1. Οι ΗΠΑ είναι μια δύναμη που –όσο και να σας φαίνεται παράξενο– ετεροπροσδιορίζεται. Θέλουν έναν εχθρό. Και μάλιστα ανατολικό. Διότι ο ανατολικός πολιτισμός είναι διαφορετικός από το δικό τους. Ο εχθρός τούς βοηθάει να προβάλλουν την αίσθηση (ή ψευδαίσθηση, ό,τι θέλετε παίρνετε) ενός ανώτερου πολιτισμού στη βάση της ελευθερίας. Είναι το american dream, το οποίο τους επιφέρει και κέρδη επιρροής – και κατ’ επέκταση και οικονομίας.
2. Οι ΗΠΑ είχαν τη δυνατότητα αν ήθελαν να εντάξουν τη Ρωσία στο δυτικό σύστημα. Αλλά τότε η βασική αυτή αρχή θα κατέρρεε. Κανείς δεν μπορεί προς το παρόν να παίξει το ρόλο του κακού «άλλου», πέρα από τη Ρωσία. Και η Μόσχα προσφέρει τις αφορμές για το ρόλο αυτό· δεν ξέρω αν το κάνει σκόπιμα ή όχι, πάντως το κάνει.
3. Οι ΗΠΑ, λοιπόν, με έξυπνες κινήσεις σηκώνουν ένα νέο Σιδηρούν Παραπέτασμα. Η πτώση του δεν τις βοήθησε. Ο Πούτιν και το σύστημα – εξουσία του Κρεμλίνου «τσίμπησαν». Αυτή την στιγμή οι ΗΠΑ διεξάγουν κατά της Ρωσίας έναν proxy war – πόλεμο δι’ αντιπροσώπων. Και ο αντιπρόσωπός τους στο πεδίο είναι η Ουκρανία. Στα άλλα μέτωπα επιστράτευσαν και την Ευρώπη. Σε ήπια μορφή σ’ αυτόν τον πόλεμο συμμετέχει και η Ελλάδα.
4. Σε τέτοιες στιγμές οι δυνάμεις που ηγούνται των συνασπισμών δεν επιτρέπουν και πολλές χαλαρότητες. Ελλάδα και Τουρκία, πέραν των δικών τους ανησυχιών, έχουν κληθεί να υποβαθμίσουν τις αντιθέσεις τους. Με λίγα λόγια και σταράτα. Τελεσιγραφικά.
5. Ανάλογη περίπτωση στο παρελθόν μπορεί να εντοπίσει κανείς στο μεταπολεμικό Σιδηρούν Παραπέτασμα. Η Ελλάδα βρέθηκε στη Δύση, αλλά η Γιουγκοσλαβία μετά την ρήξη Τίτο-Στάλιν έπαιζε το ρόλο μιας buffer zone μεταξύ Δύσης και Ανατολής. Για να την κρατήσουν οι ΗΠΑ στο ρόλο αυτό έδωσαν εντολή στις ελληνικές κυβερνήσεις να μην σηκώνουν το «Μακεδονικό». Και φυσικά οι αθηναϊκές κυβερνήσεις της εποχής έβαλαν την ουρά κάτω απ’ τα σκέλια. Η δουλικότητα και η παράδοση στη Συμμαχία δεν παίζει ρόλο σε τέτοιες στιγμές. Μετρά το συμφέρον του Αρχηγού.
6. Το ότι οι ΗΠΑ συμπεριφέρονται με αυτόν τον τρόπο δεν απαλλάσσει τις ελληνικές κυβερνήσεις. Οι μεταπολεμικές δεν είχαν ποτέ την αίσθηση της όλης Ελλάδας· όταν μιλούσαν για Ελλάδα εννοούσαν την Αθήνα. Αυτό κάνουν και σήμερα. Με τέτοια αντίληψη κράτους η μη άσκηση των δικαιωμάτων σου ως χώρας είναι business us usual για τις αθηναϊκές κυβερνήσεις.
Χρησιμοποιώ συνειδητά τον όρο «αθηναϊκές» – πιστεύω πως βλέπουν την ελληνική επικράτεια ως ενδοχώρα της Αθήνας. Αυτά πρέπει κάποια στιγμή να ειπωθούν. Και την έχουν τη λοιπή Ελλάδα ως αναλώσιμη. Ενδιαφέρονται μόνο και αποκλειστικά για την κατοχή και νομή της εξουσίας. Δεν έχουν το εκτόπισμα αυτόνομης και αυτοτελούς παρουσίας. Η Ελλάδα δεν υφίσταται ως κράτος. Και την ευθύνη γι’ αυτό την έχουν οι πολιτικοί της. Όλοι οι πολιτικοί της. Και όλα τα κόμματά της.
Υποτίθεται πως υπήρξαν στιγμές που θα μπορούσαν να διαμορφώσουν τους όρους μιας αξιοπρεπούς πολιτικής και άσκησης των δικαιωμάτων της χώρας. Δεν το θέλησαν. Συνειδητά. Το ότι πιέζονται δεν τις απαλλάσσει από τις ευθύνες τους. Ο κ. Μητσοτάκης είναι σήμερα υπεύθυνος για ό,τι υποστεί η χώρα. Οι πιέσεις δεν τον σώζουν. Να μην τις αποδεχθεί. Το ίδιο και τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Έχουν την ίδια αντίληψη.
7. Ποιο είναι το συμφέρον του Αρχηγού σήμερα; Η υποταγή στον νέο συνασπισμό που διαμορφώνεται. Η αναζήτηση λύσεων στα προβλήματα που ανακύπτουν, μεταξύ των οποίων πρωτεύουσα θέση κατέχει το ενεργειακό. Τις ΗΠΑ δεν τις ενδιαφέρει σε ποια ΑΟΖ ανήκουν τα κοιτάσματα. Έδωσε εντολή να τα βρουν Μητσοτάκης και Ερντογάν. Και έσπευσαν να μιλήσουν πώς θα τα βρουν.
8. Δεν ξέρω αν έχει δίκιο ο Ακάρ ή ο Παναγιωτόπουλος. Αρκετά ζητήματα τα μαθαίνουμε μέσω Τουρκίας. Εκεί που τα ΜΜΕ είναι ελεγχόμενα. Στην Ελλάδα λένε πως δεν είναι. Ίσως δεν τα ελέγχει η κεντρική εξουσία άμεσα. Πλην της ΕΡΤ την οποία επανάφερε σε παλαιές γνώριμες εποχές. Τα υπόλοιπα τα ελέγχει με τον αυτοέλεγχό τους. Είναι ψευδαίσθηση η ελευθερία των ΜΜΕ στην Ελλάδα.
9. Υπάρχει μια λαϊκή παροιμία που λέει «δεν υπάρχει καπνός χωρίς φωτιά». Ο Ακάρ σε μια τέτοια στιγμή δεν μπορεί να πετάξει λόγια στον αέρα. Στην Τουρκία δεν έχουν και πολλά προβλήματα με τη διαχείριση της κοινής γνώμης. Ό,τι πει ο ηγεμόνας είναι για την πλειονότητα θέσφατο. Από την άλλη, στην Αθήνα έχουν, διότι μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης αμφισβητεί το σύστημα. Πρέπει τη συμφωνία να την παρουσιάσουν κάπως. Πρόθυμοι να διαδραματίσουν αυτό το ρόλο υπάρχουν πολλοί.
10. Το ενεργειακό πρόβλημα της Δύσης θα καταστεί οξύ. Τα ενεργειακά αποθέματα της Μεσογείου θα τύχουν εκμετάλλευσης. Με το λιγότερο δυνατό πολιτικό και οικονομικό κόστος.
11. Σε πολιτικό επίπεδο θα πρέπει να τα βρουν Ελλάδα και Τουρκία. Το πώς δεν έχει σημασία σε τέτοιες στιγμές για τις ΗΠΑ. Διαφωνίες επιτρέπονται σε ήρεμες περιόδους. Σε κρίσιμες, τα κεφάλια μέσα.
12. Σε οικονομικό επίπεδο το πιθανότερο είναι να επιλεγεί η οικονομικότερη οδός. Αυτή είναι από τα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου στην Τουρκία. Ο EastMed είναι μάλλον πιο δύσκολη οικονομικά και τεχνικά επιλογή.
13. Ο αγωγός από την Ανατολική Μεσόγειο στην Τουρκία προϋποθέτει λύση του Κυπριακού. Ο αγωγός θα περάσει από την κυπριακή ΑΟΖ. Και από τις θαλάσσιες περιοχές των Κατεχομένων. Αυτό προϋποθέτει αναγνώριση του ψευδοκράτους, αν δεν βρεθεί άλλη λύση.
14. Εδώ βρισκόμαστε: Αν η Τουρκία αναγνωρίσει τα ελληνικά δικαιώματα στις θαλάσσιες ζώνες και δεχθεί μια αξιοπρεπή –όχι δίκαιη, αυτό τελείωσε– λύση στο Κυπριακό, η συνεργασία σε οικονομικό επίπεδο δεν θα αποτελούσε πρόβλημα. Θα δεχθεί;
15. Η εκτίμησή μου είναι πως όχι. Μένει να δούμε ποιο θα είναι το πλαίσιο ελληνικής παράδοσης για την οικονομική συνεργασία των δύο χωρών. Η ιστορία δεν πρέπει να δημιουργεί αισιοδοξία στην ελληνική πλευρά.
