Η Προκυμαία της Σμύρνης, ένα σύμβολο προόδου και μεγαλείου

Τη σημασία της Σμύρνης ως διαμετακομιστικού κέντρου και κόμβου του διεθνούς εμπορίου στην ανατολική Μεσόγειο ως και τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα «φωτίζει» το δίτομο έργο Η Προκυμαία της Σμύρνης. Ανιχνεύοντας ένα σύμβολο προόδου και μεγαλείου, των Γιώργου Πουληµένου-Αχιλλέα Χατζηκωνσταντίνου, που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καπόν.

Τα δύο βιβλία παρουσιάζουν με πρωτότυπο και εποπτικό τρόπο το «Κε», τη μήκους τριών και πλέον χιλιομέτρων Προκυμαία της Σμύρνης, ως ένα ενιαίο αρχιτεκτονικό, τοπογραφικό και ιστορικό σύνολο.

Μπορεί τα πάντα στη Σμύρνη να έχουν αλλάξει, όμως, εκείνη συνεχίζει να επιζεί στη συλλογική μνήμη μέσα από τη μελέτη της ιστορίας της. Έναν νοερό περίπατο σε ένα εμβληματικό τμήμα της, το θρυλικό «Κε», προσφέρει αυτό το βιβλίο, ζωντανεύοντας μέσα από τις σελίδες του την οριστικά χαμένη «χρυσή εποχή» της Σμύρνης.

Το «Κε» ήταν «συνώνυμο της προόδου, του κοσμοπολιτισμού και της ευμάρειας των κατοίκων της» κατά τα 47 χρόνια που μεσολάβησαν από την ολοκλήρωσή του (Αύγουστο του 1875-Σεπτέμβριο του 1922). Όμως, ακριβώς τότε η εικόνα αυτή έμελλε να αλλάξει βίαια, με την τραγική κατάληξη του ελληνοτουρκικού πολέμου, την ανακατάληψη της Σμύρνης από τον τουρκικό στρατό και τη μεγάλη πυρκαγιά που ακολούθησε. Μεγάλο μέρος των κτισμάτων της Προκυμαίας χάθηκε ανεπιστρεπτί και ό,τι είχε «επιζήσει έπεσε μοιραία, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, θύμα της νέας ανοικοδόμησης της πόλης ως σύγχρονης Ιζμίρ».

Η παρούσα έκδοση αποτελεί τον καρπό πολυετούς έρευνας των συγγραφέων, οι οποίοι αξιοποίησαν το σύνολο των διαθέσιμων πηγών (βιβλιογραφία, Τύπο, φωτογραφίες, χάρτες, εμπορικούς οδηγούς κ.ά.) στην Ελλάδα και διεθνώς. Μελετήθηκαν εκατοντάδες καρτ-ποστάλ και πανοράματα, όπου αποτυπώνονται τα μεγαλοπρεπή ιδιωτικά μέγαρα, θέατρα, καφέ, προξενεία, λέσχες και ξενοδοχεία του «Κε», καθώς και η ζωηρή κίνηση του λιμανιού.

Πρόκειται για τις διαφορετικές πτυχές του δημόσιου και ιδιωτικού βίου της Σμύρνης, μιας σημαντικής πόλης-κόμβου, που αν και βρισκόταν στην Ανατολή «ανέπνεε για αιώνες τον αέρα της Δύσης». Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ιστορία των ενοίκων του «Κε», που αποτελούσαν μέλη μιας δυναμικής, πολυεθνικής κοινωνίας.

Με βάση τα παραπάνω, το καθένα από τα 200 και πλέον κτίσματα που καταγράφηκαν μελετήθηκε και σχεδιάστηκε ξεχωριστά, ενώ με τη χρήση ψηφιακής τεχνολογίας επιχειρήθηκε για πρώτη φορά μια συνολική ανασύσταση του παραλιακού μετώπου της Σμύρνης, που συμπληρώνεται με πλούσιο φωτογραφικό υλικό.

• Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Ε.Μ.