Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κυβερνητικής πολιτικής για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο εντάσσεται το όριο ηλικίας των 15 ετών για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το οποίο προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Τους βασικούς άξονες του σχεδιασμού παρουσιάζει ο υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης σε άρθρο του στην ιστοσελίδα Liberal, υπογραμμίζοντας ότι στόχος δεν είναι ο αποκλεισμός των παιδιών από την τεχνολογία, αλλά η δημιουργία ενός ασφαλέστερου ψηφιακού περιβάλλοντος.
Όριο στα 15 και ευθύνη στις πλατφόρμες
Με βάση την ελληνική πρωτοβουλία, από τις αρχές του 2027 τίθεται όριο ηλικίας τα 15 έτη για τη χρήση των social media από ανηλίκους.
Κομβικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί η μεταφορά της κύριας ευθύνης στις ίδιες τις ψηφιακές πλατφόρμες, οι οποίες θα πρέπει να εφαρμόζουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών.
Η Ελλάδα επιδιώκει παράλληλα τη διαμόρφωση μιας πανευρωπαϊκής ψηφιακής ηλικίας ενηλικίωσης, καθώς οι πλατφόρμες λειτουργούν πέρα από εθνικά σύνορα και απαιτείται κοινή ευρωπαϊκή αντιμετώπιση. Σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, η ελληνική πρόταση έχει ήδη εξασφαλίσει την πολιτική στήριξη 13 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Παύλος Μαρινάκης συνδέει την πρωτοβουλία και με τη διεθνή συζήτηση για την ευθύνη των τεχνολογικών εταιρειών, με αφορμή τη δικαστική διαμάχη στις ΗΠΑ, όπου 29 πολιτείες κατηγορούν τη Meta ότι σχεδίασε το Facebook και το Instagram με χαρακτηριστικά που ενθαρρύνουν τον εθισμό των ανηλίκων. Η εταιρεία αρνείται τις κατηγορίες.
Κριτική σκέψη απέναντι στα fake news
Το ηλικιακό όριο αποτελεί, σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, μόνο το πρώτο βήμα. Ο δεύτερος άξονας αφορά τη σχέση των παιδιών με την οθόνη, την πληροφορία, τη γλώσσα και τη διαδικασία της μάθησης.
Σε αυτήν την κατεύθυνση εντάσσεται το πρόγραμμα «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες», το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία με το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε μαθητές ηλικίας 12 έως 18 ετών, ξεκίνησε πιλοτικά και σχεδιάζεται να επεκταθεί σε ολόκληρη τη χώρα. Στόχος του είναι η προστασία των νέων από την παραπληροφόρηση και τα fake news, μέσα από την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και της ψηφιακής υπευθυνότητας.
«Ένα παιδί που δεν μπορεί να οργανώσει τη σκέψη του, δυσκολεύεται και να υπερασπιστεί την κρίση του», επισημαίνει ο Παύλος Μαρινάκης, προειδοποιώντας για τους κινδύνους που δημιουργεί η συνεχής πρόσληψη γρήγορων, αποσπασματικών και αλγοριθμικά επιλεγμένων πληροφοριών.
Ταυτοποίηση για σοβαρά αδικήματα
Στο κυβερνητικό πλαίσιο για το διαδίκτυο εντάσσεται και η πρόταση για την ταυτοποίηση των χρηστών, χωρίς να καταργείται η δυνατότητα χρήσης ανώνυμου ή ψευδώνυμου προφίλ.
Η πραγματική ταυτότητα δεν θα είναι ορατή στους υπόλοιπους χρήστες. Θα μπορεί όμως να αποκαλύπτεται μέσω ασφαλών θεσμικών μηχανισμών όταν διερευνώνται σοβαρά αδικήματα και έχει προηγηθεί η προβλεπόμενη δικαστική διαδικασία.
Όπως διευκρινίζει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, η πρόταση δεν αποσκοπεί στον περιορισμό της κριτικής, της πολιτικής αντιπαράθεσης ή της ελευθερίας της έκφρασης, αλλά στην αποτροπή της ατιμωρησίας πίσω από την ψηφιακή ανωνυμία.
«Το ζητούμενο δεν είναι να κρατήσουμε τα παιδιά μακριά από την ψηφιακή εποχή. Είναι να τα βοηθήσουμε να μπουν σε αυτήν με γερές βάσεις», σημειώνει ο Παύλος Μαρινάκης.
