Με χιλιάδες εκδηλώσεις, παραστάσεις, ξεναγήσεις, εκθέσεις, καλλιτεχνικές εγκαταστάσεις το Βερολίνο γιορτάζει σήμερα τα 30 χρόνια από την Πτώση του Τείχους. Στη γερμανική πρωτεύουσα αναμένονται τουλάχιστον 1 εκατ. επισκέπτες, ωστόσο η διάθεση για γιορτή μάλλον δεν είναι δεδομένη.
Οι Βερολινέζοι έζησαν για χρόνια στον απόηχο και τη δυναμική της πτώσης του Τείχους που χώριζε την πόλη τους (και τον κόσμο) στα δύο.
Μια πόλη περιορισμών και απαγορεύσεων εξελίχθηκε μέσα σε 30 χρόνια σε κέντρο ελεύθερης έκφρασης, καλλιτεχνικής δημιουργίας, καινοτομίας, ανοχής στο διαφορετικό. Δεν θα μπορούσε ίσως κανείς να φανταστεί μεγαλύτερη δικαίωση για την ιστορία της πόλης. Η φετινή επέτειος, ωστόσο, δεν θυμίζει σε τίποτα την παλιά ευφορία. Αντιθέτως, φέρνει μαζί της μια μελαγχολία, και δεν φταίει για αυτό ο βροχερός καιρός των ημερών.
Η Πτώση του Τείχους που βρήκε τόσα εκατομμύρια Γερμανών, και όχι μόνο, να γιορτάζουν τη νέα πραγματικότητα, να βλέπουν το μέλλον της Ευρώπης και του κόσμου με μεγαλύτερη αισιοδοξία, φέτος επισκιάζεται τόσο από την εσωτερική όσο και από τη διεθνή κατάσταση. Η Γερμανία σε διαρκή πολιτική κρίση. Η ακροδεξιά σε άνοδο. Ο λαϊκισμός σε πρωτοφανή απήχηση. Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Ένωση, το εγχείρημα ειρήνης και σύμβολο επιτυχίας της μεταπολεμικής συνεργασίας των κρατών, περιμένει την αποχώρηση ενός από τα ισχυρότερα μέλη της, της Βρετανίας. Οι ΗΠΑ επιμένουν στο «Πρώτα η Αμερική» και η Ρωσία επαναδιεκδικεί δυναμικά τον διεθνή της ρόλο. Οι ηγέτες των χωρών του Ψυχρού Πολέμου είναι κραυγαλέα απόντες από τον φετινό εορτασμό. Ίσως επειδή κάποια στοιχεία του Ψυχρού Πολέμου είναι και πάλι κραυγαλέα παρόντα.
«Το πνεύμα της αισιοδοξίας που είδαμε πριν από 30 χρόνια, ακόμη και πριν από 10, δεν είναι σήμερα αντιληπτό», δήλωσε πριν από λίγες μέρες ο υπουργός Πολιτισμού του Βερολίνου Κλάους Λέντερερ, το γραφείο του οποίου είναι αρμόδιο για τις επετειακές εκδηλώσεις. Παρ’ όλα αυτά η πόλη δεν τσιγκουνεύτηκε: Περισσότερα από 10 εκατ. ευρώ κόστισαν οι εκδηλώσεις αυτών των ημερών, εκ των οποίων τα 2,5 αφορούν υποδομές και μέτρα ασφάλειας. «Η διάθεση είναι κάπως στοχαστική, αλλά σίγουρα γιορτάζουμε. Κοιτάζουμε από κοινού πίσω στην ιστορία και συζητούμε για το μέλλον», έσπευσε να καθησυχάσει ο Κλάους Λέντερερ.
(Φωτ.: EPA / Friedemann Vogel)
Σε μια προσπάθεια να δώσει στην επέτειο ακόμη πιο συμβολικό χαρακτήρα, ο ομοσπονδιακός υπουργός Εξωτερικών Χάικο Μάας σε άρθρο του που δημοσιεύθηκε σε ευρωπαϊκές εφημερίδες έγραψε ότι αυτές οι μέρες αποτελούν μια ευκαιρία «να υπενθυμίσουμε στην Ευρώπη γιατί χρειάζεται να μείνει ενωμένη, ενώπιον αναδυόμενων γεωπολιτικών εντάσεων ανά τον κόσμο». Παραινέσεις από μεμονωμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες «φτάνουν σε μη ακούοντα ώτα» στη Μόσχα, στο Πεκίνο και, δυστυχώς όλο και περισσότερο, στην Ουάσινγκτον. «Είναι μόνο η φωνή της Ευρώπης που διαθέτει αποφασιστική βαρύτητα. Για αυτό και η μονομερής δράση σε εθνικό επίπεδο θα πρέπει να αποτελεί ταμπού για την Ευρώπη», τόνισε ο υπουργός.
Η 25η επέτειος από την Πτώση του Τείχους το 2014 είχε θέσει στο επίκεντρο τους ηγέτες των χωρών που πρωταγωνίστησαν στα γεγονότα. Παρόντες, ο Μπαράκ Ομπάμα και ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. Αυτή τη φορά οι διοργανωτές, αντιλαμβανόμενοι τα σημεία των καιρών, θέτουν στο προσκήνιο την ίδια την Ευρώπη, αλλά και πάλι περιορίζουν σημαντικά την πολιτική διάσταση των εκδηλώσεων.
Την ατμόσφαιρα απαισιοδοξίας επιβεβαιώνουν πια και οι πλέον αρμόδιοι. Πριν από λίγους μήνες ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες έκανε λόγο για «επιστροφή του Ψυχρού Πολέμου», ενώ ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, ένας από τους πρωταγωνιστές του 1989, σε πρόσφατο άρθρο του στην εφημερίδα Izvestia προειδοποιούσε για δύο επικίνδυνες τάσεις της εποχής: την περιφρόνηση προς το διεθνές δίκαιο και την στρατιωτικοποίηση της παγκόσμιας πολιτικής. Καλούσε μάλιστα Μόσχα και Ουάσινγκτον να καθίσουν και πάλι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Όλα αυτά ρίχνουν βαριά την σκιά τους στη φετινή επέτειο, όσο και αν το Βερολίνο επιμένει πεισματικά να προβάλλει σχεδόν αυτάρεσκα τις μοναδικότητές του. Το βέβαιο είναι ότι όσοι επισκεφθούν αυτές τις μέρες την γερμανική πρωτεύουσα δεν θα απογοητευθούν. Ανάμεσα στα πάρτι, στην μπίρα, στις ιστορικές εκδηλώσεις και στα καλλιτεχνικά δρώμενα, το πνεύμα συμφιλίωσης και κοινού οραματισμού για το μέλλον, μπορεί να χάνεται στις συνόδους των ηγετών, αλλά παραμένει ακόμη ζωντανό στις συναντήσεις των πολιτών.
- Με πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
