Στον ελληνισμό του Πόντου και στην οδύσσειά του είναι αφιερωμένο το βιβλίο Eravamo a Trebisonda (Ήμασταν στην Τραπεζούντα), του Ιταλού Εμίντιο Ντ΄ ‘Αντζελο, το οποίο παρουσιάσθηκε χθες στην ιταλική πρωτεύουσα.
Ξεκινώντας από την ιστορία μιας οικογένειας που αναγκάζεται να εγκαταλείψει τον Πόντο, παρουσιάζεται η ιστορία ενός ολόκληρου λαού, με γεγονότα που είναι άγνωστα, μέχρι τώρα, στο σύνολο, σχεδόν, των Ιταλών αναγνωστών.
Πρόκειται για μια πολυφωνική αφήγηση, ενώ ο συγγραφέας, στην εισαγωγή του βιβλίου, αναφέρει ότι «βάσει συγκεκριμένων στοιχείων, τουλάχιστον τριακόσιες πενήντα χιλιάδες Έλληνες έχασαν την ζωή τους ή απελάθηκαν από την περιοχή του Πόντου, στο διάστημα από το 1917 μέχρι το 1922».
«Την αίσθηση ταύτισης με τον Πόντο μου την μετέδωσε ο πατέρας μου. Από εκείνον κληρονόμησα το πνεύμα νομιμότητας και την εντιμότητα προς την Οθωμανική Αυτοκρατορία, αν και έχω πλήρη επίγνωση του ότι για τους Έλληνες του Πόντου πρόκειται για μια στάση ανάγκης και όχι αφοσίωσης άνευ όρων», διηγείται μια από τις (πολλές) «φωνές» του βιβλίου, μιας ηλικιωμένης χήρας η οποία δεν θέλησε να ακολουθήσει τα παιδιά της στην Κωνσταντινούπολη.
