Οι 27 κατέληξαν σε ιστορική συμφωνία επί πακέτου 750 δισεκατομμυρίων ευρώ για την ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας μετά την κρίση της πανδημίας, συνοδευόμενου από έναν ευρωπαϊκό προϋπολογισμό για την περίοδο 2021-2027 ύψους 1.074 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Ακολουθούν τα βασικά σημεία σύμφωνα με το κείμενο των συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής.
Χρηματοδότηση μέσω δανεισμού
Το ταμείο ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης ύψους 750 δισεκατομμυρίων ευρώ (όλα τα ποσά αναφέρονται σε σταθερές τιμές του 2018, εκτός αν υπάρχει εξαίρεση) θα χρηματοδοτηθεί από δάνειο που θα λάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξ ονόματος της Ένωσης, σε μία άνευ προηγουμένου εξέλιξη.
Η εξουσία αυτή που δίδεται στην Κομισιόν θα είναι «περιορισμένη σε μέγεθος και διάρκεια». Η αποπληρωμή πρέπει να γίνει μέχρι το 2058 το αργότερο.
Δάνεια και επιχορηγήσεις
Συνολικά, 390 δισεκατομμύρια ευρώ θα διανεμηθούν στα κράτη μέλη μέσω επιχορηγήσεων και 360 δισεκατομμύρια μέσω αποπληρωτέων δανείων.
Ο κορμός των πόρων ανασυγκρότησης θα αφιερωθεί στη χρηματοδότηση μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων που θα καταρτιστούν από τα κράτη-μέλη (312,5 δισ. σε επιχορηγήσεις).
Το 70% των προβλεπόμενων επιχορηγήσεων από τα εθνικά προγράμματα ανασυγκρότησης θα διατεθούν την περίοδο 2021-2022, ανάλογα με κριτήρια «ανθεκτικότητας» (πληθυσμός, επίπεδο ανεργίας των τελευταίων 5 ετών). Το υπόλοιπο 30% θα διατεθεί το 2023 και θα ληφθεί υπόψη η απώλεια σε ΑΕΠ της περιόδου 2020-2021, που θα αποτελεί ευθεία συνέπεια της κρίσης του κορονοϊού.
Οι υπόλοιποι πόροι οικονομικής ανασυγκρότησης θα αφιερωθούν σε διάφορα προγράμματα που θα τελούν υπό την διαχείριση της ΕΕ, όπως η έρευνα (5 δισ.), η αγροτική ανάπτυξη (7,5 δισ.) ή το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (10 δισ.) που προορίζεται για τις πλέον καθυστερημένες στον τομέα της ενεργειακής μετάβασης περιοχές.
Μηχανισμός εγγυήσεων
Τα εθνικά προγράμματα ανασυγκρότησης θα αξιολογούνται από την Κομισιόν και στην συνέχεια θα επικυρώνονται με ενισχυμένη πλειοψηφία των 27 (55% των χωρών και 65% του πληθυσμού).
Εισάγεται μηχανισμός έκτακτης τροχοπέδησης, ο οποίος επιτρέπει σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη, που θεωρούν ότι οι στόχοι που έχουν τεθεί στα προγράμματα μεταρρυθμίσεων δεν εκπληρώνονται, να ζητήσουν την εξέταση του φακέλου στο πλαίσιο ευρωπαϊκής Συνόδου Κορυφής.
Σεβασμός του κράτους δικαίου
Στο κείμενο των συμπερασμάτων τονίζεται «η σημασία της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων» της Ευρωπαϊκής Ένωσης και «του σεβασμού του κράτους δικαίου».
Θα εισαχθεί ένα «καθεστώς αιρεσιμότητας». Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προτείνει μέτρα σε περίπτωση παραβιάσεων, που θα υιοθετούνται με ενισχυμένη πλειοψηφία.
Η Ουγγαρία και η Πολωνία, οι κυβερνήσεις των οποίων είναι υπόλογες απέναντι στις Βρυξέλλες για παραβιάσεις της ελευθερίας του Τύπου και του κράτους δικαίου, κατέβαλαν μεγάλες προσπάθειες για να καλλωπίσουν αυτήν την ρύθμιση.
Δαπάνες για το κλίμα
Οι δαπάνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να ευθυγραμμιστούν με τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα.
Η Ένωση θέτει ως στόχο να αφιερώσει το 30% των δαπανών στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός για την περίοδο 2021-2027, καθώς και το ταμείο ανασυγκρότησης, θα πρέπει να υπηρετούν το στόχο της κλιματικής ουδετερότητας το 2050 και τους στόχους μείωσης των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου μέχρι το 2030.
1.074 δισ. ευρώ
Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός 2021-2027 περιλαμβάνει ειδικό ταμείο 5 δισ. ευρώ για βοήθεια προς τις χώρες και τους τομείς που έχουν πληγεί περισσότερο από το Brexit. Περιλαμβάνει επίσης μέτρα ευελιξίας για την πολιτική της σύγκλισης (υποστήριξη στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές) και την Κοινή Αγροτική Πολιτική, ώστε τα κράτη μέλη να έχουν την δυνατότητα να συνεισφέρουν στην χρηματοδότηση αυτών των δύο ιστορικών πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η πολιτική σύγκλισης διαθέτει 330,2 δισ. ευρώ και η ΚΑΠ 336,4 δισ. (258,6 δισ. απευθείας συνεισφοράς και 77,8 δισ. για την αγροτική ανάπτυξη). Κονδύλια που προορίζονται για την πολιτική σύγκλισης και την ΚΑΠ περιλαμβάνονται και στο πακέτο της οικονομικής ανασυγκρότησης.
Νέοι ίδιοι πόροι
Για την αποπληρωμή του δανείου των 390 δισ. ευρώ του ταμείου ανασυγκρότησης, η ΕΕ θα αποκτήσει νέες πηγές εσόδων.
Σε πρώτο στάδιο θα θεσπισθεί φόρος για τα μη ανακυκλώσιμα πλαστικά από τις αρχές του 2021.
Η Κομισιόν έχει επιφορτιστεί με την παρουσίαση πρότασης για θέσπιση μηχανισμού προσαρμογής στα σύνορα (ανατιμολόγησης προϊόντων που έχουν παραχθεί μέσω πολύ ρυπογόνων διαδικασιών), καθώς και για τη θέσπιση φόρου επί των ψηφιακών κολοσσών. Και τα δύο μέτρα θα πρέπει να εφαρμοστούν το αργότερο μέχρι τις αρχές του 2023.
Τέλος, ζητείται από την Κομισιόν να εξετάσει νέα μεταρρύθμιση της αγοράς του άνθρακα, χωρίς χρονικό περιορισμό.
Αύξηση των επιστροφών
Παρά την επιμονή πολλών χωρών –ανάμεσά τους και η Γαλλία–, οι επιστροφές που χορηγούνται στις χώρες που κρίνουν ότι η συνεισφορά τους στην Ένωση είναι δυσανάλογα μεγάλη σε σχέση με ό,τι λαμβάνουν, διατηρούνται και αυξάνονται.
Ανάμεσα στις χώρες που θα επωφεληθούν από την αύξηση των επιστροφών οι τέσσερις που συνέπηξαν μέτωπο αντίστασης κατά του σχεδίου ανασυγκρότησης: Δανία, Ολλανδία, Αυστρία και Σουηδία. Οι επιστροφές για τη συνολική τους συμβολή στον προϋπολογισμό 2021-2027 ανέρχονται σε 377 εκατ. (σταθερές τιμές 2020) για τη Δανία (αύξηση 91%), 1,92 δισ. για την Ολλανδία (+22%), 565 εκατ. για την Αυστρία (+138%) και 1,07 δισ. για τη Σουηδία (+34%).
Η επιστροφή της Γερμανίας, ύψους 3,67 δισ. ευρώ, παρέμεινε σταθερή.
- Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / ΕΚ.
