Αντάμωμα Ποντίων του Βορείου Καυκάσου στη γιορτή της Παναγίας

Προσκυνητές από εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά συγκεντρώθηκαν στην Πηγή Άγιο Χέρι (της Παναγιάς). Ο Βασίλης Τσενκελίδης* ήταν εκεί. 

Η μαζική μετοίκηση των Ελλήνων στον Βόρειο Καύκασο ξεκίνησε από την δεκαετία του 1860. Στις περισσότερες περιοχές τότε οι Έλληνες ήταν η δεύτερη κοινότητα μετά τους Κοζάκους. Κάθε ελληνικό χωριό με τη μέριμνα των ιδίων των κατοίκων είχε εκκλησία και σχολείο. 

Η πλειοψηφία των Ελλήνων ήταν ποντιακής καταγωγής και έτσι η παράδοση να γιορτάζουν τις σημαντικότερες γιορτές της Ορθοδοξίας  με λαμπρότητα και αφοσίωση μεταφέρθηκε από τον Πόντο σε κάθε γωνιά του Καυκάσου. Μέχρι σήμερα οι απόγονοι των προσφύγων από τα νότια παράλια της Μαύρης θάλασσας συνεχίζουν την παράδοση των προγόνων τους. 

Και φέτος, στις 28 Αυγούστου, χιλιάδες Πόντιοι μαζεύτηκαν στην Πηγή Άγιο Χέρι (Της Παναγίας) δίπλα στο χωριό Νεμπερτζαγιέφσκαγια στην περιοχή των πόλεων Νοβοροσίσκ και Κριμσκ. Η τοποθεσία αυτή απέχει περίπου 100 χιλιόμετρα από την κεντρική πόλη Κράσνονταρ και βρίσκεται στα δασώδη βουνά που πρόσκεινται στον Εύξεινο Πόντο.

Από τις δύο πλευρές του δρόμου που περνάει δίπλα στην Πηγή για δύο ημέρες, 27 και 28 Αυγούστου, συγκεντρώθηκαν χαμογελαστές ανθρώπινες παρέες έχοντας μαζί τους τη γαλανόλευκη σημαία της Ελλάδας και τη χρυσή του Πόντου με τον μονοκέφαλο αετό.  

Οι λυράρηδες, στο επίκεντρο πάντα, σε διάφορα σημεία ακροβολισμένοι με την κεμεντζέ τους και σε απόσταση μέχρι δύο χιλιομέτρων από την Πηγή, ξεσήκωναν τους Πόντιους για χορό.

Μετά το 1987, το μεγαλύτερο μέρος των ντόπιων Ελλήνων της περιφέρειας Κράσνονταρ μετοίκησε  στην Ελλάδα. Ακόμα και από εκεί έρχονται κάθε χρόνο προσκυνητές για να τιμήσουν την Πηγή της Παναγίας.  Για δύο ημέρες η ουρά προς την Πηγή για το Άγιασμα δεν τελείωνε. Για να πλησιάσει κανείς έπρεπε να περιμένει πολλή ώρα. 

Η περιφέρεια του Κράσνονταρ τα τελευταία 30 χρόνια δέχεται τους  Έλληνες μετοίκους από την Υπερκαυκασία (Γεωργία, Αρμενία). Οι ελληνόφωνοι και τουρκόφωνοι Έλληνες από τις περιοχές αυτές έφεραν και την παράδοση της θυσίας των κριαριών. 

Παρόλο που την ημέρα της Κοίμησης συνεχίζεται η νηστεία και συνηθίζεται η κατανάλωση   ψαριών, ένα μέρος των Ελλήνων του Καυκάσου αναβιώνει την προχριστιανική παράδοση αφιερώνοντας την θυσία κριαριού αυτή τη φορά στην Παναγία. 

Το βράδυ της 28ης Αυγούστου άρχισε η αποχώρηση των προσκυνητών. Οι Έλληνες έφευγαν από μια πραγματικά ελληνική γιορτή για να ξαναβρεθούν μαζί, με τη βοήθεια της Παναγίας,την ίδια μέρα του χρόνου. 

*Ο Βασίλης Τσενκελίδης είναι ιστορικός και δημοσιογράφος σε αποστολή για το pontos-news.gr