Μία ενδιαφέρουσα ομιλία με ιστορικό, πολιτικό και κοινωνικό περιεχόμενο είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν μέλη και φίλοι του Συλλόγου Ποντίων Ξάνθης, σε εκδήλωση που οργάνωσε ο σύλλογος στις 24 Δεκεμβρίου 2012 το απόγευμα.
Η ομιλία έγινε στην αίθουσα εκδηλώσεων του συλλόγου, με αφορμή τη συμπλήρωση ενενήντα χρόνων από την υπογραφή της «σύμβασης περί ανταλλαγής των ελληνικών και τουρκικών πληθυσμών» -γνωστής ως συνθήκης της Λοζάννης- που υπογράφηκε στις 30 Ιανουαρίου του 1923. Ομιλητής ήταν ο δικηγόρος, ερευνητής και συγγραφέας Θεόδωρος Παυλίδης, με θέμα «Ανταλλάξιμοι πρόσφυγες – ανταλλάξιμη περιουσία». Η ομιλία είχε ως άξονες τη σύμβαση ανταλλαγής, τη διεθνή νομιμότητά της, τα αίτια της υποχρεωτικότητας, τις ανταλλάξιμες περιουσίες και την αποκατάσταση των προσφύγων.
Ο κ. Παυλίδης αναφέρθηκε στους πρόσφυγες και ιδιαίτερα στους ανταλλάξιμους (αυτούς που ήρθαν στην Ελλάδα με τη σύμβαση ανταλλαγής της Λοζάννης το 1923) κι αυτό γιατί υπάρχουν και άλλοι πρόσφυγες –εκτός συμβάσεως- που δεν ήταν ανταλλάξιμοι. Αναφέρθηκε επίσης στο πώς υπογράφηκε η σύμβαση και στους υπαίτιους «για τον εξαναγκαστικό ξεριζωμό αυτών των ανθρώπων» όπως λέει σε συνομιλία μας, εξηγώντας: «Υπήρχε και η σύμβαση του Νεϊγί το 1919, αλλά εκείνη η ανταλλαγή δεν ήταν υποχρεωτική. Όπως συνέβη και με τους Καυκάσιους: κάποιοι που ήρθαν από τον έσω Καύκασο είναι ανταλλάξιμοι, ενώ κάποιοι άλλοι δεν είναι. Στην υποχρεωτική ανταλλαγή όμως, οι πρόσφυγες άφησαν πίσω τους περιουσίες και πήραν εδώ άλλες. Και δεν πήραν αυτά που έπρεπε, με δεδομένη την παραίτηση του Βενιζέλου από τις αξιώσεις σε βάρος των Τούρκων».
Όσο δε για το νομικό καθεστώς αυτών των περιουσιών, ο ομιλητής τόνισε: «Επειδή είμαι δικηγόρος, έχω ερευνήσει το ζήτημα από νομικής πλευράς και διακριβώνω με στοιχεία και ισχυρά νομικά επιχειρήματα ότι η σύμβαση ανταλλαγής ήταν αντισυνταγματική και τελείως παράνομη από πλευράς διεθνούς δικαίου. Η Ελλάδα ενδιαφερόταν για τους Έλληνες της Τουρκίας, αλλά εκείνοι δεν ήταν πολίτες της Ελλάδας. Το ίδιο ισχύει και για τους Τούρκους. Ήταν μια ανήθικη και καταχρηστική σύμβαση, το να ξεριζώνεις ανθρώπους χωρίς να το δικαιούσαι! Και ποιο είναι το ελληνικό ή το τουρκικό κράτος που ξεριζώνει δύο εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς πληρεξουσιότητα; Από ποιον πήραν αυτό το δικαίωμα;» αναρωτήθηκε.
«ΕΙΜΑΣΤΕ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΚΑΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΕΙΞΟΥΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ»
Το κυρίαρχο ερώτημα ήταν «τι ψάχνουμε και πού σκοπεύουμε μετά από ενενήντα χρόνια», στο οποίο ο κ. Παυλίδης απαντά: «Το αίτημα δεν είναι μόνο περιουσιακό, κάτι που άλλωστε από πλευράς ελληνικού δικαίου είναι τελειωμένο. Το ζήτημα είναι με αυτές τις συζητήσεις είναι πως πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι και εμείς -οι γόνοι αυτών των ανθρώπων- είμαστε πρόσφυγες και πρέπει να δείξουμε σεβασμό στον πόνο, στην περιπέτεια και στα βάσανα των ανθρώπων που ήρθαν από εκεί».
Προς επίρρωση των λεγομένων του, ο ομιλητής σημείωσε: «Στην Τουρκία έχουν πάρει τόσο σοβαρά το ζήτημα, στην ανθρώπινη και κοινωνική διάστασή του, που όταν πεθαίνει ένας πρόσφυγας γίνεται θέμα και μαζεύονται οι χωριανοί για να τιμήσουν εκείνον που έχασε την πατρίδα του και που πάντα ονειρευόταν την επιστροφή στον τόπο του!». Και κατέληξε λέγοντας: «Να συνειδητοποιήσουμε την προσφυγιά μας, το ποιοι είμαστε, γιατί είμαστε εδώ. Βλέπεις παντού “ποντιακός σύλλογος”, “μικρασιατικός σύλλογος” και δεν βλέπεις πουθενά “προσφυγικός σύλλογος”. Από την ιδιότητα του πρόσφυγα πηγάζουν άλλα πράγματα…».
Το πολυπληθές κοινό παρακολούθησε με αμείωτο ενδιαφέρον την ομιλία, στο περιθώριο της οποίας έθεσε ερωτήματα και συζήτησε με τον κ. Παυλίδη. Στον χώρο είχαν αναρτηθεί αποκόμματα εφημερίδων της εποχής, που καταδείκνυαν τον τρόπο με τον οποίο ο τύπος υποδέχτηκε τις εξελίξεις.
Μετά την εκδήλωση ακολούθησε το καθιερωμένο παρακαθ’ προς τιμή του ομιλητή με τραγούδια και χορό.
Εφημερίδα «Θράκη» Ξάνθης, Θοδωρής Μπακάλης
ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΝΤΙΩΝ ΞΑΝΘΗΣ
Δείτε τα στοιχεία του Συλλόγου
