

Ρωμανός Κοντογιαννίδης