Μετά από 38 χρόνια εργασιών αποκατάστασης και συντήρησής του, διάστημα στο οποίο παρέμενε κλειστό ή καλυπτόταν εξωτερικά και εσωτερικά από σκαλωσιές, το μνημείο της Ροτόντας ανοίγει τις πύλες του για τους πολίτες και τους επισκέπτες της Θεσσαλονίκης, δείχνοντας το μέγεθος της μεγαλοπρέπειάς του.
Ένα μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς –είναι ενταγμένο στο Χάρτη Μνημείων της UNESCO–, το οποίο χαρακτηρίστηκε ως μοναδικό από τον διευθυντή Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, Σταμάτη Χονδρογιάννη.
Μοναδικό διότι χτίστηκε σε μια εποχή κοσμογονική –αρχές 4ου αιώνα μ.Χ.– που σηματοδοτούσε τη μετάβαση από τον αρχαίο στον χριστιανικό κόσμο, και στους αιώνες που πέρασαν κράτησε μια διαπολιτισμική και διαχρονική ιερότητα, αφού αποτέλεσε χώρο λατρείας για Ρωμαίους, χριστιανούς και μουσουλμάνους.
«Είναι πολύ σημαντικό ένα μνημείο να μιλάει στον κόσμο. Βλέπω χριστιανούς να περνούν από έξω και να κάνουν το σταυρό τους και μουσουλμάνους να προσεγγίζουν με πολύ σεβασμό το μιναρέ, τον μοναδικό που σώθηκε στη Θεσσαλονίκη μετά τον μεγάλο σεισμό του 1978. Αυτό το μνημείο, μετά τη τελευταία φάση των εργασιών αποκατάστασής του, μετά από τρομακτικές δυσκολίες και μεγάλες προσπάθειες σχεδόν τεσσάρων δεκαετιών, αποδίδουμε σήμερα στον κόσμο σε όλο του το μεγαλείο», σημείωσε ο κ. Χονδρογιάννης.
Επλήγη σοβαρά από το σεισμό
Η Ροτόντα επλήγη σοβαρά από το σεισμό του 1978, τόσο σε ό,τι αφορά τη στατική επάρκειά της όσο και αναφορικά με τον αρχιτεκτονικό της διάκοσμο, τα τεράστιας αρχαιολογικής και καλλιτεχνικής αξίας ψηφιδωτά. «Ευτυχώς, ο μιναρές δεν καταστράφηκε. Εμείς ανοίξαμε τον νοτιοδυτικό φεγγίτη, κάναμε παρεμβάσεις στα ανατολικά του μνημείου, με την καθαίρεση του περιβόλου ώστε το μνημείο να είναι ορατό από την πλευρά της οδού Δημητρίου Γούναρη, τροποποιήσαμε με μεγάλη επιτυχία το φωτισμό, αναδιατάξαμε το ιερό και τοποθετήσαμε πινακίδες για να φαντάζονται οι επισκέπτες πώς λειτουργούσε το κτήριο στις διάφορες φάσεις του. Ακολουθήσαμε την πρακτική που χρησιμοποιήθηκε στο μνημείο Santo Stefano Rotonto της Ρώμης», είπε ο Στ. Χονδρογιάννης.
Το μνημείο ανήκει στο κράτος και δίδεται μία φορά κάθε μήνα για την τέλεση Θείας Λειτουργίας. Όπως είπε ο Στ. Χονδρογιάννης, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης θα προτείνει να προστεθεί μία ακόμα Λειτουργία, στις 8 Νοεμβρίου, ημέρα εορτής των Αγίων Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ, κι αυτό διότι πριν από την Τουρκοκρατία η Ροτόντα ως χριστιανικός ναός ήταν αφιερωμένη σε αυτούς.
Στον εξωτερικό χώρο θα τοποθετηθεί κι ένας σταυρός προκειμένου, όπως είπε ο διευθυντής της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, να δείξει ότι αποτελεί μνημείο συμφιλίωσης και όχι σύρραξης πολιτισμικών σφαιρών.
«Αν κάποιος δεν γνωρίζει το μνημείο, βλέποντας το μιναρέ θα νομίζει ότι ήταν οθωμανικό», σημείωσε.
Τα «αποκαλυπτήρια» της Ροτόντας στο κοινό της Θεσσαλονίκης θα γίνουν απόψε στις 20:00, με μια μεγάλη, ανοιχτή στον κόσμο μουσική εκδήλωση, στην οποία θα ακουστούν χριστιανικοί ύμνοι από την Ανατολή και τη Δύση. Στην εκδήλωση θα πάρουν μέρος το Σωματείο Ιεροψαλτών «Ιωάννης ο Δαμασκηνός», η Χορωδία «Γιάννης Μάντακας» του ΑΠΘ, η συμφωνική ορχήστρα του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης, αλλά και η ρωσική ανδρική χορωδία «Μπλαγκοζβόνιτσα» που έρχεται ειδικά από τη Μόσχα με προσφορά του Γενικού Προξενείου της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
Στη Ροτόντα θα μπορούν να γίνονται στο εξής και άλλες εκδηλώσεις, με γνώμονα τη διαπολιτισμική ιερότητα του χώρου», τόνισε ο Στ. Χονδρογιάννης.
Σήμα κινδύνου για την Καμάρα
Την αγωνία του για την Αψίδα του Γαλερίου, την Καμάρα για τους Θεσσαλονικείς, εξέφρασε ο διευθυντής της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης. Όπως είπε, εξαιτίας του δύσκολου σημείου όπου βρίσκεται, αντιμετωπίζει τεράστιους κινδύνους από τη μόλυνση. «Η Εφορεία ετοιμάζει καμπάνια ώστε η Καμάρα να κηρυχθεί ως το πρώτο μνημείο στην πόλη σε κίνδυνο. Φοβάμαι ότι ίσως δεν βλέπουμε κάποτε το μνημείο στη θέση του».
Τέλος, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης από τις αρχές του 2016 ετοιμάζει ανάπλαση της Ρωμαϊκής Αγοράς, στην οποία, μόλις ολοκληρωθούν οι εργασίες, θα υπάρξει μια έκπληξη για τους Θεσσαλονικείς.
Ρωμανός Κοντογιαννίδης
