Σε κλίμα συγκίνησης άρχισε το πρωί στο Κοιμητήριο Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, στη Λευκωσία, η εκταφή των εξ Ελλάδος πεσόντων της ακταιωρού «Φαέθων» που είχε βυθιστεί στις 8 Αυγούστου 1964 από τουρκικά αεροσκάφη με βόμβες ναπάλμ.
Οι Τούρκοι είχαν βομβαρδίσει την ακταιωρό «Φαέθων» στο καραβοστάσι «Ξερός», στον κόλπο της Μόρφου, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους επτά μέλη του πληρώματος.
Ο κυβερνήτης του πλοίου, ανθυποπλοίαρχος του τότε του Βασιλικού Ναυτικού Δημήτριος Μητσάτσος δέχθηκε πυρά στο δεξί του χέρι με συνέπεια να το χάσει. Με αυταπάρνηση και ηρωισμό, ο κυβερνήτης και μέλη του πληρώματος που τελικά έχασαν την ζωή τους κατάφεραν να σώσουν τη ζωή 15 άλλων συναδέλφων τους.
Το πλοίο «Φαέθων» (φωτ. αρχείου: ΚΥΠΕ)
Παρά την αυτοθυσία, ο ανθυποπλοίαρχος Μητσάτσος βρέθηκε αντιμέτωπος με την υποχρεωτική σιωπή και απόκρυψη του γεγονότος. Του απαγορεύτηκε να πει οτιδήποτε για το συμβάν καθώς ήταν Έλληνας αξιωματικός και δεν έπρεπε να αποκαλυφθεί ότι υπηρετούσε στις δυνάμεις της ΑΣΔΑΚ (Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Άμυνας Κύπρου). Αναγκάστηκε να μείνει στη σιωπή και να λέει πως έχασε το δεξί του χέρι σε μια έκρηξη.
Σαν να μην έφτανε αυτό, η απώλεια του χεριού του θεωρήθηκε μειονέκτημα και έτσι αποστρατεύτηκε και αναγκάστηκε να σπουδάσει στο Πολυτεχνείο για να μπορέσει να ακολουθήσει άλλη επαγγελματική πορεία.
Τα υπουργεία Άμυνας Ελλάδας και Κύπρου με καθυστέρηση μισού αιώνα τίμησαν τον Δ. Μητσάτσο και τους νεκρούς του «Φαέθων», ενώ επίσης για μισό αιώνα δεν γινόταν καν μνημόσυνο στα μνήματα των νεκρών.
Στιγμιότυπο από την εκταφή (φωτ.: ant1two)
Οι έξι νεκροί ήταν:
- Σημαιοφόρος Παναγιώτης Χρυσούλλης, 26 ετών, από την Αθήνα
- Υποκελευστής Σπυρίδων Αγάθος, 29 ετών, από τη Γαρούνα της Κέρκυρας
- Υποκελευστής Νικόλαος Πανάγος, 28 ετών, από την Πραγματευτή της Αρκαδίας
- Ναύτης Παναγιώτης Θεοδωράτος, 21 ετών, από το Μονοπώλαχο της Κεφαλονιάς
- Ναύτης Νικόλαος Νιάφας, 22 ετών, από τη Λαμία
- Ναύτης Νικόλαος Καπαδούκας, 22 ετών, από τη Γλώσσα Σκοπέλου.
Όλα τα μέλη του πληρώματος, 23 συνολικά, ήταν Ελλαδίτες που είχαν δηλωθεί για προφανείς λόγους ως Κύπριοι εθελοντές. Μιλώντας για το εγχείρημα, ο Κύπριος Επίτροπος για Ανθρωπιστικά Θέματα Φώτης Φωτίου έκανε λόγο για απανωτά λάθη και παραλείψεις στη διαδικασία ταυτοποίησης με αποτέλεσμα οι συγγενείς των πεσόντων να πάρουν λάθος οστά. Κάποιοι είχαν πάρει οστά και από δύο διαφορετικούς νεκρούς!
