Δεν είναι λίγες οι φορές που η ελληνική εξωτερική πολιτική θυμίζει το ανέκδοτο με τον ναυαγό, ο οποίος προσευχόταν να τον βοηθήσει ο Θεός. Πέρασαν τρία πλοία στο μέσο του ωκεανού και τα έδιωχνε φωνάζοντας: «Φύγετε! Δεν σας χρειάζομαι! Θα με βοηθήσει ο Θεός». Όταν τελικά πνίγηκε και συνάντησε τον Θεό εκ του σύνεγγυς, του εξέφρασε το παράπονό του γιατί δεν τον βοήθησε. Τότε ο Θεός του απάντησε:
«Μα σου έστειλα τρία πλοία. Τι άλλο να έκανα;».
Κάπως έτσι κινούμαστε και με γνώμονα την εξωτερική πολιτική μας: «Δεν έχουμε συμμάχους», «Δεν μας αγαπάει κανείς», «Εμείς δίνουμε ολόκληρη Σούδα και οι Αμερικανοί αρνούνται να μας δώσουν την Κωνσταντινούπολη» και άλλα πολλά παραπονιάρικα… Αναμφίβολα το ενδοσυμμαχικό δούναι και λαβείν μεταξύ Αθήνας και Ουάσινγκτον δεν είναι ισορροπημένο και αντικατοπτρίζει πλήρως πόσο σημαντικός εταίρος είναι ο ένας για τον άλλον.
Δυστυχώς, τα φοβικά σύνδρομα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής έχουν κυριαρχήσει και στην περίπτωση των κοιτασμάτων της Ανατολικής Μεσογείου και στην ενισχυόμενη τριμερή συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ. Ζητάμε αλλά φοβόμαστε να δώσουμε, και όταν οι άλλοι δεν δίνουν, εκφράζουμε τα παράπονά μας. Υπονοούμε την αλλαγή των κανόνων εμπλοκής εκ μέρους των ισραηλινών, ιταλικών και γαλλικών πλοίων που επιχειρούν στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά εμείς παντελώς απόντες.
Αν υπάρχει σχεδιασμός της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής ώστε να αποφευχθεί η κλιμάκωση με διακύβευμα να κερδηθεί χρόνος, τότε ανασκευάζω αμέσως. Ωστόσο, ας μου επιτραπεί να έχω τις αμφιβολίες μου.
- Τον Αύγουστο του 2010 ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου καθίσταται ο πρώτος ο οποίος επισκέπτεται την Ελλάδα. Κατά τη διήμερη επίσκεψή του, σε μια προσπάθεια άρσης των συνεπειών από την πλήρη διάρρηξη των τουρκοϊσραηλινών σχέσεων, ο Νετανιάχου προχωρά στην υπογραφή σειράς συμφωνιών με τον Έλληνα πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου και συζητούν την πιθανότητα περαιτέρω ενίσχυσης της διμερούς στρατιωτικής και βιομηχανικής συνεργασίας.
- Τον Ιανουάριο του 2012 ενισχύονται περαιτέρω οι ελληνοϊσραηλινές σχέσεις με την υπογραφή συμφωνίας στον τομέα της αμυντικής συνεργασίας, κατά την επίσκεψη του Ισραηλινού υπουργού Άμυνας Έχουντ Μπάρακ στην Ελλάδα, ο οποίος δήλωσε ότι «παραμένουμε προσηλωμένοι στη δουλειά από κοινού με σκοπό την εμβάθυνση των σχέσεών μας στους τομείς της άμυνας και της ασφαλείας. Οφείλουμε να προετοιμαζόμαστε για πάσης φύσεως εξελίξεις σκεπτόμενοι σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα και στη δράση από κοινού».
- Τον Οκτώβριο του 2013, στο πλαίσιο του Διακυβερνητικού Συμβουλίου (G2G, Government-to-Government) Ελλάδος και Ισραήλ στην Ιερουσαλήμ, υπεγράφησαν δέκα συμφωνίες συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας, της επιστήμης, της τεχνολογίας, του πολιτισμού και της εκπαίδευσης.
- Τον Μάρτιο του 2016 θεσπίζονται οι ετήσιες σύνοδοι μεταξύ Ελλάδος-Κύπρου-Ισραήλ.
- Τον Δεκέμβριο του 2016 λαμβάνει χώρα τριμερής συνάντηση Ελλάδος-Κύπρου-Ισραήλ στην Ιερουσαλήμ, με αντικείμενο την κατασκευή και την προώθηση της πρότασης ενός πετρελαιαγωγού από το Ισραήλ στην Ελλάδα και έπειτα στην Ιταλία και τη Βουλγαρία. Το κόστος θα αγγίξει τα 6,7 δισ. δολάρια με προοπτική ολοκλήρωσης το 2025. Τον Ιούνιο του 2017 οι σχετικές συνομιλίες επαναλήφθηκαν στη Θεσσαλονίκη και υπήρξε συμφωνία ορισμού κοινών ομάδων δράσης για την υλοποίηση του έργου.
- Τον Νοέμβριο του 2017 Πάνος Καμμένος και Άβιγκντορ Λίμπερμαν συναντιούνται στην Αθήνα και συμφωνούν για τη διεύρυνση της στρατιωτικής συνεργασίας Ελλάδος και Ισραήλ. Ακολουθεί τριμερής συνεργασία των υπουργών Άμυνας Ελλάδος, Ισραήλ και Κύπρου, καθώς και αντίστοιχη συνεργασία των υπουργών Άμυνας Ελλάδος, Αιγύπτου και Κύπρου τον Δεκέμβριο του 2017.
- Κατά τα τελευταία έτη, Ισραήλ και Ελλάδα διεξάγουν κοινές στρατιωτικές ασκήσεις όπως η «Blue Flag», ο «Ηνίοχος» και η «Noble Dina».
Ενδιαμέσως των ανωτέρω, υπήρξαν πολλές διερευνητικές συζητήσεις για την κατασκευή αγωγών που θα συνδέουν τα ισραηλινά κοιτάσματα με την Ελλάδα και τις ευρωπαϊκές αγορές. Έχει υλοποιηθεί κάτι προς αυτή την κατεύθυνση; Πριν από λίγες ημέρες, Ισραήλ και Αίγυπτος υπέγραψαν συμφωνία ύψους 15 δισ. δολαρίων για εξαγωγές ισραηλινού φυσικού αερίου στην Αίγυπτο.
«Συν Αθηνά και χείρα κίνει» έλεγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι. Είναι επιβεβλημένη η χάραξη μιας συντεταγμένης στρατηγικής με άξονα την άρση των αδιεξόδων όσον αφορά την προσέγγιση της Ανατολικής Μεσογείου, τόσο διπλωματικά όσο και επιχειρησιακά. Οι ευκαιρίες δίνονται, αλλά οφείλουμε να τις εκμεταλλευτούμε. Πρέπει «να βγούμε εμείς οι ίδιοι μπροστά», αν θέλουμε να ενδιαφερθεί κάποιος για εμάς. Κανείς δεν πρόκειται να μας βοηθήσει μονάχα επειδή έχουμε δίκαιο ή επειδή είμαστε κληρονόμοι ενός σπουδαίου αρχαίου πολιτισμού. Πρέπει πρώτα να αποδείξουμε ότι αξίζουμε την ελευθερία και ότι μπορούμε να την εξασφαλίσουμε.
Παρεμπιπτόντως, κάπως έτσι αναγιγνώσκονται τα πράγματα και στο πεδίο της οικονομίας.
