«Μην αναρωτιέσαι πλέον πώς θα είναι ο καιρός, αλλά τι θα προκαλέσει». Αυτό πρέπει να γίνει το σύνθημα εκείνων που θέλουν να προετοιμαστούν απέναντι στα βίαια μετεωρολογικά φαινόμενα που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με τους ειδικούς των κινδύνων και της πρόληψης.
Πρέπει να περάσουμε στην πρόβλεψη των επιπτώσεων –η οποία δεν έχει ως αντικείμενο πλέον πώς θα είναι ο καιρός, αλλά τι θα προκαλέσει–, κατά τρόπον ώστε οι πολίτες και οι επιχειρήσεις να έχουν τη δυνατότητα να ενεργήσουν με ταχύτητα ανάλογα με τις προειδοποιήσεις, αναφέρεται σε έκθεση που συντάχθηκε υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Μετεωρολογίας (ΠΟΜ).
Η έκθεση επικεντρώνεται στα πρακτικά μέσα τα οποία καθιστούν τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης πιο αποτελεσματικά, ώστε να σώζουν ζωές και χρήματα.
«Τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης είναι απαραίτητα για την αποτελεσματική πρόληψη των καταστροφών και για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Η ετοιμότητα και η ικανότητα αντίδρασης την κατάλληλη στιγμή, στον σωστό τόπο, μπορεί να σώσει ζωές και να προστατεύσει μέσα επιβίωσης πληθυσμών παντού στον κόσμο», επιμένει ο γενικός γραμματέας του ΠΟΜ Πέτερι Τάαλας στο εισαγωγικό κείμενο της έκθεσης.
Και μένουν πολλά να γίνουν. «Μόνο το 40% από τα 138 μέλη του ΠΟΜ δηλώνουν ότι διαθέτουν συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης πολλαπλών κινδύνων. Αυτό σημαίνει ότι σε πλανητική κλίμακα, ένα άτομο στα τρία εξακολουθεί να μην έχει πρόσβαση σε έγκαιρες προειδοποιήσεις». Σήμερα, μόνο 75 μέλη του Οργανισμού (το 39%) έχουν δηλώσει ότι παρέχουν υπηρεσίες προειδοποίησης εντοπισμένες στις επιπτώσεις.
Λιγότεροι νεκροί, περισσότερες ζημιές
Αν και κατά τη διάρκεια των 50 τελευταίων ετών ο μέσος αριθμός των καταγεγραμμένων θανάτων για κάθε καταστροφή έχει μειωθεί κατά το ⅓, ο αριθμός των καταστροφών έχει πολλαπλασιαστεί επί πέντε και οι οικονομικές ζημίες επί επτά.
«Εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, η συχνότητα των ακραίων μετεωρολογικών και κλιματικών φαινομένων έχει αυξηθεί σε ένταση και σοβαρότητα, και οι ευάλωτες κοινότητες είναι αυτές που έχουν πληγεί περισσότερο. Ωστόσο, ένας άνθρωπος στους τρεις δεν έχει την κατάλληλη κάλυψη από συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης», σημειώνεται στην έκθεση, στην κατάρτιση της οποίας συνέβαλαν 16 οικονομικοί θεσμοί και διεθνείς οργανισμοί.
Το 2018, περί τα 198 εκατ. άνθρωποι υπήρξαν θύματα καταιγίδων, πλημμυρών, ξηρασιών και πυρκαγιών, και αναγκάστηκαν να προσφύγουν στη διεθνή ανθρωπιστική βοήθεια. Το 2030 ο αριθμός αυτός μπορεί να αυξηθεί κατά 50%, με κόστος 20 δισ. δολάρια κατ’ έτος.
Το προφανές είναι ότι οι φτωχές χώρες, και η αφρικανική ήπειρος ειδικότερα, είναι οι λιγότερο εφοδιασμένες, ακόμη κι αν γνωρίζουν ότι τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης θα πρέπει να είναι η απόλυτη προτεραιότητα.
Παρά την τεχνολογική πρόοδο στον τομέα της επικοινωνίας, η μετάδοση των προειδοποιήσεων παραμένει αναποτελεσματική σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες. Στην Αφρική, «αν και οι γνώσεις για τους κινδύνους και την πρόληψή τους βρίσκονται σε καλό επίπεδο, μόνο 44 στους 100 έχουν πρόσβαση στις έγκαιρες προειδοποιήσεις, στις χώρες όπου τα δεδομένα είναι διαθέσιμα», αναφέρεται στην έκθεση.
Οι ειδικοί προτείνουν την πραγματοποίηση επενδύσεων σε συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης κυρίως στην Αφρική και στη διασφάλιση ότι οι επενδύσεις αυτές επιτρέπουν την ταχεία μετάβαση από την προειδοποίηση στη δράση, αλλά ταυτόχρονα συνιστούν αποτελεσματικότερη εποπτεία της διαχείρισης των πόρων και της καλής λειτουργίας των εγκατεστημένων συστημάτων.
Στην έκθεση παρατίθεται σειρά παραδειγμάτων όπου τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης επιτρέπουν ταχύτερη κινητοποίηση, όπως το Μπαγκλαντές. Το σύστημα προειδοποίησης για τους κυκλώνες έχει επιτρέψει τη σημαντική μείωση του αριθμού των θανάτων και των οικονομικών συνεπειών, σε συνδυασμό με την κατάρτιση προγράμματος οικονομικής και ανθρωπιστικής βοήθειας στους πληγέντες πληθυσμούς.
Στην Ευρώπη η εγκατάσταση του συστήματος πληροφόρησης για τις δασικές πυρκαγιές –το οποίο έχει επεκταθεί στην Μέση Ανατολή και τη βόρεια Αφρική– επιτρέπει την αποφυγή οικονομικών απωλειών ύψους 255-375 εκατ. ευρώ ετησίως, με λειτουργικό κόστος μικρότερο των 2 εκατ. ευρώ.
Στην Αυστραλία, σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τα κύματα του καύσωνα, τα οποία ο ΟΗΕ θεωρεί ότι είναι μία από τις μεγαλύτερες απειλές στον κόσμο τις επόμενες δεκαετίες, επέτρεψε τη δραστική μείωση του ποσοστού θνητότητας.
- Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / ΕΚ.
