Την πρώτη Κυριακή του Ιουλίου του 1822 η μοναχή της Μονής Κεχροβουνίου, Πελαγία, είδε στον ύπνο της μια γυναίκα «η οποία έλαμπε περισσότερο και από τον ήλιο» να την προστάζει να συναντήσει τον πρόκριτο του νησιού Σταματέλλο Καγκάδη και να του μεταφέρει ότι θα πρέπει «να ξεχώσει τον ναό της» που ήταν θαμμένος στο χωράφι του Αντώνη Δοξαρά, κοντά στη Χώρα. Επίσης, να ανακαινιστεί ο ναός και ο ίδιος ο πρόκριτος να έχει την ευθύνη της επίβλεψης.
Η μοναχή δεν ανέφερε πουθενά το όραμά της στην αρχή. Την επόμενη Κυριακή και την ίδια ώρα η ίδια γυναίκα εμφανίστηκε στην Πελαγία και της ζήτησε να μην αποκρύψει αυτή τη φορά το όραμά της προσθέτοντας ότι για τα έξοδα της ανέγερσης «θα φρόντιζε η ίδια».
Η Πελαγία για δεύτερη φορά αγνόησε την προτροπή της γυναίκας. Την τρίτη Κυριακή, επίσης την ίδια ώρα, η γυναίκα, «άγρια και φοβερή» αυτή τη φορά, την απείλησε πως αν και τότε δεν πήγαινε στον πρόκριτο, θα έσβηνε το όνομά της από το βιβλίο της ζωής. Έπειτα από τις εμφανίσεις που έγιναν στις 9, στις 16 και στις 23 Ιουλίου, η μοναχή φανέρωσε το όραμά της στην ηγουμένη της μονής Μελανθία, η οποία την συμβούλεψε να πάει στον πρόκριτο Καγκάδη. Αυτός με τη σειρά του την έστειλε στον μητροπολίτη. Ο δεσπότης τότε συγκάλεσε στον μητροπολιτικό ναό των Παμμεγίστων Ταξιαρχών σύναξη προκρίτων και κληρικών, με στόχο να συμβάλουν όλοι στην εύρεση και ανέγερση του ναού.
Τον Σεπτέμβριο του 1822 άρχισαν οι ανασκαφές στο σημείο που είχε υποδειχθεί. Έπειτα από μέρες ήρθαν στο φως ερείπια που, όπως προέκυψε, ανήκαν στον Ναό του Ιωάννη του Προδρόμου και της Θεοτόκου. Η εικόνα της Παναγίας όμως δεν είχε βρεθεί. Εκείνη την εποχή το νησί δοκιμαζόταν από «πανώλη», μια ασθένεια «πολύν θάνατο φέρουσα». Από πανώλη αρρώστησε και η σύζυγος του Καγκάδη. Τότε άρχισε ο δεύτερος κύκλος των εργασιών, οπότε εντοπίστηκε ένα πηγάδι. Κατά τις εργασίες στον Ναό της «Ζωοδόχου Πηγής» (ονομάστηκε έτσι από το νερό που πήγαζε εκεί), στις 30 Ιανουαρίου 1823 η σκαπάνη ενός εργάτη χτύπησε σε ξύλο. Ήταν η εικόνα της Παναγίας και του Αρχαγγέλου Γαβριήλ. Η πανώλη άρχισε να υποχωρεί. Οι πρόκριτοι, ο κλήρος και ο λαός αποφάσισαν τότε να κτίσουν το ναό με μάρμαρα από τη Δήλο, πολλούς εργάτες αλλά και πολλά χρήματα. Η ανέγερση ολοκληρώθηκε το 1826, ενώ το 1880 αποπερατώθηκαν οι εργασίες κατασκευής του συνόλου του κτηριακού συγκροτήματος της Μεγαλόχαρης.
Η εύρεση της εικόνας μετά το ξέσπασμα της Επανάστασης του 1821 ερμηνεύτηκε από πολλούς ως θεϊκό σημάδι.
Ο Κωνσταντίνος Οικονόμου, ο εξ Οικονόμων, γράφει: «Τότε δε κατ’ αρχήν του Αγώνος η εικών του Ευαγγελισμού επιφανείσα πολλάς τοις αγωνιζομένοις επώμβισεν ελπίδας χρηστάς, οίον βεβαίαν την επιτυχίαν του Αγώνος».
- Πηγή: ikivotos.gr / Ελένη Χριστοδουλοπούλου.
