Φίλωνα Κτενίδη, «Η πρόσφυξ Παναγία»

Δεκάδες χιλιάδων Ποντίων ζουν στην Ελλάδα, που κάποτε, πριν ν’ αφήσουν τον τόπο τους, είχαν προσκυνήση την Μεγαλόχαρη, την «Παναγίαν τη Σουμελά».

Εκατοντάδες χιλιάδων είναι οι Πόντιοι, που πιστοί στους θρύλους και τας παραδόσεις της ιδιαιτέρας των πατρίδος, θα υπεβάλλοντο σε οποιανδήποτε ταλαιπωρίαν και θυσίαν, για να μπορέσουν να πάνε να προσκυνήσουν την θαυματουργό τους Παναγία, την Παναγία της Σουμελά, που την είχαν ως σύμβολο Θρησκείας και Έθνους μαζύ.

Αλλά και πολλές χιλιάδες Ελλήνων θα έτρεχαν να επικαλεσθούν την χάρη και την βοήθειά Της αν ήξεραν πού θα μπορούσαν να την προσκυνήσουν.

Αν εμείς οι Πόντιοι θέλωμε να είμεθα, πραγματικά, συνεπείς με τας παραδόσεις και την ιστορία μας, οφείλομεν να φροντίσωμεν να βρούμε σε κάποιο βουνό της Ελλάδος μια τοποθεσία που να υπενθυμίζει έστω και αμυδρώς την γραφική, υποβλητική και επιβλητική μεγαλοπρέπεια του όρους του Μελά, όπου να ιδρύσωμε, έναν –έστω και εν μικρογραφία– ναόν της Παναγίας Σουμελά και μερικά κελλιά για τους καλογήρους που θα ήθελαν ν’ αφιερωθούν στην λατρεία της Μεγαλόχαρης.

Η ανέγερσις ενός τοιούτου, μικροσκοπικού έστω, μοναστηρίου της Σουμελάς της Παναγίας, εις τον ναόν του οποίου θα εύρισκε την ιεράν της στέγην η πρόσφυξ Παναγία μας, θα έδιδε την δυνατότητα εις τους απανταχού Ποντίους να επαναλάβουν το καθιερωμένο προγονικό προσκύνημα του Δεκαπενταύγουστου και του Εννεαημέρου.

Αλλά και αν αι βουλαί του Κυρίου θα επεφύλασσον εις τας μελλούσας γενεάς, να επιστρέψουν μίαν ημέραν εις τας προγονικάς των εστίας, θα είχον ως Οδηγόν και Συμπαραστάτιδα την Μεγαλόχαρη, που είχε συμμερισθή μαζύ μ’ εμάς την προσφυγιά μας και που της προσφέραμε την λατρεία μας στο «προσωρινό» της ενδιαίτημα.

Εφ’ όσον ημείς οι Πόντιοι, με την ζωντάνια μας, δεν πρόκειται ν’ αποτελέσωμε υλικόν δια την Ιστορίαν και τα Μουσεία, ενωρίτερα από άλλους, δεν είνε λογικόν και δεν είνε πρέπον, η «Παναγία τη Σουμελά» που συνδέεται αρρήκτως με την ψυχή και την καρδιά μας, που ζει ανάμεσά μας, να έχη την θαυματουργό και αγία Εικόνα της, μεταξύ των νεκρών αναμνήσεων ενός Μουσείου, έστω και Βυζαντινού.

Έχομε πλήρη επίγνωσιν ότι η ίδρυσις του Ιερού τούτου θα απαιτήση και χρήματα πολλά και χρόνον πολύν.

Αλλά αυτό δεν πρέπει να αποκαρδιώση κανέναν. Μέχρι δε της απαρχής της πραγματοποιήσεως του ιερού τούτου καθήκοντος, θα έπρεπε η ιερά Εικών της Παναγίας Σουμελά, να εκτεθή εις προσκύνημα, εκ περιτροπής, εις διαφόρους ναούς ποντιακών μεγαλοχωρίων και μεγάλων συνοικισμών πόλεων.

Το τοιούτον όχι μόνον θα εξυπηρέτει τον θρησκευτικόν ζήλον των χριστιανών, αλλά ίσως να συνετέλει και εις το να συγκεντρωθούν τα πρώτα κεφάλαια δια την ίδρυσιν της νέας Μονής Παναγίας Σουμελά.

Η Ποντιακή Εστία έχει τας στήλας της εις την διάθεσιν όλων εκείνων που θα ήθελαν να πουν την γνώμη τους επί του θέματος τούτου.

Φίλων Κτενίδης

• Πηγή: Ποντιακή Εστία, έτος Α’, Ιούλιος-Αύγουστος 1950, τχ 7-8, πανηγυρική έκδοσις, σ. 473.