Ο Άγιος Ευγένιος, που εορτάζεται από όλον τον ποντιακό ελληνισμό στις 21 Ιανουαρίου, ήταν ο πολιούχος άγιος της Τραπεζούντας. Συνδέεται άρρηκτα με την πόλη στην οποία γεννήθηκε, έζησε, δίδαξε και μαρτύρησε, και οι πιστοί Πόντιοι είναι περήφανοι για την καταγωγή του.
Ο Άγιος Ευγένιος ήταν ο δεύτερος Επίσκοπος Τραπεζούντας, μετά τον ιδρυτή της Απόστολο Ανδρέα.
Μαρτύρησε στα τέλη του 3ου αιώνα μ.Χ. (21 Ιανουαρίου 290), στην ίδια πόλη, κατά τη διάρκεια των μεγάλων διώξεων που υπέστησαν οι Χριστιανοί επί Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, μια εποχή που ο Χριστιανισμός εμφανίστηκε κι άρχισε να εξαπλώνεται στην ευρύτερη περιοχή του Πόντου υπό την αυτοκρατορία των Διοκλητιανού και Μαξιμιανού.
Σε μια περίοδο σκληρών (ίσως των σκληρότερων) διωγμών απέναντι στους χριστιανούς, όταν οι έπαρχοι της Καππαδοκίας και της Αρμενίας Λυσίας και Αγρικόλαος έκαναν πράξη το απάνθρωπο διάταγμα να θανατώνεται κάθε πιστός της νέας θρησκείας, ο Άγιος Ευγένιος έζησε και μαρτύρησε μαχόμενος κάθε στιγμή υπέρ της βαθιάς του πίστης στον Ιησού Χριστό και το κήρυγμά του.
Ο Άγιος Ευγένιος μαρτύρησε με τους συναθλητές του Ουαλεριανό, Κάνδιδο και Ακύλα την 21η Ιανουαρίου 290 μ.Χ. οπότε τιμάται η μνήμη και των τεσσάρων μαρτύρων. Το σκήνωμα του Αγίου ενταφιάστηκε πλησίον του τόπου του μαρτυρίου του, όπου και χτίστηκε ναός προς τιμή του.
Η λατρεία του άρχισε να εξαπλώνεται στην Τραπεζούντα τον 5ο αιώνα. Αργότερα οι μεγάλοι Κομνηνοί τον θεώρησαν προστάτη τους, γεγονός που εξηγεί και τη συχνή απεικόνισή του σε νομίσματα και σε εμβλήματα της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας.
