Φανταστείτε το σαρακοστιανό τραπέζι με τον παραδοσιακό ταραμά, τις ελιές, τη φάβα, το χαλβά και τα θαλασσινά, κι ένα ποτήρι ουζάκι για το καλό. Κι όμως κάτι λείπει για να είναι ολοκληρωμένο το έθιμο της Καθαράς Δευτέρας. Τι είναι αυτό; Μα φυσικά το λαχταριστό ψωμί με την τραγανή κόρα και το υπέροχο άρωμα σουσαμιού, ή αλλιώς η λαγάνα.
Το ψωμί αυτό –που παρασκευάζεται παραδοσιακά χωρίς προζύμι και το όνομά του προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό «λάγανον», μια πλακωτή ζύμη από αλεύρι και νερό– σηματοδοτεί την έναρξη της νηστείας της Μεγάλης Σαρακοστής.
Η πεντανόστιμη λαγάνα αναφέρεται ως έδεσμα σε πολλά κείμενα της αρχαιότητας, όπως στις Εκκλησιάζουσες του Αριστοφάνη, όπου συναντάμε τη φράση «λαγάνα πέττεται» που σημαίνει «λαγάνες γίνονται».
Από τότε και μέχρι τη στιγμή που ο Χριστός τον ευλόγησε, επιβαλλόταν η κατανάλωσή του κατά τη διάρκεια του Πάσχα. Φτιάχνεται με αλεύρι, νερό, αλάτι, προαιρετικά γλυκάνισο για άρωμα, και άφθονο σουσάμι σε όλη την επιφάνειά της, και θεωρείται ιδανικό συνοδευτικό για κάθε νηστίσιμο φαγητό της ιδιαίτερης αυτής μέρας.
Φανταστείτε λοιπόν τώρα ξανά το τραπέζι με τα καλούδια, προσθέτοντας το βασικό κομμάτι που έλειπε για να γιορταστούν τα κούλουμα με κάθε… μεγαλοπρέπεια. Τη λαγάνα!
Καλή Σαρακοστή!
