Ένα από τα πιο σημαντικά ελληνικά μνημεία της βυζαντινής περιόδου και ένας από τους πιο δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς του ανατολικού Εύξεινου Πόντου, η Μονή Θεοσκεπάστου στην Τραπεζούντα αναμένεται να αποκατασταθεί πλήρως το επόμενο διάστημα.
Η αποκατάσταση του γυναικείου μοναστηριού, που βρίσκεται στη συνοικία Μποζτεπέ και είναι χτισμένο σε έναν ιστορικό βράχο, ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2014. «Αποκατάσταση του μοναστηριού είχε γίνει και στο παρελθόν με τους οικονομικούς πόρους του δήμου. Στη συνέχεια, όμως, πριν από 5 χρόνια, παραδόθηκε η ιστορική τοποθεσία της πόλης, στο υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, προκειμένου να γίνει η αποκατάσταση του χώρου. Με την επιμονή μας το υπουργείο ξεκίνησε διαγωνισμό για την αποκατάστασή του και η εταιρεία που το ανέλαβε θα φέρει σύντομα σε πέρας την εργασία της» δήλωσε ο δήμαρχος Τραπεζούντας Ορχάν Φεβζί Γκιουμρουκτσίουγλου σε τουρκικά μέσα ενημέρωσης.
Η Μονή Θεοσκεπάστου είναι χτισμένη σε δύο επίπεδα, σε έναν ιστορικό βράχο και περιβάλλεται από ψηλό προστατευτικό τείχος. Ιδρύθηκε την περίοδο βασιλείας του Αλέξιου Γ’ (1349-1390) και αρχικά αποτελούνταν από μια εκκλησία μέσα στο βράχο, ενώ στη νότια πλευρά είχε ένα εκκλησάκι και κελιά για τις μοναχές. Αργότερα χτίστηκαν κι άλλοι μικρότεροι ναοί και χώροι ταφής.
Στο εσωτερικό του μοναστηριού, η αποκατάσταση του οποίου θα στοιχίσει 1,57 εκατ. τουρκικές λίρες, υπάρχουν σπάνιες τοιχογραφίες, επιγραφές και σκίτσα του Αλεξίου του Γ’, της συζύγου του Θεοδώρας και της μητέρας του Ειρήνης, γεγονός που υποδηλώνει ότι η οικογένεια των Μεγάλων Κομνηνών είχε άμεση σχέση με τον χώρο. Η μητέρα του Αλέξιου Γ’, Ειρήνη φερόταν να είναι η κύρια χορηγός της αποκατάστασης του ναού.
Ο πιο ενδιαφέρον από τους τάφους που φιλοξενούνται στο χώρο είναι εκείνος του δεσπότη Ανδρόνικου, νόθου γιου του Αλεξίου του Γ’, λόγω των συνθηκών θανάτου του. Δυστυχώς οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι έχουν γίνει πολλές παρεμβάσεις στη διάρκεια «προηγούμενης ανακαίνισης του μνημείου».
Το 1843, το έμμετρο ταφικό επίγραμμα του Ανδρονίκου αντικαταστάθηκε από ένα λογιότερο και ξαναζωγραφίστηκαν οι μορφές των κτητόρων, μεταξύ των οποίων «εμφανίστηκε» και ο Ανδρόνικος, ενώ αντίθετα «εξαφανίστηκε» η Ειρήνη. Έτσι, η περιγραφή της πρώτης φάσης του μνημείου στηρίζεται σε μαρτυρίες -φωτογραφίες, σχέδια, αποτυπώσεις- μελετητών-περιηγητών του 19ου αιώνα.
