Είχε ταυτίσει τη ζωή του με την Θεσσαλονίκη και δεν την… απάτησε ούτε όταν κάποτε τον «χρύσωναν» για να έρθει στην Αθήνα. Όμως ο «Αρκούδας», ο φωτορεπόρτερ-θρύλος της συμπρωτεύουσας τώρα δεν είχε άλλη επιλογή. Ο Γιάννης Κυριακίδης έφυγε σήμερα σε ηλικία 92 ετών, έχοντας γράψει πραγματικά ιστορία στον άκρως ανταγωνιστικό χώρο του φωτορεπορτάζ.
Παιδί Πόντιων προσφύγων, ο άνθρωπος που απαθανάτιζε επί επτά δεκαετίες τη ζωή, γεννήθηκε στις 10 Μαΐου του 1924 «στον λασπότοπο της Καλαμαριάς». Έκανε το πρώτο του «κλικ» πριν από 78 χρόνια, με μια μηχανή Kodak που αγόρασε με κουπόνια από την εφημερίδα Μακεδονία και φωτογράφισε έναν αναβάτη του ιππικού ομίλου στο Καραμπουρνάκι.
Κανείς δεν γλίτωσε από το φακό του
Έκτοτε, φωτογράφισε από πρωθυπουργούς, βασιλείς, δικτάτορες έως βιοπαλαιστές και πρόσωπα της διπλανής πόρτας. Για αυτό και θεωρούνταν ένας από τους τελευταίους μύθους της Θεσσαλονίκης, ένας μύθος αυτοδημιούργητος και διαχρονικός που «έγραψε» ιστορία με το φακό του.
Χρησιμοποιώντας κάθε πιθανό και απίθανο τρόπο, κατάφερε από το 1939 να φωτογραφίσει την ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας αλλά και του πλανήτη αφού ταξίδεψε σε ΗΠΑ, Ευρώπη, Αυστραλία και Ασία.
Και δεν φωτογράφισε μόνο πολιτικούς και επιχειρηματίες, αλλά και πατέρες της εκκλησίας όπως οι μακαριστοί Χριστόδουλος και Παντελεήμων, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και ο μητροπολίτης Άνθιμος.
Τον εμπιστεύτηκαν ποιητές όπως ο Οδυσσέας Ελύτης και ο Γιάννης Ρίτσος, καλλιτέχνες μεταξύ των οποίων οι Μίκης Θεοδωράκης, Μάνος Χατζιδάκις, Βασίλης Τσιτσάνης, Στέλιος Καζαντζίδης, Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Γιώργος Νταλάρας, Δημήτρης Μητροπάνος, Νάνα Μούσχουρη, Σωτηρία Μπέλλου, Μαρινέλλα και Βίκυ Μοσχολιού. Ο κατάλογος των προσωπικοτήτων που απαθανάτισε με τις φωτογραφικές μηχανές του είναι πραγματικά ατελείωτος.
Όμως ο Γιάννης Κυριακίδης φωτογράφισε και άπειρα γεγονότα στη γέννησή τους. Την πρώτη μεταπολεμική Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης πριν από 54 χρόνια –και τη μαύρη μπύρα και τον Άλκη Στέα και τα λουκάνικα Φρανκφούρτης και τη δεξίωση στο ρώσικο περίπτερο όπου «οι κυρίες της Θεσσαλονίκης με τις γούνες γέμιζαν με χαβιάρι τις κομψές τσαντούλες τους…», το καμένο αεροπλάνο στην πλατεία Αριστοτέλους πριν από 76 χρόνια, τους συνταγματάρχες και τους χουντικούς και τις διαδηλώσεις και τους σεισμούς και τις πλημμύρες και τα θέατρα και τις συναυλίες.
Πώς έγινε «Αρκούδας»
Το παρατσούκλι «Αρκούδας», του το φώναξαν πρώτη φορά στη Μακρόνησο, όπου πέρασε σχεδόν τρία χρόνια εξόριστος, επειδή φορούσε διαρκώς κοντομάνικα μπλουζάκια. Εκεί… υπηρέτησε τη στρατιωτική θητεία του και έστησε το πρώτο στούντιό του για τις ανάγκες των εξόριστων κρατουμένων.
Στη συνέχεια πήγε στο Λεβερκούζεν όπου σπούδασε στην περίφημη σχολή Αγήφα. Όταν επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη εργάστηκε στον Γιώργο Λυκίδη.
Το πρώτο του φωτορεπορτάζ το έκανε για το αθλητικό της εφημερίδας «Μακεδονία».
Τον αποκαλούσαν όμως και «Ιωάννη της Κλίμακος» επειδή συνήθιζε να μεταφέρει πάντα μαζί του μια σκάλα, πάνω από την οποία φωτογράφιζε επί δεκαετίες την ιστορία στέκοντας «ένα κεφάλι πιο ψηλά» απ’ τα πρόσωπα που τη δημιουργούσαν.
Τα «φυλάκισε» όλα σε βιβλίο
Κάθε στιγμή στην πολυτάραχη καριέρα του σπουδαίου φωτορεπόρτερ, που απαθανάτιζε και δεν «έστηνε» το γεγονός, καταγράφεται στο βιογραφικό λεύκωμά του Γιάννης Κυριακίδης – Ζωή Γεμάτη Εικόνες. Την έρευνα και την επιμέλεια του λευκώματος, εκδόσεων Μίλητος, έχει κάνει ο δημοσιογράφος Κώστας Μπλιάτκας και την καλλιτεχνική επιμέλεια έχει η μία από τις δυο κόρες του Κυριακίδη, η Αθηνά, που είναι φωτογράφος. Στην απίστευτη έκδοση περιλαμβάνονταν πολύτιμες μαρτυρίες, 230 μοναδικές φωτογραφίες, των δεκαετίων του ’40, ’50, ’60, ’70 και του ’80, γενναίες δόσεις ιστορικού ρεπορτάζ και κείμενα προσωπικοτήτων που έζησαν και συνεργάστηκαν μαζί του.
Πριν από τρία χρόνια τιμήθηκε από το Μορφωτικό Ίδρυμα της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Μακεδονίας-Θράκης ως «επίμονος Θεσσαλονικεύς». Τότε η δεύτερη κόρη του, η σκηνογράφος Τίτη Κυριακίδη είχε πει ότι ο πατέρας της «είναι ένας άνθρωπος πολύ δυνατός και σε αυτό θέλω να του μοιάσω».
Ο Κυριακίδης είχε πάντα να πει τα καλύτερα για την αγαπημένη του Χρύσα και τα σπουδαία κορίτσια που έφεραν στον κόσμο. Σήμερα εκείνες έχασαν τον άνθρωπό τους και η Θεσσαλονίκη το θρύλο της.
Η κηδεία του Γιάννη Κυριακίδη θα γίνει την Τετάρτη 24 Φεβρουαρίου στις 16:00, ενώ η εξόδιος ακολουθία θα γίνει στον ιερό ναό της Αγίας Σοφίας, στην πολυαγαπημένη του πόλη.
Καλό ταξίδι!
