Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης γνώρισε επαναστάσεις, μία προσάρτηση εδαφών και έναν πόλεμο. Η Ουκρανία των 40 εκατ. κατοίκων στην πύλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο ευρύ κοινό είναι γνωστή για το Τσερνόμπιλ (ιδίως μετά τη σειρά από το HBO το 2019 και την ταινία από το Netflix το 2021), ενώ οι Έλληνες τη γνωρίζουν επίσης πολύ καλά.
Στην Αζοφική, και ιδίως στη Μαριούπολη, ο ελληνικός πληθυσμός υπολογίζεται σε 100.000 άτομα. (Τα ιστορικά στοιχεία έχει καταγράψει για το pontosnews.gr ο Βασίλης Τσενκελίδης.)
Επίσης, σημαντική είναι η ελληνική παρουσία στη χερσόνησο της Κριμαίας, που για το Κίεβο παραμένει ουκρανικό έδαφος.
Η… ρωσική ανάσα στα σύνορα έφερε και πάλι την Ουκρανία. Αυτά είναι τα 4+1 στοιχεία για τη χώρα σήμερα, όπως τα απαριθμεί το Γαλλικό Πρακτορείο.
Κοινές ρίζες
Οι λαοί της Ρωσίας και της Ουκρανίας συνδέονται με μία χιλιετία ιστορίας, ρίζες που ανάγονται στην Κιεβινή Ρωσία (ένα μεσαιωνικό σλαβικό κράτος με το Κίεβο ως πρωτεύουσα που εκτεινόταν σε ένα τμήμα της Ουκρανίας και της ευρωπαϊκής Ρωσίας, όπως οι χώρες αυτές υπάρχουν σήμερα), τη ρωσική αυτοκρατορία και την ΕΣΣΔ.
Ενώ το μεγαλύτερο μέρος του σημερινού εδάφους της Ουκρανίας ενσωματώθηκε στην τσαρική Ρωσία, ορισμένες δυτικές περιοχές γνώρισαν διάφορες κυριαρχίες.
Μετά την επανάσταση των μπολσεβίκων η Ουκρανία έγινε σοβιετική δημοκρατία, όμως από την ανεξαρτησία της το 1991 και μετά οι εντάσεις με τη Ρωσία αυξήθηκαν μέχρι την κορύφωσή τους το 2014 με μια φιλοδυτική επανάσταση.
Στον απόηχο, η Μόσχα προσάρτησε τη χερσόνησο της Κριμαίας στο νότο και έκτοτε υποστηρίζει αυτονομιστές αντάρτες στα ανατολικά, σε μια σύγκρουση που συνεχίζεται ακόμα και που έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 14.000 ανθρώπους.
Οι περισσότεροι Ουκρανοί καταλαβαίνουν δύο γλώσσες (τα ουκρανικά και τα ρωσικά), αν και σήμερα μια πολιτική «ουκρανοποίησης» απαιτεί τα μέσα ενημέρωσης να δημοσιεύουν την ειδησεογραφία στα ουκρανικά και να εξαφανιστούν η ρωσική γλώσσα και λογοτεχνία από τα σχολικά προγράμματα.
Για το Κίεβο το θέμα έχει να κάνει με την αντιστροφή της βεβιασμένης ρωσικοποίησης της Ουκρανίας κατά τη σοβιετική εποχή.
Οικονομική κατάρρευση
Με την κρίση του 2014 η ουκρανική οικονομία κατέρρευσε και το ΑΕΠ μειώθηκε σχεδόν κατά 7%. Το 2015 υποχώρησε κατά περίπου 10%, ενώ ο πληθωρισμός ξεπέρασε το 40%.
Η οικονομία έδειξε σημάδια ανάκαμψης τα επόμενα χρόνια, αλλά η Ουκρανία παραμένει μία από τις φτωχότερες χώρες της Ευρώπης, με μέσο μηνιαίο μισθό στα 550 ευρώ.
Η χώρα εξαρτάται από τους παραγόμενους φόρους από τη διαμετακόμιση του ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη και ανησυχεί μήπως μείνει πίσω από τα νέα έργα αγωγών που την παρακάμπτουν, όπως ο Nord Stream 2 που φτάνει στη Γερμανία μέσω της Βαλτικής Θάλασσας.
Απέναντι στη νέα όξυνση των εντάσεων στις αρχές της χρονιάς, οι προβλέψεις ανάπτυξης του ΑΕΠ και το εθνικό νόμισμα (γρίβνα) δοκιμάζονται και πάλι. Σε αυτό προστίθεται η φυγή των κεφαλαίων και η επιτάχυνση του πληθωρισμού.
Ενδημική διαφθορά
Η διαφθορά στην Ουκρανία είναι ενδημική: Στην έκθεσή της για το 2021 η Διεθνής Διαφάνεια (Transparency International) την κατατάσσει στην 122η θέση σε σύνολο 180 χωρών. Η θέση αυτή είναι καλύτερη από την κατάταξή της το 2014 (142η) και καλύτερη από τη Ρωσία (136η το 2021), αλλά είναι πολύ πίσω από τους Ευρωπαίους γείτονές της.
Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο 44χρονος πρώην ηθοποιός και νεόκοπος στην πολιτική, όταν εξελέγη το 2019 υποσχέθηκε μηδενική ανοχή στη διαφθορά.
Αλλά ο αγώνας του σε αυτόν τον τομέα βάλτωσε σε μεγάλο βαθμό, προκαλώντας τις επικρίσεις των δυτικών χωρών και διεθνών χορηγών.
Τσερνόμπιλ
Το χειρότερο πυρηνικό ατύχημα στην ιστορία έγινε στις 26 Απριλίου 1986 στη σοβιετική Ουκρανία, όταν ένας αντιδραστήρας του εργοστασίου του Τσερνόμπιλ εξερράγη μολύνοντας έως και τα ¾ της Ευρώπης, κυρίως τη Σοβιετική Ένωση.
Σχεδόν 350.000 άνθρωποι χρειάστηκε να απομακρυνθούν από μια περίμετρο 30 χιλιομέτρων γύρω από το εργοστάσιο που εξακολουθεί να είναι απαγορευμένη ζώνη. Ο απολογισμός των ανθρώπινων απωλειών παραμένει μέχρι και σήμερα αμφισβητούμενος.
Τα τελευταία χρόνια ο χώρος του Τσερνόμπιλ έχει γίνει σημαντικός προορισμός για τους τουρίστες.
Μπορς
Για πολλούς η σούπα μπορς είναι σύμβολο της ρωσικής κουζίνας. Ωστόσο, είναι κοινώς αποδεκτό ότι αυτό το πιάτο έχει ουκρανική προέλευση. (Δείτε εδώ τη συνταγή.)
Υπάρχουν και άλλα… αμφισβητούμενα πιάτα, όπως το κοτόπουλο Κιέβου, που είναι μία φέτα ρολού κοτόπουλου γεμιστή με βούτυρο πριν τηγανιστεί.
