Αν δεν υπήρχε η τραγωδία της απώλειας ανθρώπινων ζωών και της αποκάλυψης –για άλλη μια φορά– της τουρκικής βαρβαρότητας, θα παρακολουθούσαμε μια ενδιαφέρουσα επιθεώρηση με πολύ γέλιο. Θα τα είχε όλα: την κωμωδία των αλλοπρόσαλλων δηλώσεων Τραμπ και Ερντογάν που παραπέμπουν σε ανθρώπους που χρήζουν ιδιαίτερης παρακολούθησης, την τραγωδία μιας χώρας όπως η Ελλάδα που νομίζει πως παρακολουθεί πολεμική ταινία στον ελληνικό κινηματογράφο των χρόνων της δικτατορίας, αλλά και την ύβριν των ηγετών Τουρκίας και ΗΠΑ, πρωτίστως, αλλά και άλλων δυνάμεων που εμπλέκονται στο συριακό δράμα.
Για τις ΗΠΑ είναι ατύχημα να έχουν σε μια τέτοια κρίσιμη στιγμή πρόεδρο με τα χαρακτηριστικά του Τραμπ.
Την ώρα που στέλνει τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησής του και τον υπουργό των Εξωτερικών στην Άγκυρα για συνομιλίες, δίνει στη δημοσιότητα επιστολή του στον Τούρκο πρόεδρο στην οποία τον αποκαλεί ανόητο. Η πληρωμένη απάντηση του Ερντογάν ήρθε αμέσως: «Πέταξα την επιστολή στο καλάθι των αχρήστων».
Αυτός είναι ένας διάλογος ηγετών από τους οποίους εξαρτάται η ειρήνη στην περιοχή. Πιο χαμηλά δεν γίνεται. Ή μάλλον γίνεται, αν ο Τραμπ επανεκλεγεί.
Η επίσκεψη Πενς και Πομπέο στην Άγκυρα κατέληξε σε συμφωνία. Όλες οι εκτιμήσεις συγκλίνουν πως κερδισμένος από τη συμφωνία είναι ο Ερντογάν.
Η Τουρκία, πράγματι, ικανοποίησε τα περισσότερα, αν όχι όλα, από όσα επεδίωκε:
- Καταρχάς, όλο το πνεύμα και το γράμμα της Συμφωνίας (άρθρα 2, 5, 7, 10, 11) προβλέπουν την παραμονή της Τουρκίας στα εδάφη όπου εισέβαλε.
- Οι Κούρδοι θα αποσυρθούν σε βάθος 32 χιλιομέτρων από τα σύνορα (άρθρο 9. Τα 32 χλμ δεν αναφέρονται ρητά).
- Για να αποσυρθούν, οι επιχειρήσεις θα σταματήσουν 120 ώρες (άρθρο 11).
- Η ασφαλής ζώνη θα επιβληθεί κατά κύριο λόγο από τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις (The safe zone will be primarily enforced by the Turkish Armed Forces). Τι ακριβώς σημαίνει αυτό; (άρθρο 10)
- Θα συλλεγούν τα βαρέα όπλα του YPG (κάτι που δήλωσε ο Τραμπ ότι θα έπρεπε να κάνουν οι Αμερικανοί) και θα καταστραφούν οι οχυρώσεις τους. (άρθρο 9).
- Την υπόθεση του ISIS αναλαμβάνουν Τουρκία και ΗΠΑ (άρθρο 5).
- Η Τουρκία ανέλαβε ορισμένες ανθρωπιστικές υποχρεώσεις, αλλά ανθρωπισμός και Τουρκία είναι έννοιες αντίθετες (άρθρα 3, 4, 5, 7, 8).
Σε όλα όσα περιγράφονται παραπάνω, η Συμφωνία είναι σαφής. Τα μέρη, πάντα, δεσμεύονται από το γραπτό μέρος των Συμφωνιών. Τα υπόλοιπα είναι έπεα πτερόεντα.
Ο πόλεμος είναι τραγωδία. Το απόλυτο κακό. Καταλαβαίνω τους Κούρδους να θέλουν να σώσουν τις ζωές τους και όσα δημιούργησαν στη Βόρεια Συρία. Αλλά αν επρόκειτο να αποδεχθούν όσα συμφωνήθηκαν γιατί δεν αποσύρονταν από τις περιοχές πριν εισβάλει η Τουρκία; Θα είχαν σωθεί τόσοι άνθρωποι.
Το βασικό ερώτημα είναι αν οι ΗΠΑ έχουν πολιτική ή ολόκληρο το σύστημα έχει αφεθεί στα χέρια ενός ιδιοτελούς προέδρου. Είναι αδύνατον να πιστέψει η ανθρωπότητα ότι οι τύχες της εξαρτώνται από τη βούληση ενός μόνο ανθρώπου, και την κατάσταση της υγείας του.
Οι Ρώσοι εδραιώνονται σε μια περιοχή σημαντικού ενδιαφέροντος ως η κυρίαρχη δύναμη. Και οι ΗΠΑ αποχωρούν με μια λογική που εξυπηρετεί αποκλειστικά τα προσωπικά συμφέροντα του προέδρου τους και όχι τα εθνικά αμερικανικά συμφέροντα.
Τα όσα λέει ο Ερντογάν ότι στοχεύει με την εισβολή είναι προφάσεις που κρύβουν τον πραγματικό στόχο. Ποιος είναι ο πραγματικός στόχος; Αμφισβήτηση της Λοζάνης και επέκταση του τουρκικού ελέγχου σε περιοχές που ανήκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Είναι ο γνωστός ως «Τουρκικός Εθνικός Όρκος» του 1920 για σταδιακή κατάκτηση απολεσθέντων περιοχών (Κιρκούκ, Χαλέπι, Μοσούλη, Θεσσαλονίκη), όπως απεικονίζονται στο χάρτη που βρίσκεται αναρτημένος στο γραφείο του υπουργού άμυνας της χώρας Χουλουσί Ακάρ.
Είναι τέτοια η παθιασμένη επιθυμία του Ερντογάν και της ομάδας που τον ακολουθεί να πετύχουν τους μαξιμαλιστικούς στόχους τους, τέτοια η υπέρμετρη φιλοδοξία τους που τους οδηγούν στην ύβριν. Και την ύβριν την τιμωρούν οι Θεοί.
Αδιαφορώντας για τους πάντες, ο Ερντογάν σπέρνει το θάνατο στη Συρία. Βρίσκεται σε παράκρουση. Η μακρόχρονη εξουσία τον έκανε να συμπεριφέρεται σαν μαινάδα σε έκσταση. Είναι αλαζόνας και το διακηρύττει. Θα έρθει η ώρα που θα πληρώσει το ακριβό τίμημα. Οι αρχαιοελληνικές τραγωδίες πέρασαν στην ιστορία της ανθρωπότητας για τη δικαίωσή τους.
Σε βακχική έκσταση βρίσκεται και ο Αμερικανός πρόεδρος ο οποίος είναι αδύνατον να αντιληφθεί κανείς τι θέλει. Ασχολείται με σύνθετα ζητήματα τα οποία αγνοεί, έχει ευνουχίσει το όποιο επιτελείο του απέμεινε, και δείχνει άνθρωπο σε παράκρουση.
Την κατάστασή του επιδείνωσε η υπερψήφιση ψηφίσματος από την αμερικανική Βουλή που καταδικάζει την αποχώρηση των αμερικανών στρατιωτών από τη Συρία, το οποίο ψήφισαν και 129 βουλευτές του κόμματός του. Οι Αμερικανοί βουλευτές δεν ψηφίζουν επειδή διάβασαν εφημερίδες. Κάποια λόμπι που ενοχλήθηκαν από την πολιτική του Τραμπ δραστηριοποιήθηκαν και φρόντισαν να του μεταφέρουν τη δυσαρέσκειά τους.
Όλα αυτά, όμως, μας ενδιαφέρουν και ως Ελλάδα, η οποία στο θέμα της ασφάλειάς της μοιάζει με καράβι αφημένο στο πέλαγος. Η βασική επωδός της είναι η στρατηγική ψυχραιμία, που μάλλον πρέπει να σημαίνει πως δεν κάνουμε τίποτε και περιμένουμε.
Η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα ασφάλειας και δεν μπορεί να συνεχίσει να πορεύεται έτσι. Κάτι πολύ σοβαρό πρέπει να γίνει. Καλές οι συμμαχίες και οι συνεργασίες, αλλά την κρίσιμη ώρα θα πρέπει να μπορεί να προβάλλει μόνη της σκληρή αποτρεπτική ισχύ. Και στο παραδοσιακό στρατιωτικό μέτωπο και στα μέτωπα που διαμόρφωσαν οι νέες τεχνολογίες.
Και κάτι τελευταίο. Με ευθύνη βεβαίως της ηγεσίας του, ο τουρκικός λαός δείχνει ακραίως επιθετικά εθνικιστικά χαρακτηριστικά. Κάποιο μήνυμα θα πρέπει να σταλεί από τη διεθνή κοινότητα.
