Η θαλάσσια διαδρομή από τη Λιβύη προς τη Γαύδο και τη νότια Κρήτη δεν αποτελεί πλέον ένα… περιστασιακό μέτωπο του Μεταναστευτικού. Οι επαναλαμβανόμενες αφίξεις, συχνά μέσα σε λίγες ώρες, δοκιμάζουν τις αντοχές του Λιμενικού, των δήμων, των εθελοντικών οργανώσεων και των προσωρινών χώρων υποδοχής.
Στο πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκαν στην Κρήτη και τη Γαύδο 8.552 αφίξεις σε 198 περιστατικά, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 70% των αφίξεων σε ολόκληρη τη χώρα.
Ανάμεσα στους ανθρώπους που έφτασαν στο νησί ήταν και 780 παιδιά, σύμφωνα με στοιχεία του Λιμενικού που δημοσιοποιήθηκαν από τη Refugee Support Aegean.
Η ένταση των ροών δεν είναι σταθερή. Εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες και μπορεί να μεταβληθεί μέσα σε μία ημέρα. Στις 11 Ιουλίου, για παράδειγμα, τρία διαφορετικά περιστατικά στη Γαύδο και νοτιοανατολικά του Ηρακλείου είχαν ως αποτέλεσμα να εντοπιστούν συνολικά 116 άνθρωποι μέσα σε λίγες ώρες.
Ο Θάνος Πλεύρης, σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, υποστηρίζει ότι η εικόνα έχει βελτιωθεί και ότι οι θαλάσσιες ροές εμφανίζουν σήμερα μείωση σχεδόν 30%, κινούμενες σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με το 2025.
Βέβαια, η εκτίμηση αυτή αφορά την τρέχουσα τάση και δεν αναιρεί το συνολικό αποτύπωμα του πρώτου εξαμήνου. Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου αναγνωρίζει, άλλωστε, ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού, καθώς οι θερινές συνθήκες διευκολύνουν τη δράση των κυκλωμάτων διακίνησης και μπορούν να αλλάξουν γρήγορα την εικόνα.
Οι δομές και οι αντιδράσεις στην Κρήτη
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, ο χώρος στην Αγυιά Χανίων έχει ολοκληρωθεί, ενώ η δομή στις πρώην αποθήκες Σκουλούδη, στο Ηράκλειο, βρίσκεται ακόμη στην τελική ευθεία. Παραμένουν τεχνικές και διοικητικές εκκρεμότητες, ενώ δεν έχει ανακοινωθεί η τελική δυναμικότητά της.
Η επιλογή του χώρου στο Ηράκλειο δεν έχει εξασφαλίσει την αποδοχή της τοπικής κοινωνίας.
Το Δημοτικό Συμβούλιο έχει εκφράσει την αντίθεσή του στη συγκεκριμένη χωροθέτηση, ζητώντας ενημέρωση για τα κριτήρια επιλογής και εγγυήσεις για τη λειτουργία της δομής. Ταυτόχρονα, αναγνωρίζει την ανάγκη δημιουργίας αξιοπρεπών χώρων ολιγοήμερης παραμονής, μέχρι τη μεταφορά των νεοαφιχθέντων στην ηπειρωτική χώρα.
Στην πράξη, αυτή είναι μία από τις βασικές δυσκολίες: οι αφίξεις συνεχίζονται ενώ το μόνιμο επιχειρησιακό πλαίσιο βρίσκεται ακόμη υπό διαμόρφωση. Μέχρι σήμερα έχουν χρησιμοποιηθεί προσωρινοί χώροι σε Χανιά, Ηράκλειο, Ρέθυμνο και Ιεράπετρα, ορισμένοι από τους οποίους έχουν χαρακτηριστεί ακατάλληλοι ή ανεπαρκείς από τοπικούς φορείς και οργανώσεις.
Το υπουργείο έχει επίσης ναυλώσει πλοίο για τη μεταφορά ανθρώπων προς κλειστές δομές της υπόλοιπης χώρας, ώστε να μην επιβαρύνονται τα τακτικά επιβατικά δρομολόγια.
Η συνεργασία με τη Λιβύη και τα επόμενα μέτρα
Η Αθήνα επιχειρεί να περιορίσει τις αναχωρήσεις πριν τα σκάφη βρεθούν στην ανοιχτή θάλασσα. Στο σχεδιασμό περιλαμβάνονται η ενισχυμένη παρουσία της Frontex, η συνεργασία με τη λιβυκή Ακτοφυλακή, η παρουσία στελεχών του ελληνικού Λιμενικού στη Λιβύη και οι επαφές τόσο με την Τρίπολη όσο και με την ανατολική πλευρά της χώρας.
Ως παράδειγμα αποτελεσματικής διμερούς συνεργασίας, ο Θάνος Πλεύρης επικαλείται την Αίγυπτο: οι αφίξεις Αιγυπτίων μειώθηκαν από περίπου 4.000 το πρώτο εξάμηνο του 2025 σε λιγότερες από 900 το αντίστοιχο διάστημα του 2026, ενώ οι επιστροφές αυξήθηκαν από 65 σε περισσότερες από 300.
Για τη Λιβύη πάντως, η κατάσταση παραμένει πιο σύνθετη.
Ο υπουργός δηλώνει ότι η κυβέρνηση δεν θα επιτρέψει να παγιωθεί μια μόνιμη διαδρομή προς την Κρήτη και προειδοποιεί ότι, εάν υπάρξει νέα απότομη αύξηση, μπορεί να ενεργοποιηθεί κάθε διαθέσιμο μέτρο – ακόμη και η αναστολή εξέτασης αιτημάτων ασύλου που είχε εφαρμοστεί το καλοκαίρι του 2025.
Δεν διευκρινίζει ωστόσο, ποιο επίπεδο αφίξεων θα οδηγήσει σε μια τέτοια απόφαση ούτε ποια άλλα επιχειρησιακά μέτρα εξετάζονται.
