Τη «φλόγα της μνήμης» για τη Γενοκτονία 353.000 αθώων θυμάτων του ποντιακού ελληνισμού μετέφερε με δάδες στην κεντρική εκδήλωση της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος (ΠΟΕ) στη Θεσσαλονίκη ομάδα λαμπαδηδρόμων από την Εορδαία, ανάμεσα στους οποίους βρισκόταν και ο Γιώργος Μελανοφρύδης, εγγονός του αείμνηστου δασκάλου του Πόντου Παντελή Μελανοφρύδη.
Η ομάδα ξεκίνησε από το λιμάνι της Θεσσαλονίκης κι έφτασε στο σημείο της εκδήλωσης, στο μνημείο για τη Γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού, στην πλατεία Αγίας Σοφίας.
Η αφή της φλόγας σήμανε την έναρξη της εκδήλωσης και ακολούθησαν η επιμνημόσυνη δέηση για τα θύματα της Γενοκτονίας, η κατάθεση στεφάνων, παρουσία πλήθους επισήμων και η τήρηση ενός λεπτού σιγή.
Μετά το γνωστό ποντιακό μοιρολόι «Την πατρίδα μ’ έχασα», που απέδωσε περίτεχνα ο Αχιλλέας Βασιλειάδης, υπό τους ήχους; της κεμεντζέ του Δημήτρη Ξενιτόπουλου, αλλά και το «Πάρθεν η Ρωμανία», που τραγούδησε ο Κώστας Καλούσης, με τη συνοδεία του λυράρη Γιώργου Μωυσιάδη, ξεκίνησαν οι χαιρετισμοί.
«19η Μαϊου, μια κραυγή των άταφων γενοκτονημένων»
Πρώτος ανέβηκε στο βήμα ο αντιπρόεδρος της ΠΟΕ Αλέξανδρος Εφραιμίδης, ο οποίος μετέφερε το μήνυμα του προέδρου της ομοσπονδίας Γιώργου Βαρυθυμιάδη.
«19η Μαΐου, μία ημέρα, ένας σταθμός, ένα σύμβολο. Το πάθος, οι διώξεις αλλά και η αντίσταση. Η ελπίδα και ο πόθος για ανάσταση ενός ολόκληρου λαού. Η κραυγή των γενοκτονημένων προγόνων μας που έμειναν άταφοι. Ένα μήνυμα ποτέ ξανά Γενοκτονία, το οποίο περνάει τα όρια της πατρίδας μας και αγκαλιάζει ολόκληρο τον κόσμο. Είμαστε εδώ, για να φωνάξουμε ότι δε θα ξεχάσουμε, διότι, αν ξεχάσουμε, θα χαθούμε. Όσο οι θύτες παραμένουν ατιμώρητοι, οι μιμητές τους αποθρασσύνονται και συνεχίζουν να εγκληματούν. Αγωνιζόμαστε και θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε μέχρι την τελική δικαίωση», ανέφερε, μεταξύ άλλων, ο Αλέξανδρος Εφραιμίδης.
«Τιμούμε και δεσμευόμαστε να συνεχίσουμε τον αγώνα»
Για τιμή της μνήμης των θυμάτων και για δέσμευση ότι όλοι οι Έλληνες θα συνεχίσουν τον αγώνα για τη διεθνή αναγνώριση του ποντιακού ελληνισμού έκανε λόγο ο υφυπουργός Εσωτερικών και υπεύθυνος για θέματα Μακεδονίας και Θράκης Σταύρος Καλαφάτης.
«Τιμούμε τους τραντέλλενες που δε γονάτισαν. Σκεφτόμαστε τις πορείες θανάτου, τις δολοφονίες, τα 353.000 αθώα θύματα», συμπλήρωσε ο ίδιος.
Ο Σταύρος Καλαφάτης έστειλε κι ένας σαφές μήνυμα προς την Τουρκία, σημειώνοντας ότι οι Έλληνες σεβόμαστε αλλά θα πρέπει να σέβονται και οι γείτονες το διεθνές Δίκαιο. «Να σταματήσουν τις προκλήσεις σε Ελλάδα και Κύπρο. Οποιαδήποτε βίαιη ενέργεια σε βάρος της κυριαρχίας μας θα βρει την απάντηση που της ταιριάζει. Η Ελλάδα γίνεται ολοένα και πιο ισχυρή και θα συνεχίσει να διευρύνει τις συμμαχίες της. Είμαστε αποφασισμένοι να συνεχίσουμε τον αγώνα για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας του ποντιακού ελληνισμού. Είμαστε βέβαιοι ότι η Ρωμανία κι αν πέρασεν. ανθεί και φέρει κι άλλο».
«Μία είναι η αλήθεια. Η Γενοκτονία»
Για μία μεγάλη λέξη που εμπεριέχει όλη την αλήθεια «και αυτή είναι η Γενοκτονία, την οποία ξέρουμε ποιος τη διέπραξε», έκανε λόγο η αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης Βούλα Πατουλίδου.
«Πήγα στο Καρς, στα χωριά της γιαγιάς μου και εκεί μ’ έπιασαν τα κλάματα, γιατί κατάλαβα τι εννοούσε η γιαγιά μου και οι πρόγονοί μας. Εμείς διεκδικούμε και αυτοί πρέπει να μάθουν. Η μεγάλη μας αδυναμία ως Έλληνες είναι ότι εμείς οι ίδιοι αμφισβητούμε εμάς. Δεν υπάρχει συνωστισμός, υπάρχει Γενοκτονία», τόνισε η Βούλα Πατουλίδου.
Από την πλευρά του ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνος Ζέρβας, έκανε λόγο για θηριωδία σε βάρος των θυμάτων της Γενοκτονίας και για θρήνο που βιώνουμε κάθε χρόνο αυτήν την ημέρα. Ο ίδιος σημείωσε ότι πρέπει να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, ώστε να γίνουν κτήμα όλης της ανθρωπότητας. «Η προσφυγομάνα Θεσσαλονίκη υποδέχθηκε τους κατατρεγμένους πρόσφυγες και η Θεσσαλονίκη δεν ξεχνάει. Στη Θεσσαλονίκη η λύρα δε σιώπησε ποτέ και τα τραγούδια συνεχίζουν να ακούγονται σε κάθε γειτονιά της. Είναι χρέος μας να μεταφέρουμε στις επόμενες γενιές αισθήματα περηφάνειας και αγάπης για την πατρίδα», τόνισε ο Κωνσταντίνος Ζέρβας.
«Η Τουρκία αρνείται, άρα θέλει κι άλλες γενοκτονίες»
Για άρνηση της Τουρκίας να αναγνωρίσει τις γενοκτονίες που διέπραξε, διότι θέλει κι άλλες γενοκτονίες, μίλησε ο επίτιμος πρόεδρος της ΠΟΕ Γιώργος Παρχαρίδης. σημειώνοντας ότι οι δολοφονίες των 353.000 αθώων θυμάτων από Τούρκους στρατιωτικούς και παρακρατικούς έγιναν με οργανωμένο σχέδιο στο πλαίσιο μιας πολιτικής απόφασης.
«Όπως οι Γερμανοί με τον Βίλυ Μπραντ ζήτησαν συγγνώμη από τους Εβραίους, έτσι και η Τουρκία πρέπει να ζητήσει συγγνώμη από τον ελληνικό λαό. Μόνο έτσι θα ησυχάσει η συνείδηση και η ψυχή της νέας γενιάς Τούρκων, η οποία δεν μπορεί να κοιμηθεί από τις ερινύες. Τώρα η ελληνική Πολιτεία πρέπει να φέρει το θέμα στο Ευρωκοινοβούλιο, ώστε να αναγνωριστεί η Γενοκτονία αλλά και στον ΟΗΕ. Το θέμα δεν είναι μόνο ποντιακό. Είναι εθνικό και πανανθρώπινο», τόνισε ο Γιώργος Παρχαρίδης.
«Εδώ και έναν αιώνα χτυπάει ο πένθιμος ήχος της καμπάνας»
Το τραγούδι «Ακρίτας» ακούστηκε από τον Κώστα Καλούση, υπό τους ήχους της λύρας του Γιώργου Μωυσιάδη, για να πάρει αμέσως μετά το λόγο ο κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης Νίκος Μιχαηλίδης, καθηγητής Ανθρωπολογίας και Ελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Μιζούρι, με καταγωγή από την Πάφρα και τη Σεβάστεια, ο οποίος υπογράμμισε ότι έναν αιώνα μετά ο πένθιμος ήχος της καμπάνας χτυπάει ακόμα. «Απόψε είναι μαζί μας δεκάδες χιλιάδες ψυχές, που περιμένουν από εμάς να διαδώσουμε στον κόσμο τις τραγικές ιστορίες τους, για να βρουν ανάπαυση», είπε ο Νίκος Μιχαηλίδης, για να αναφερθεί στη συνέχεια σε τραγικές μαρτυρίες επιζησάντων από τη Γενοκτονία.
«Αυτές τις ιστορίες θα πρέπει να τις θυμίζουμε στον εαυτό μας στις νεότερες γενιές. Η πρώτη γενιά δεν μπορούσε να διεκδικήσει, διότι ήταν υποχρεωμένη να επιβιώσει. Εμείς οι απόγονοι αγωνιζόμαστε για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας και ο αγώνας μας αγκαλιάζει όλους τους χριστιανικούς πληθυσμούς», ανέφερε ο Νίκος Μιχαηλίδης.
Ο ίδιος εξέφρασε κι ένα παράπονο για το γεγονός ότι παρουσιάζεται σε τουριστικές μπροσούρες «το σπίτι που υποτίθεται ότι γεννήθηκε ο Κεμάλ, ο οποίος ήταν ένας δικτάτορας και δάσκαλος του μετέπειτα δικτάτορα Χίτλερ. Οποιαδήποτε συνεργασία μπορεί να στηριχθεί μόνο στην αναγνώριση του διεθνούς Δικαίου και στην καταπολέμηση της μισαλλοδοξίας. Η σημερινή ημέρα είναι σύμβολο μνήμης, αγάπης και συγχώρεσης. Εύχομαι αυτές οι τελετές στο μέλλον να μην τις κάνουμε μόνο στην Ελλάδα αλλά και στον Πόντο. Να καταθέτουν μαζί στεφάνια Έλληνες και Τούρκοι πολιτικοί στη μνήμη των θυμάτων, οι μαθητές να μαθαίνουν στα σχολεία για τα εγκλήματα και οι καλλιτέχνες να τραγουδούν μαζί χωρίς μίσος και φανατισμό», τόνισε ο Νίκος Μιχαηλίδης.
Πορεία προς το τουρκικό προξενείο
Μετά το τραγούδι «Αητέντ’ς επεριπέτανεν», που απέδωσε ο Αχιλλέας Βασιλειάδης, υπό τους ήχους της λύρας των Δημήτρη Ξενιτόπουλου και Γιώργου Μωυσιάδη και την ανάγνωση του ψηφίσματος, ξεκίνησε πορεία, μέσω των οδών Αγίας Σοφίας, Εγνατίας, Ιασονίδου και Αγίου Δημητρίου, με κατάληξη το τουρκικό προξενείο.
Η πορεία είχε ιδιαίτερο παλμό, ενώ μπροστά πήγαινε ένας από τους λαμπαδηδρόμους, ο οποίος κρατούσε σε ένα φαναράκι τη «φλόγα της μνήμης». Μεταξύ των συνθημάτων που κυριάρχησαν κατά τη διάρκεια της πορείας, ήταν «Να μπει και στα σχολεία του Πόντου η ιστορία, να μάθει ο κόσμος όλος για τη Γενοκτονία», «Πόντος, Κύπρος, Αρμενία, όχι άλλη Γενοκτονία», «Ζούμε για να τους τιμούμε» και «Τους νεκρούς μας δεν ξεχνούμε, αναγνώριση ζητούμε».
Περίπου εκατό μέτρα πριν το τουρκικό προξενείο κλούβες των ΜΑΤ δεν επέτρεψαν την πορεία να συνεχίσει. Από τον κλοιό πέρασε μόνο μια αντιπροσωπεία της ΠΟΕ, προκειμένου να θυροκολλήσει το ψήφισμα στο προξενείο. Τελικά αυτό δεν έγινε, διότι δεν τους επετράπει να το κολλήσουν στην πόρτα του προξενείου αλλά σε ένα δέντρο, κάτι που η αντιπροσωπεία της ΠΟΕ θεώρησε απαξιωτικό. Στη συνέχεια ψάλθηκε ο Εθνικός Ύμνος και η πορεία διαλύθηκε.
- Κείμενο: Ρωμανός Κοντογιαννίδης
- Βίντεο, φωτογραφίες: Φίλιππος Φασούλας.
