Το 2005 ήταν μαθητής και μόλις άρχιζε να ανακαλύπτει μια ιστορία που άγγιζε και τη δική του οικογένεια. Είκοσι ένα χρόνια αργότερα επέστρεψε στο ίδιο σχολείο ως ιστορικός, παρουσιάζοντας πλέον ένα ολόκληρο βιβλίο για τις Γενοκτονίες των Ελλήνων, των Αρμενίων και των Ασσυρίων.
Ο δρ Θεμιστοκλής Κρητικάκος επέστρεψε στο St John’s College της Μελβούρνης, εκεί όπου ένα μαθητικό δοκίμιο για τη Γενοκτονία των Ελλήνων αποτέλεσε το πρώτο βήμα μιας μακράς ακαδημαϊκής διαδρομής.
Κατά τη διάρκεια της Εβδομάδας Βιβλίου μίλησε σε μαθητές των μεγαλύτερων τάξεων για την ιστορία των Ελλήνων στην ύστερη Οθωμανική Αυτοκρατορία, τις διώξεις στην Ανατολική Θράκη, τη Μικρά Ασία και τον Πόντο, αλλά και τις κοινές εμπειρίες Αρμενίων και Ασσυρίων.
Η ποντιακή βράβευση του 2005
Το ενδιαφέρον του για το θέμα απέκτησε πιο συγκεκριμένη μορφή το 2005. Ως μαθητής του St John’s είχε γράψει εργασία για τη Γενοκτονία των Ελλήνων, η οποία βραβεύτηκε από την Ποντιακή Συντονιστική Επιτροπή.
Ήταν η πρώτη φορά που ερευνούσε συστηματικά το ζήτημα. Οι οικογενειακές αφηγήσεις, ωστόσο, είχαν προηγηθεί: μεγάλωσε ακούγοντας από τη μητέρα του ιστορίες για τις εμπειρίες των παππούδων του στη Μικρά Ασία, ενώ η ιστορία, η ταυτότητα και η ζωή της ελληνικής κοινότητας της Μελβούρνης αποτελούσαν συχνά θέματα συζήτησης στο κουρείο του πατέρα του και στα οικογενειακά τραπέζια.
Οι καθηγητές του ενθάρρυναν το ενδιαφέρον του για την ιστορία. Μετά την αποφοίτησή του σπούδασε αρχικά Φιλοσοφία και αργότερα επέστρεψε στην ιστορική έρευνα, ολοκληρώνοντας το διδακτορικό του στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης υπό την επίβλεψη της διακεκριμένης ιστορικού Τζόι Νταμούσι.
Από τη διδακτορική έρευνα στην Palgrave
Η έρευνα εκείνη αποτέλεσε τη βάση του βιβλίου Armenian, Greek, and Assyrian Genocide Recognition in Twenty-First-Century Australia: Memory, Identity, and Cooperation, το οποίο κυκλοφόρησε το 2026 από την Palgrave Macmillan.
Πρόκειται για μια μελέτη 318 σελίδων, η οποία εξετάζει συγκριτικά τις προσπάθειες αναγνώρισης των Γενοκτονιών Αρμενίων, Ελλήνων και Ασσυρίων στην Αυστραλία. Παράλληλα φωτίζει τη διαγενεακή μεταφορά του τραύματος, τη σιωπή μέσα στις οικογένειες, τις πρακτικές μνήμης και τη συνεργασία των τριών κοινοτήτων.
Ιδιαίτερη θέση κατέχει και η αντίφαση της αυστραλιανής ιστορικής εμπειρίας: Αυστραλοί υπήρξαν αυτόπτες μάρτυρες των διώξεων και συμμετείχαν σε ανθρωπιστικές δράσεις υπέρ των επιζώντων, την ώρα που το εθνικό αφήγημα γύρω από την Καλλίπολη οικοδόμησε μια ισχυρή παράδοση συμφιλίωσης και φιλίας με την Τουρκία.
Όπως είχε εξηγήσει ο Θεμιστοκλής Κρητικάκος σε συνέντευξή του στο pontosnews.gr, οι ιστορίες των τριών χριστιανικών πληθυσμών δεν αποτελούν μεμονωμένες ή ασύνδετες περιπτώσεις, αλλά συνδέονται ως προς τη γεωγραφία, τη χρονική περίοδο και τις μορφές βίας.
Η επιστροφή στη νέα γενιά
Στην επίσημη παρουσίαση του βιβλίου στο Ελληνικό Κέντρο της Μελβούρνης βρέθηκαν και μέλη της ίδιας Ποντιακής Συντονιστικής Επιτροπής που είχαν βραβεύσει το μαθητικό δοκίμιό του το 2005.
Η επιστροφή του στο St John’s έκλεισε έναν ακόμη κύκλο. Στο πλευρό του βρισκόταν ο παλιός του συμμαθητής Κρίστιαν Ράσπα, σήμερα διευθυντής Ελληνισμού του σχολείου, αλλά και η πρώην καθηγήτριά του των ελληνικών.
Οι μαθητές συμμετείχαν στη συζήτηση με ερωτήσεις για τη μνήμη, τις οικογενειακές αφηγήσεις και την αναγνώριση των Γενοκτονιών.
