Με τα πρόσωπα τραβηγμένα από την ταλαιπωρία και τις κακουχίες, τα βλέμματα θλιμμένα από τον πόνο γι’ αυτούς που άφησαν πίσω τους, στηριγμένοι σε μαγκούρες ή στο μπράτσο των νεότερων οι γηραιότεροι και σχεδόν τρικλίζοντας, μια ομάδα τριάντα Ποντίων από τη Σαδή της Τρίπολης περιφέρεται επί δύο χρόνια στα βουνά και στα δάση του Πόντου, για να γλιτώσει από το μαχαίρι των Τούρκων.
Το pontos-news.gr στα γυρίσματα του ντοκιμαντέρ για τους 30 διασωθέντες της Σαδής Τριπόλεως Πόντου.
Μπροστά τραβάει μια γυναίκα που κρατάει σφιχτά στην αγκαλιά της την εικόνα της Παναγίας. Δίπλα της, άντρες έχουν κρεμασμένους στους ώμους τους ντορβάδες με τα λίγα υπάρχοντα που μπόρεσαν να διασώσουν. Μικρά παιδιά κρατούν το χέρι της μάνας τους και σχεδόν σέρνουν τα πόδια τους, χωρίς να μπορούν να καταλάβουν την αιτία αυτής της ατελείωτης ταλαιπωρίας. Γυναίκες μεταφέρουν καλάθια με τα λίγα τρόφιμα που διαθέτει η ομάδα, ρίχνοντας κάθε τόσο κλεφτές ματιές πίσω, για να δουν, μήπως έρχονται οι Τούρκοι.
Η πείνα έχει θερίσει τα μέλη της ομάδας. Κάθονται κάτω από ένα δέντρο για να ξαποστάσουν. Οι γυναίκες στρώνουν τα κιλίμια στο χώμα. Ανοίγουν τα καλάθια και μοιράζουν το λιγοστό ψωμί. Άντρες, γυναίκες και παιδιά κάνουν το σταυρό τους και φέρνουν μικρές μπουκιές στο στόμα τους, αμίλητοι και με σκυμμένα τα κεφάλια.
Τα μέλη του Συλλόγου Ποντίων Ελευθέριου-Κορδελιού στα γυρίσματα ως διασωθέντες από τη Σαδή
Αφού παίρνουν λίγες ανάσες, συνεχίζουν την πορεία τους για να σώσουν τη ζωή τους. Ένα βρέφος κλαίει στην αγκαλιά της νεαρής μητέρας του. Υπάρχει κίνδυνος οι Τούρκοι να το ακούσουν. Η νεαρή μητέρα μένει για λίγο δίβουλη.
Για να σώσει τους πολλούς, παίρνει την τρομερή απόφαση να αφήσει το παιδί της, το σπλάχνο της, κάτω από ένα δέντρο.
Αρκετή ώρα μετά, ο αρχηγός της ομάδας, ο Προκόπιος Ελευθεριάδης, αντιλαμβάνεται ότι το βρέφος λείπει. Μαθαίνει τι έγινε, θυμώνει και δίνει εντολή να γυρίσουν όλοι πίσω για να το βρουν. Το βρέφος είναι ζωντανό. Η νεαρή μάνα το σφίγγει στην αγκαλιά της και το φιλάει στο μέτωπο. Οι άλλοι γύρω της σταυροκοπιούνται και ευχαριστούν την Παναγία που έκανε για μια ακόμα φορά το θαύμα της…
Την άγνωστη ιστορία των μόλις 30 διασωθέντων κατοίκων της Σαδή, της περιφέρειας Τριπόλεως Πόντου, ενός χωριού όπου ζούσαν πάνω από 300 οικογένειες πριν από το ξεριζωμό, προβάλλει το δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ που επιμελείται και σκηνοθετεί ο δημοσιογράφος Νίκος Ασλανίδης.
Η καθηγήτρια μουσικής Ροζαλία Ελευθεριάδου, δισέγγονη του Προκόπιου Ελευθεριάδη, βρήκε στο χωριό της τη Ραχώνα Γιαννιτσών σημειώσεις ενός ηλικιωμένου, του Σαββίδη, με την άγνωστη αυτή ιστορία. Στη Ραχώνα κατέληξαν μετά τα βάσανά τους οι διασωθέντες. Τις σημειώσεις τις έδειξε η Ρ. Ελευθεριάδου στον δημοσιογράφο και ερευνητή Νίκο Ασλανίδη, ο οποίος γέννησε την ιδέα ενός ντοκιμαντέρ και άρχισε να την υλοποιεί.
Ο Νίκος Ασλανίδης και η Ροζαλία Ελευθεριάδου με τον ντόπιο λυράρη Μπεράτ Μπαϊρακτάρ στην Τραπεζούντα
Το ντοκιμαντέρ άρχισε να γυρίζεται το Πάσχα. Το συνεργείο επισκέφθηκε αρχικά τη Σαδή, όπου πήρε πλάνα και συνομίλησε με τους σημερινούς κατοίκους του. Οι Έλληνες τους εξήγησαν για ποιο λόγο βρίσκονται εκεί και οι Τούρκοι τους καλοδέχθηκαν. Στη συνέχεια έγιναν γυρίσματα στη Ραχώνα και συνεντεύξεις με κατοίκους της, απογόνους των διασωθέντων.
Το απόγευμα της Τετάρτης 20 Ιουλίου το συνεργείο βρέθηκε για γυρίσματα και συνεντεύξεις στο δάσος Σέιχ Σου της Θεσσαλονίκης.
Εκεί ο Νίκος Ασλανίδης πήρε συνέντευξη από το λαογράφο και ερευνητή Βασίλη Πολατίδη για τη ζωή των Ποντίων πριν από τον ξεριζωμό, κινηματογράφησε τη Ροζαλία Ελευθεριάδου που έχει και τη μουσική επιμέλεια του ντοκιμαντέρ και διάβαζε αποσπάσματα από το βιβλίο του Γεωργίου Σακκά Η ιστορία των Ελλήνων της Τριπόλεως του Πόντου. Εκεί γύρισε και σκηνές.
Πρωταγωνιστές ήταν μέλη του Συλλόγου Ποντίων Ελευθερίου-Κορδελιού, τα οποία δέχθηκαν με χαρά να προσφέρουν τη βοήθειά τους εθελοντικά, και χωρίς να βαρυγκωμήσουν ακολούθησαν πιστά τις οδηγίες του σκηνοθέτη.
Το ντοκιμαντέρ εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί το ερχόμενο φθινόπωρο και μέχρι τότε θα γίνουν επιπλέον γυρίσματα στην Καλαμαριά, όπου έφτασαν αρχικά στην Ελλάδα οι διασωθέντες από τη Σαδή, ενώ συνέντευξη θα παραχωρήσει και ο εγγονός του Προκόπιου Ελευθεριάδη, Κωνσταντίνος.
Στόχος είναι το ντοκιμαντέρ να προβληθεί στο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης τον ερχόμενο Μάρτιο.
Το συνολικό κόστος του εγχειρήματος ανέρχεται σε περίπου 5.000 ευρώ. Τα μισά χρήματα δόθηκαν ως χορηγία από Πόντιο που θέλει να κρατήσει την ανωνυμία του. Αναζητούνται τα υπόλοιπα, ώστε να ολοκληρωθεί και το μοντάζ. Οι συντελεστές του ντοκιμαντέρ είναι αισιόδοξοι ότι το εγχείρημα θα επιτύχει. Μέχρι στιγμής, πάντως, έχουν αναγκαστεί οι ίδιοι να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη.
«Μέσα από την άγνωστη αυτή ιστορία, η οποία για πρώτη φορά βλέπει το φως της δημοσιότητας θέλουμε να αναδείξουμε τη Γενοκτονία του λαού μας. Εμείς ζούμε για τον Πόντο και όχι από τον Πόντο», δήλωσε εμφατικά στο pontos-news.gr η Ροζαλία Ελευθεριάδου.
Πλούσιος έμπορος από τη Σαδή και προύχοντας της περιοχής ήταν σύμφωνα με τη δισέγγονή του ο Προκόπιος Ελευθεριάδης. Το εμπορικό του καράβι έφτανε μέχρι τη Μασσαλία και σε ένα από τα ταξίδια του πληροφορήθηκε ότι οι Τούρκοι θα προχωρήσουν σε σφαγές στην περιοχή του. Γύρισε αμέσως στο χωριό του, ενημέρωσε τους συγχωριανούς του και τους προέτρεψε να το εγκαταλείψουν, για να σωθούν. Τον πίστεψαν μόνο 30.
Οι υπόλοιποι 2.000 σφάχτηκαν μέχρι ενός…
Με οδηγό έναν Τούρκο, στον οποίον έδωσαν ό,τι είχαν και δεν είχαν, οι 30, δύο χρόνια μετά τον ξεριζωμό τους από τη Σαδή πέρασαν τα τουρκορωσικά σύνορα και έφθασαν στο Βατούμ. Μόνον τότε πίστεψαν ότι είχαν σωθεί…
Ρωμανός Κοντογιαννίδης
