Τη συνοπτική ανατομία του πιο κρίσιμου ζητήματος που αντιμετωπίζει η ελληνική κοινότητα της Κωνσταντινούπολης, της αποψίλωσης των ελληνικών σχολείων από μαθητές, κάνει η εφημερίδα Agos της Πόλης, με αφορμή το γεγονός ότι φέτος αποφοίτησαν από τα τρία λύκεια μόλις 19 μαθητές. Η Αλεξία Κοτάμ, της εφημερίδας που εκδίδεται στα αρμενικά και τα τουρκικά, μίλησε με τον πρόεδρο του Συνδέσμου Ρωμαίικων Κοινοτικών Βακουφίων Αντώνη Παριζιάνο, τον πρώην πρόεδρο Λάκη Βίγκα, καθώς και με τον Γιάννη Δεμιρτζόγλου, διευθυντή του Ζωγραφείου.
Ακολουθεί ακριβής αναδημοσίευση, σε μετάφραση του pontos-news.gr από την αγγλική ιστοσελίδα της «Agos».
Τη φετινή χρονιά αποφοίτησαν από τα ελληνικά σχολεία 19 μαθητές. Υπήρξε ποτέ τόσο χαμηλός ο αριθμός των αποφοίτων;
ΓΔ: Τα τελευταία 21 χρόνια που είμαι διευθυντής, ο αριθμός των αποφοίτων κυμαινόταν από 19 έως 27 κάθε χρόνο. Οι Έλληνες στην Τουρκία είχαν 59 σχολεία, εκ των οποίων μόνον πέντε επιβίωσαν. Διατηρούμε πάντως έναν ικανό αριθμό αποφοίτων.
Πόσοι Έλληνες μαθητές φοιτούν στα ελληνικά σχολεία;
ΓΔ: Υπάρχουν γονείς που στέλνουν τα παιδιά τους σε ιδιωτικά τουρκικά ή διεθνή σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης – αυτό συνέβαινε πάντα. Εξ όσων γνωρίζουμε, περίπου 25-30 παιδιά δεν έρχονται στα ελληνικά σχολεία.
Μετά την κρίση του 2008 στην Ελλάδα, υπήρξαν άνθρωποι που ήρθαν στην Κωνσταντινούπολη. Σε ποια σχολεία πάνε τα παιδιά τους;
ΓΔ: Συνήθως οι ξένοι μαθητές εγγράφονται ως επισκέπτες μαθητές στα σχολεία μας. Πρόκειται για τα παιδιά των εργαζομένων στις προξενικές Αρχές, των ξένων εκπαιδευτικών, αξιωματούχων του ΝΑΤΟ και μεταναστών. Έχουμε διαπιστώσει, ωστόσο, ότι κάποιοι εύρωστοι οικονομικά μετανάστες στέλνουν τα παιδιά τους σε αμερικανικά σχολεία. Αν θέλουμε η μετανάστευση να βοηθήσει τα ελληνικά σχολεία, θα πρέπει να είμαστε σε θέση να δίνουμε στους επισκέπτες μαθητές απολυτήρια. Η δε συνέχιση της μετανάστευσης εξαρτάται από το πολιτικό κλίμα. Να επισημάνω ότι διδάσκονται η ελληνική και η τουρκική γλώσσα.
Ο αριθμός των αποφοίτων είναι ανησυχητικός. Τι θα πρέπει να γίνει προκειμένου να αυξηθεί;
ΑΠ: Σε κάποιον βαθμό ο αριθμός των μαθητών μας στα δημοτικά σχολεία αυξήθηκε. Ελπίζουμε ότι ανάλογα θα αυξηθεί και ο αριθμός των αποφοίτων τα επόμενα δύο χρόνια· να φθάσει ίσως τους 25. Δεν περιμένω εντυπωσιακή αύξηση, ο αριθμός 25 είναι μια ρεαλιστική προσδοκία.
Απόφοιτοι Ζωγραφείου, 2016
Υπήρξε αύξηση στον αριθμό των μαθητών του Δημοτικού…
ΑΠ.: Είναι περίπου 25-30 στην πρώτη και τη δευτέρα, συνεπώς θα έχουμε σταδιακά αύξηση των μαθητών και των αποφοίτων γυμνασίου. Επιχειρούμε βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης. Ελπίζουμε, όμως με την τρέχουσα νομοθεσία δυστυχώς είναι αδύνατο να αυξήσουμε τον αριθμό των μαθητών μας. Μόνον Έλληνες μαθητές με τουρκική υπηκοότητα μπορούν να φοιτούν. Θα έχουμε αύξηση μόνον εάν καταστεί δυνατό να εγγραφούν κανονικά και ξένοι μαθητές.
Πόσοι είναι οι Έλληνες μαθητές που δεν πάνε στα ελληνικά σχολεία; Τι μπορεί να γίνει ώστε να επιλέγονται τα ελληνικά σχολεία; Έχετε κάποια σχέδια;
ΛΒ: Υπάρχουν κάποιοι –λίγοι– Έλληνες μαθητές που δεν πάνε στα ελληνικά σχολεία. Είναι ζήτημα επιλογής. Ο καθένας έχει διαφορετικές προσδοκίες ως προς την εκπαίδευση. Κάποιοι την προτιμούν επί τη βάσει μιας ξένης γλώσσας. Υπάρχει βέβαια και ο οικονομικός παράγων.
Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι έχουμε περιορισμένο αριθμό μαθητών. Το Γυμνάσιο του Φαναρίου (η Μεγάλη του Γένους Σχολή) ιδρύθηκε το 1454 και είναι από τα αρχαιότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα στην Ευρώπη, όμως σήμερα έχει λιγότερους από 50 μαθητές. Αυτό ταλανίζει τη διοίκησή του. Το ίδιο συμβαίνει με το Ζάππειο και το Ζωγράφειο… Πρόκειται για σχολεία με υπεραιωνόβια παρουσία· οι τελευταίοι εναπομείναντες θεσμοί της ελληνικής κοινότητας.
Το εσωτερικό του Ζαππείου
Η κατάσταση όμως είναι ανησυχητική. Κάποτε η Κωνσταντινούπολη ήταν κορυφαία στην εκπαίδευση, όχι μόνο για τον ελληνικό πολιτισμό στην Πόλη αλλά και τους πολιτισμούς όλης της Ανατολίας, της Ελλάδας και των Βαλκανίων. Μιλάμε για τρομακτική παρακμή και κάνουμε αγώνα να κρατήσουμε τα σχολεία μας ανοιχτά. Αυτό είναι το πιο ανησυχητικό ζήτημα.
Ως ελληνική κοινότητα ενεργείτε από κοινού, ως ένα σώμα;
ΛΒ: Τα τελευταία 20 χρόνια η ελληνική κοινότητα συζητά τρόπους αποκατάστασης της εκπαίδευσης. Εξαιτίας του χαμηλού αριθμού των μαθητών, όμως, η εκπαίδευση αυτή είναι ευάλωτη. Μας είναι δύσκολο να λάβουμε ριζικά μέτρα – κάτι μάλλον αναμενόμενο αφού η ιστορία και η παράδοση αυτών των σχολείων είναι τόσο ισχυρή που καθιστά δυσχερή οποιαδήποτε ανάληψη ριζοσπαστικής δράσης.
Ως καθηγητές, διευθυντές και διαμορφωτές κοινής γνώμης έχουμε συζητήσει τρόπους βελτίωσης των σχολείων μας. Μελετάμε π.χ. πώς θα μπορέσουμε να σχηματίσουμε τάξεις που θα έχουν περισσότερους από τρεις μαθητές.
Τι μπορεί να κάνει η κυβέρνηση για το θέμα;
ΛΒ. Η κυβέρνηση δεν εμποδίζει τις προσπάθειές μας για βελτίωση, αποκατάσταση και ρύθμιση. Οι αποφάσεις ανήκουν στην κοινότητα. Μπορεί, ωστόσο, η κυβέρνηση και οι θεσμοί να υποστηρίξουν το εγχείρημά μας για αύξηση του πληθυσμού των μαθητών, που είναι και το πραγματικό πρόβλημα. Αυτό που μπορεί να κάνει είναι να ανοίξει τη δυνατότητα χορήγησης υπηκοότητας. Απαιτούνται πολιτικές θετικών διακρίσεων.
